“Chông gai bắt đầu”
02-11-2015 05:59

(Toquoc) – “Sự hào hứng của thị trường và người dân trước sự kiện TPP vừa qua có thể có tác động tích cực nhất thời, vì nó giúp tăng niềm tin cho nền kinh tế và cho khu vực sản xuất, giúp thúc đẩy tăng trưởng kinh tế ngắn hạn. Nhưng cũng đừng để chính sự hào hứng đó đánh gục nền kinh tế, bởi chông gai giờ mới thực sự bắt đầu”.

>>Doanh nghiệp làm gì trước TPP?

Không chỉ đa số doanh nghiệp hứng khởi với Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) mà các cơ quan hoạch định chính sách cũng đang kỳ vọng điều này.

Đàm phán TPP kết thúc đúng dịp Việt Nam đang bị xây dựng Kế hoạch Phát triển kinh tế - xã hội 2016 và Kế hoạch 5 năm 2016 - 2020. Cũng chính vì thế, TPP cũng như việc Việt Nam tham gia hàng loạt các hiệp định thương mại tự do (FTA)… được nhắc đến như một trong những cơ hội to lớn để kinh tế Việt Nam bứt phá.

Tuy nhiên, nhiều quan điểm cho rằng, cơ hội mà Việt Nam có được từ TPP phần nhiều chỉ là lý thuyết, dù có những động thái tích cực ban đầu, đặc biệt là trong thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài. Nhưng quan trọng nhất vẫn là thực hành – nghĩa là phải hiện thực hoá được cơ hội đó.

Vì vậy, nếu không xây dựng được một nền kinh tế có sức cạnh tranh cao, không nỗ lực cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, không đẩy nhanh tiến trình tái cơ cấu kinh tế, đổi mới mô hình tăng trưởng, không cải cách thể chế kinh tế…thì chắc chắn sẽ không thể tận dụng được cơ hội từ TPP.

“Chông gai bắt đầu” - ảnh 1
Ngành chăn nuôi được xác định là sẽ rất khó khăn khi TTP có hiệu lực (ảnh: Đức Thanh- Báo Đầu tư)

Chuyên gia kinh tế Nguyễn Đức Thành cho rằng, ngoài những cơ hội có được, Việt Nam sẽ phải đối mặt với rất nhiều thách thức.

Điều trước tiên là phải cấp thiết tiến hành cải cách thể chế, tự do hoá thị trường các yếu tố đầu vào như: lao động, vốn, đất đai…

“Theo tôi, ngoài thuế quan hạ xuống 0% thì trong quá trình sản xuất các doanh nghiệp phải tuân thủ khá khắt khe các tiêu chuẩn, hàng rào kỹ thuật, phải đảm bảo quyền lợi từ người lao động và vai trò của Chính phủ trong các nước thành viên cũng phải được tuân thủ nghiêm ngặt”, TS Nguyễn Đức Thành phân tích.

Đối với ngành chăn nuôi được xác định là sẽ rất khó khăn, ông Nguyễn Đức Thành cho hay, nông nghiệp Việt Nam có đặc thù là năng suất thấp. Điều này xuất phát từ số lượng người sống ở nông thôn rất lớn trên một diện tích đất đai hạn chế. Năng suất thấp khiến khả năng cạnh tranh kém và dẫn tới nhiều thiệt thòi cho người nông dân.

Để gỡ khó khăn cho người nông dân chắc chắn phải tăng năng suất. Mà cách tăng bền vững nhất là dịch chuyển lao động từ ngành này sang các ngành phi nông nghiệp, ví như sản xuất hàng hoá xuất khẩu.

TPP thực tế tác động khá mạnh vào quá trình dịch chuyển này, tạo nhiều công ăn việc làm hơn cho lao động, bởi nó giúp phát triển các ngành công nghiệp nhẹ, như da giày, dệt may hay điện tử…

“Ngoài ra, phải nâng cao trình độ của người dân cũng như công nghệ canh tác, tiến hành doanh nghiệp hoá lĩnh vực nông nghiệp nông thôn, để các doanh nghiệp vào tổ chức sản xuất và người nông dân phải tuân thủ những cách làm của đơn vị này.”, ông Nguyễn Đức Thành nhấn mạnh thêm.

