“Đã đến lúc phải khắt khe với FDI”
03-03-2016 08:58

(Tổ Quốc)-“Giờ là thời điểm Việt Nam lựa chọn chứ không thu hút đầu tư bằng mọi giá. Thu hút đầu tư nước ngoài nhất định phải hướng tới công nghệ, giá trị gia tăng…”

>>Nỗi lo chia đôi nền kinh tế

Chỉ trong 2 tháng đầu năm 2016, số vốn FDI cam kết đạt 1,334 tỷ USD với 127 dự án cấp mới và dự án tăng vốn, tăng gấp đôi số vốn so với cùng kỳ năm ngoái.

FDI “tràn” vào Việt Nam trong bối cảnh hàng loạt Hiệp định thương mại tự do (FTA) sắp có hiệu lực đã dấy lên những tâm trạng “mừng, lo” trái chiều.

Phóng viên Điện tử Tổ Quốc đã trao đổi với ông Vũ Tiến Lộc, Chủ tịch Phòng thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) về vấn đề này.

“Đã đến lúc phải khắt khe với FDI” - ảnh 1
“Giờ là thời điểm Việt Nam lựa chọn chứ không thu hút đầu tư bằng mọi giá…"

+ Xin ông cho biết suy nghĩ của mình về việc FDI vào Việt Nam tăng lên quá nhanh trong những tháng gần đây? Với những gì doanh nghiệp FDI làm được ở Việt Nam, liệu chúng ta có nên lo lắng rằng họ sẽ “chèn lấn” doanh nghiệp trong nước, từ đó gây ra nỗi lo “chia đôi nền kinh tế”?

Ông Vũ Tiến Lộc: FDI vào Việt Nam tăng lên nhanh chóng đầu năm 2016 là để nắm bắt cơ hội từ các FTA. Hiện nay trên thế giới đang có sự chuyển dịch của các chuỗi giá trị. Để được hưởng ưu đãi của thuế suất của các FTA thì các khâu chuỗi giá trị phải nằm trong các nước thành viên. Vì thế, Việt Nam có hiện tượng bùng nổ FDI trong 2 tháng đầu năm cũng là phản ánh một phần dịch chuyển công đoạn của chuỗi giá trị gia tăng từ các nước khác sang Việt Nam.

Tuy nhiên, chúng ta không nên quá lo lắng rằng FDI sẽ “chèn lấn” doanh nghiệp trong nước. Nghĩ như vậy là cực đoan!

Tiếp tục mở cửa thu hút đầu tư vẫn là chính sách quan trọng của Việt Nam. Nhưng tất nhiên phải có sự lựa chọn các nhà đầu tư chất lượng, có giá trị gia tăng cao cho nền kinh tế Việt Nam và đảm bảo sự lan tỏa của công nghệ hiện đại.

Chúng ta tuyệt đối không “nhập” vào những công nghệ lạc hậu, tiêu tốn nguyên vật liệu, hủy hoại tài nguyên môi trường...

Đây là thời điểm Việt Nam có thể lựa chọn chứ không phải mở cửa để thu hút đầu tư bằng mọi giá.

Dù là FDI hay doanh nghiệp nội – “ai” tạo ra nhiều công ăn việc làm cho người lao động Việt Nam, tạo ra nhiều cho ngân sách nhà nước, đóng góp cho sự phát triển của đất nước Việt Nam thì đều được ghi nhận, đều được khuyến khích.

Vì thế, chúng ta cũng không nên bài xích, hay đóng cửa đầu tư nước ngoài, không phải đưa ra nỗi lo “đầu tư nước ngoài thì doanh nghiệp trong nước sẽ chết”.

Một nền kinh tế mạnh là nền kinh tế vừa mở cửa đầu tư nước ngoài, trong khi cộng đồng doanh nghiệp trong nước cũng phải phát triển mạnh.

+ Vậy muốn có được những FDI như yêu cầu đặt ra, đồng nghĩa với việc từ nay chúng ta sẽ phải “sàng lọc” FDI, thưa ông?

Ông Vũ Tiến Lộc: Đúng vậy! Thời gian qua rõ ràng có những dự án không đạt hiệu quả về công nghệ, giá trị gia tăng và chỉ phần nào giải quyết vấn đề lao động.

