Các chuyên gia liệt kê hệ lụy từ DNNN
28-05-2015 06:59

(Toquoc)-Những hệ lụy mà DNNN tạo ra, cần nhanh chóng “sửa sai” được các chuyên gia kinh tế đặt ra.

Hội thảo: “DNNN: Ràng buộc ngân sách, khung khổ quản trị và biến dạng thị trường” diễn ra ngày 27/5 tại Hà Nội.

Hội thảo do Viện Nghiên cứu và Quản lý kinh tế Trung ương (CIEM) tổ chức nhằm làm rõ những điểm chưa phù hợp với cơ chế thị trường của DNNN hiện nay (biến dạng thị trường) để có những điều chỉnh phù hợp trong thời gian tới, với mong muốn đẩy mạnh cải cách thể chế kinh tế thị trường.

Các chuyên gia liệt kê hệ lụy từ DNNN - ảnh 1

Ông Phạm Đức Trung - Phó Trưởng ban cải cách và phát triển doanh nghiệp (CIEM) cho biết, DNNN ở Việt Nam đang có quy mô quá lớn, trong khi ở các nước phát triển trên thế giới, nó chỉ chiếm khoảng 15%. Và vì quy mô lớn như vậy, lại được các chủ thể tạo ra những ưu thế, đặc quyền, đặc lợi cho một bộ phận DNNN đã tạo ra biến dạng thị trường.

Những hình thức biến dạng thị trường chủ yếu trên thực tế của DNNN thời gian qua bao gồm: Được ưu tiên tiếp cận vốn vay, được cấp vốn đầu tư từ ngân sách Nhà nước, có ưu thế tiếp cận đất đai, thiếu ràng buộc ngân sách và kỷ luật tài chính, ko chịu áp lực cổ tức, luật cạnh tranh thiếu hiệu lực đối với nhiều DNNN,…

Các tập đoàn, Tổng Công ty thống lĩnh, chi phối nhiều thị trường quan trọng bao gồm các lĩnh vực quan trọng: Điện, xăng, dầu, khoáng sản, dịch vụ viễn thông, vận tải hàng không nội địa, tài chính, tín dụng, đường sắt,…

“Tỷ trọng DNNN trong tổng dư nợ tín dụng của ngân hàng thương mại chưa đến 20% nhưng tập trung vào một số ít tập đoàn, Tổng công ty lớn. Lý do các ngân hàng thương mại cho những doanh nghiệp “được xem là kém hiệu quả” này vay vốn là do họ kỳ vọng Nhà nước sẽ hỗ trợ nếu các doanh nghiệp đó không trả được nợ cũng như có sự chỉ đạo, chỉ định, bảo lãnh và tín chấp của Nhà nước…”, vị đại diện này cho hay.

Liên quan đến vấn đề này, chuyên gia kinh tế Phạm Chi Lan cho rằng, nội dung của Hội thảo đang là vấn đề vô cùng bức xúc của xã hội.

Theo bà Phạm Chi Lan, hiện tại mối lo về thể chế đang đặt lên hàng đầu bởi thể chế có tác động mạnh mẽ đến toàn bộ nền kinh tế quốc gia và nếu không giải quyết được những hệ lụy từ DNNN thì Việt Nam khó thoát khỏi bẫy thu nhập trung bình.

“DNNN không có áp lực thị trường, không có động lực và cả năng lực. Theo quan điểm của tôi, đôi khi chính áp lực thị trường lại là động lực cho doanh nghiệp phát triển. Vì thế, hoạt động trong nền kinh tế thị trường mà với những tính chất méo mó thế này thì khối DNNN không thể phát triển được”, bà Phạm Chi Lan nhận định.

Bà Phạm Chi Lan nhấn mạnh: Nền kinh tế hiện tại chỉ đang “nửa thị trường nửa nhà nước”. Ngoài ra, sự tồn tại của DNNN cũng ảnh hưởng đến tính cạnh tranh của nền kinh tế, chèn lấn khu vực tư nhân và khiến doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) cũng “tị nạnh” khi đòi hỏi được ưu tiên giống DNNN….Ngoài ra, DNNN cũng gây ra hệ lụy đối với ngân hàng trong việc vay nợ, giãn nợ…. Từ đó, ngân hàng có những mối quan hệ “nhằng nhịt” với DNNN, nảy sinh đầu tư chéo, làm cho hệ thống pháp luật chính sách Việt Nam bị méo mó, thậm chí làm biến dạng cả hệ thống chính trị…

“Thực trạng tranh tối tranh sáng này còn đến bao giờ?”, bà  Phạm Chi Lan bức xúc.

Tới dự Hội thảo, các chuyên gia kinh tế đều cho rằng, quy mô DNNN ở Việt Nam hiện quá lớn và vì quá lớn nên vấn đề quản trị hết sức khó khăn, thậm chí là không quản trị được. Chính vì vậy, để DNNN thực sự trở thành lực lượng vật chất, là công cụ vĩ mô, quy mô DNNN phải giảm, quá trình cải cách quản trị phải được đẩy mạnh, nhanh chóng hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường, thống nhất khuôn khổ hoạt động kinh doanh, không phân biệt nguồn gốc doanh nghiệp.

TS Nguyễn Đình Cung, Viện trưởng CIEM thẳng thắn chỉ ra rằng, những ưu ái mà DNNN được hưởng chính là nguồn gốc phát sinh méo mó thị trường, là rào cản đối với cải cách và phát triển kinh tế quốc gia. Nguyên nhân dẫn tới thực trạng này thì có nhiều nhưng cơ bản nhất đó là quan niệm về vai trò, chức năng của DNNN không còn phù hợp.

“Qua 30 năm, đổi mới DNNN vẫn là câu chuyện thời sự. Cần xem xét lại vai trò, chức năng của DNNN. Phải cổ phần hóa thực chất chứ không hình thức, nửa vời. Cần phải áp dụng kỷ luật ngân sách cứng và kỷ luật thị trường, trong đó ràng buộc lợi nhuận bình quân thị trường, thua lỗ kém hiệu quả dứt khoát bị đào thải, trừng phạt đối với cá nhân liên quan. Nếu chúng ta không cải cách DNNN thì doanh nghiệp tư nhân sau này cũng sẽ bước theo con đường của DNNN.  Và khi đó, dư địa phát triển kinh tế tư nhân sẽ không còn”, ông Nguyễn Đình Cung chia sẻ./.

Quỳnh Anh

Từ khóa:

Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

 Đổi mã
Gửi Nhập lại