Cũng theo ông Nguyễn Đức Thành, TPP không chỉ tác động vào nền sản xuất, dịch vụ mà còn ảnh hưởng tới chính sách, nền tảng pháp lý của các quốc gia, vì thế, các nhà hoạch định chính sách Việt Nam cần nhìn thấy rõ những yêu cầu cải cách cho chính xã hội để Việt Nam có thể tham gia vào quá trình sản xuất toàn cầu và tận dụng tối đa lợi thế.

“Khi vào TPP, những điều kiện về nhập khẩu hàng hoá sẽ giảm nhiều nên Việt Nam có thể sẽ nhập nhiều hàng rất rẻ từ các nước khác. Vì thế, Việt Nam phải nhận thức, thừa nhận và thực hiện những cải cách để nâng cấp cách thức tổ chức sản xuất nhằm tạo ra sản phẩm tốt, có tính cạnh tranh cao hơn”, ông Nguyễn Đức Thành khuyến cáo.

Cùng quan điểm trên, TS Đỗ Thiên Anh Tuấn - Chương trình học bổng FullBright - cũng cho rằng, việc tận dụng cơ hội từ TPP không hề đơn giản. Vì thế, cần phải nhìn ở phương diện các nhà hoạch định chính sách nhiều hơn, trong đó có hai bài học về cải cách thể chế và quản lý vĩ mô cần được xem xét.

Về quản lý vĩ mô, theo TS Đỗ Thiên Anh Tuấn, điều chúng ta e ngại và đặt sự quan tâm nhiều là khi hội nhập nền kinh tế sẽ không thể cạnh tranh được do hàng rào thuế quan không còn, doanh nghiệp trong nước sẽ dần thu hẹp quy mô, giảm thị phần hoặc bán cho nước ngoài và phá sản. Khi các doanh nghiệp nội địa phá sản sẽ tác động tiêu cực đến tính tự chủ của nền kinh tế cũng như những thách thức khác về mặt xã hội. Lo ngại này là hoàn toàn đúng song cần lưu ý quá trình này không phải diễn ra một sớm một chiều mà ít nhất phải mất vài năm, sau giai đoạn cạnh tranh.

“Trong khi đó, thách thức của quản lý dòng vốn hay quản lý tài khoản vốn khi hội nhập lại không mấy được quan tâm. Mối tương quan giữa cán cân vãng lai với cán cân vốn và tài chính - những dòng chu chuyển thương mại luôn có quan hệ gắn kết chặt chẽ với những dòng chu chuyển vốn. Khi hội nhập, những dòng chu chuyển hàng hoá và dịch vụ sẽ tăng lên, đi kèm với đó là dòng vốn cũng có tính lưu động rất cao. Và thách thức đặt ra cho cơ quan quản lý là phải quản lý được tính động của dòng vốn đó. Bởi chính dòng vốn ra vào sẽ làm tăng các bất ổn vĩ mô”, TS Đỗ Thiên Anh Tuấn cho hay.

Vị Tiến sĩ này ví dụ, năm 2007, khi Việt Nam gia nhập WTO, nhiều người kỳ vọng nền kinh tế sẽ “cất cánh”, lạc quan với một viễn cảnh  về thu nhập trong tương lai được cải thiện. Sức mua sắm gia tăng tác động lên sức cầu của nền kinh tế và từ đây khuyến khích đầu tư và tăng trưởng ngắn hạn.

Đồng thời, dòng vốn nước ngoài cũng đổ vào làm cho VND bị lên giá gây bất lợi cho nền kinh tế. Đây là dòng vốn nóng không đi vào sản xuất mà chỉ chảy vào lĩnh vực đầu cơ sinh lời cao. Và sự dịch chuyển của dòng vốn luôn tạo sức ép lên tỷ giá, mà Việt Nam tương đối neo tỷ giá trong khi lại cần một chính sách tiền tệ độc lập để đối phó với lạm phát.

Tình huống này được gọi là bộ ba bất khả thi và nó luôn là thách thức trong quản lý nền kinh tế mở của bất kỳ quốc gia nào.

“Những thách thức từ hội nhập do nền tảng cạnh tranh của nền kinh tế yếu là có, nhưng những thách thức về mặt quản lý dòng vốn, quản lý tổng cầu, quản lý những bất ổn vĩ mô là không thể xem nhẹ”, TS Đỗ Thiên Anh Tuấn khuyến cáo./.

Còn tiếp

Quỳnh Anh

Từ khóa:

Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

 Đổi mã
Gửi Nhập lại