Thực tế, thái độ của lãnh đạo địa phương đôi khi coi trọng FDI hơn là doanh nghiệp tư nhân trong nước.

Điều này cần phải được điều chỉnh và làm thế nào để tạo ra sự bình đẳng trong ứng xử, đặc biệt, phải lưu ý đến việc tạo điều kiện phát triển kinh tế tư nhân trong nước chứ không chỉ chăm chăm “cắm mũi” vào các dự án FDI lớn.

Chúng ta không nên sính ngoại!

Do vậy, bây giờ là lúc chúng ta phải khắt khe với FDI, đồng thời tiếp tục mở cửa, tiếp tục hoan nghênh FDI.

+ “Khắt khe” với FDI là việc không dễ làm khi mà “địa phương luôn thiên vị FDI”. Vậy chúng ta cần phải có các chính sách cụ thể như thế nào để “thanh lọc” FDI, thưa ông?

Ông Vũ Tiến Lộc: Chính sách phải đạt được các mục tiêu: công khai, mình bạch, quy trình thủ tục rõ ràng.

Quy hoạch chính sách đến quy trình thủ tục thu hút tiếp nhận đầu tư đều phải minh bạch theo định hướng, cùng với đội ngũ công chức tận tụy…Tất cả sẽ hướng đến một chất lượng FDI cao hơn.

Ngoài ra, công cuộc cải cách bộ máy nhà nước, cải cách hành chính trong thời gian tới cũng phải hướng tới mục tiêu này.

Thời gian qua chúng ta cung cấp quy hoạch FDI cho địa phương là đúng, nhưng cơ bản vẫn phải cần đến sự quán xuyến của Trung ương, chứ không thể để mỗi địa phương là một ốc đảo riêng…Chúng ta phải có sự  phối hợp về chiến lược.

Sắp tới, với các FTA, nhiều dự án FDI sẽ đổ vào Việt Nam và chúng ta hy vọng sẽ có sự thay đổi về “chất” trong đầu tư.Theo đó, các địa phương của Việt Nam cũng có thể lựa chọn các nhà đầu tư trên cơ sở tính toán rất kỹ về hiệu quả: công ăn việc làm, công nghệ, giá trị gia tăng…

Việc này rất khó nhưng chúng ta đã đến lúc phải làm, không còn cách nào khác.

+ Ông nghĩ sao về mối liên kết giữa doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp trong nước? Theo ông, doanh nghiệp Việt Nam cần phải nỗ lực như thế nào?

Ông Vũ Tiến Lộc: Các doanh nghiệp FDI vào Việt Nam bao giờ cũng cần có sự kết hợp với những đối tác địa phương, chỉ trừ các doanh nghiệp FDI với địa thế vượt trội.

Tôi cho rằng, công thức kết hợp giữa hai loại doanh nghiệp là rất tốt. Chúng ta phải khuyến khích và có cơ chế thúc đẩy việc này.

Những năm đầu tiên của quá trình cải cách mở cửa thì quá trình thực hiện các dự án liên doanh đã khá thành công. Tuy nhiên, sau này, các doanh nghiệp nước ngoài đầu tư vào Việt Nam chủ yếu theo hình thức 100% vốn nước ngoài. Đó cũng là điều mà chúng ta phải suy ngẫm và cân nhắc.

Giai đoạn này, bản thân các doanh nghiệp Việt Nam càng phải nâng cấp về quản trị, về công nghệ… để có thể trở thành đối tác tin cậy đối với các nhà đầu tư nước ngoài.

Và các nhà đầu tư nước ngoài cũng cần có trách nhiệm của họ trong việc hỗ trợ, thúc đẩy các doanh nghiệp địa phương của Việt Nam.

Tôi nghĩ, Chính phủ cũng nên có các biện pháp khuyến khích theo xu hướng này. Đây là tác động đồng bộ để hướng tới tạo nên một thế liên kết, mạng lưới, chuỗi giá trị liên kết giữa doanh nghiệp trong nước và nước ngoài.

Sắp tới, làn sóng đầu tư nước ngoài sẽ vào Việt Nam. Giai đoạn mới của thu hút đầu tư nhất định phải hướng tới công nghệ, giá trị gia tăng…cho nền kinh tế Việt Nam.

+ Xin cảm ơn ông!

Quỳnh Anh
Từ khóa:

Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

 Đổi mã
Gửi Nhập lại