Kinh tế Trung Quốc khó khăn trong giai đoạn chuyển tiếp
27-01-2016 07:31

(Toquoc)-Trung Quốc đang đi tìm mô hình phát triển mới với giai đoạn chuyển tiếp đầy thách thức.

Tăng trưởng GDP của Trung Quốc đạt 6,9% năm 2015 được coi là mức thấp nhất của kinh tế Trung Quốc kể từ mức 3,8% của năm 1990, mặc dù so với thế giới, đó vẫn là mức tăng “trung cao”. Dù tốc độ tăng trưởng của Trung Quốc thấp hơn mức hai con số đạt được trước khủng hoảng tài chính 2008, đây cũng được coi là “thường thái mới” và với mục tiêu giữ tăng trưởng ở vùng giữa của tăng trưởng một con số.

Tổng cục Thống kê Trung Quốc nhấn mạnh đến “giai đoạn chuyển tiếp” của mô hình kinh tế nước này, dựa theo một số hướng như đẩy mạnh tiêu thụ nội địa, phát triển mảng dịch vụ và giảm bớt trọng lượng của ngành công nghiệp nặng trên cơ cấu kinh tế Trung Quốc. Lần đầu tiên, các hoạt động trong lĩnh vực dịch vụ đem về đến 50,5% GDP, trong năm 2015 có được tỷ lệ tăng trưởng 8,3%.

Không mấy ai tin tưởng vào báo cáo chính thức của Trung Quốc về “thành tích tăng trưởng”. Trong báo cáo ngày 12/1, Royal Bank of Scotland nhận định: “Trung Quốc đang trên đà điều chỉnh sâu rộng cơ cấu kinh tế, điều đó sẽ đem lại những hậu quả rất lớn, Bắc Kinh không thể tiếp tục kéo dài thời gian bằng cách cứ bơm thêm tiền vào hệ thống kinh tế”. Mô hình cũ đã chạm tới giới hạn của nó. Trung Quốc giờ đây đang phải đối mặt với hiện tượng thất thoát tư bản và phải phá giá đồng tiền để duy trì lợi thế xuất khẩu.

Cơ quan tư vấn Anh, Fathom Consulting trụ sở đặt tại London, thậm chí cho rằng nền kinh tế Trung Quốc đang “hạ cánh cứng”. Tỷ lệ tăng trưởng thật sự của nước này chỉ dao động ở mức từ 2-4%. Tăng trưởng gần với mức 3,8% trong tài khóa 2015 hơn là ngưỡng 7% như các thống kê của Bắc Kinh.

Kinh tế Trung Quốc khó khăn trong giai đoạn chuyển tiếp - ảnh 1
Cơ quan tư vấn Anh, Fathom Consulting trụ sở đặt tại London, thậm chí cho rằng nền kinh tế Trung Quốc đang “hạ cánh cứng”

Phép lạ kinh tế của Trung Quốc bão hòa

Mô hình phát triển của Trung Quốc, được Đặng Tiểu Bình áp dụng từ cuối thập niên 1970, chủ yếu dựa trên hai yếu tố: đầu tư và nguồn nhân lực dồi dào của quốc gia đông dân nhất địa cầu. Trung Quốc nhờ đó trở thành “công xưởng của thế giới”. Ông Đặng đã đánh cược vào sức lao động của gần một tỷ dân để tạo nên phép lạ kinh tế cho Trung Quốc. Nhưng đến này, mức lương trung bình của người lao động đã tăng mạnh. Chìa khóa thứ hai là vốn đầu tư vào các phương tiện sản xuất, ngày nay đang quá tải. Đầu tư vào Trung Quốc hiện không còn có lãi.

Từ năm 2010, những gì tạo nên phép lạ kinh tế của Trung Quốc dường như đã đến lúc bão hòa. Nợ công Trung Quốc đã tăng gấp 4 lần trong thời gian ngắn kỷ lục từ năm 2007-2014; 500 tỷ USD dự trữ ngoại tệ của Trung Quốc “tan chảy” vì các biện pháp bơm tiền hỗ trợ kinh tế; khoảng 3.000-5.000 tỷ USD “bốc hơi” trên thị trường tài chính Trung Quốc.

Từ khi nào Trung Quốc bắt đầu tiến trình chuyển đổi để từ “công xưởng của thế giới” trở thành một nền kinh tế hiện đại? Thierry Sanjuan, Giáo sư Đại học Paris 1 Sorbonne, phân tích: “Mô hình phát triển của Trung Quốc đã thực sự thay đổi kể từ năm 2008. Từ thời điểm đó, tỷ lệ tăng trưởng đã rơi xuống dưới ngưỡng 10%/năm. Thêm vào đó, bộ mặt xã hội và toàn cảnh địa lý của quốc gia này cũng đã thay đổi: dân thành thị ngày càng đông, một tầng lớp trung lưu chiếm một phần lớn hơn trong xã hội và số này bắt đầu có khả năng mua nhà. Trong một chừng mực nào đó, đã có một sự cân bằng lại giữa nông thôn và thành thị. Nhưng đồng thời, hiện tượng này lại dẫn tới những điểm bất cân đối khác, xuất phát từ những công cuộc cải cách đã được khởi động từ 30 năm qua. Trung Quốc đã hủy hoại môi trường vì chạy theo tăng trưởng bằng mọi giá”.

Tác động tiêu cực đối với kinh tế thế giới

Theo số liệu của IMF, 5 năm qua Trung Quốc đã đóng góp 35% cho tăng trưởng kinh tế thế giới, và tỷ lệ đóng góp này sẽ tiếp tục đạt 30% cho đến trước năm 2020. Năm 2015 Trung Quốc đã đóng góp khoảng 25% cho tăng trưởng kinh tế thế giới.

Theo Julian Evans-Pritchard, chuyên gia về kinh tế Trung Quốc, “Duy trì sự ổn định của chỉ số GDP cũng khó có thể xóa bỏ những lo ngại liên quan đến khủng hoảng lòng tin”. Tuy nhiên, “không nên nhận định rằng Trung Quốc đang rơi vào cuộc khủng hoảng kinh tế trầm trọng”.

Các nền kinh tế đang trỗi dậy bị điêu đứng vì giá nguyên liệu sụp giảm, thương mại toàn cầu bị khuấy động, nguy cơ giảm phát đang nổi lên. Những hệ quả trở nên đáng sợ nếu nền kinh tế Trung Quốc tiếp tục chiều hướng phát triển chậm lại như hiện nay. Họ đứng đầu danh sách nạn nhân vì sống nhờ xuất khẩu nguyên liệu.

Nhiều quốc gia phát triển có quan hệ kinh tế chặt chẽ với Trung Quốc cũng phải gánh hậu quả. Ví dụ rõ nhất là trường hợp nước Đức, vì thị trường Trung Quốc chiếm 7% xuất khẩu của kinh tế Đức.

Để đối phó với sự sụt giảm của nhu cầu trong nước, ngành công nghiệp Trung Quốc sẽ đẩy mạnh việc bán hàng thặng dư của mình ra thị trường thế giới, với giá cực rẻ nhờ vào việc đồng Nhân dân tệ bị sụt giá mạnh so với USD. Điều này tạo ra nguy cơ giảm phát đối với phần còn lại của thế giới./.

Linh Hương

Từ khóa:

Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

 Đổi mã
Gửi Nhập lại