Doanh nghiệp chết mòn và ngân sách đi dây
23-03-2016 05:55

(Tổ Quốc)- Một trong những thành tích của nhiệm kỳ Chính phủ vừa qua trong điều hành phát triển kinh tế, có lẽ là việc kéo giảm lãi suất cho vay từ mức cao ngất trên 20% năm đầu nhiệm kỳ, xuống thấp hơn quá nửa sau 5 năm.

Vào những năm 2011, 2012, lãi suất cho vay thường xuyên lên chót vót ở mức trên 20%. Giờ đây, lãi suất không còn cao ở mức đó, đi cùng với đó là con số lạm phát năm 2015 thấp ở mức kỷ lục trong 14 năm qua, đã làm nên thành tích kép cho việc điều hành chính sách tiền tệ của Chính phủ trong suốt nhiệm kỳ qua.

Nhưng, phía sau tấm huy chương này, câu chuyện khó khăn của doanh nghiệp vẫn hiển hiện như một góc tối u buồn trong nền kinh tế, kéo theo không khí căng thẳng cho túi tiền quốc gia. Vào phiên họp thứ 46 của UBTVQH, diễn ra hồi đầu tháng 3, Bộ trưởng Tài chính Đinh Tiến Dũng than phiền về tình hinh ngân sách đi dây mà “trong những năm tới, có thể đứt dây thì chúng ta chết”

Doanh nghiệp chết mòn và ngân sách đi dây - ảnh 1
Mặc dù nền kinh tế phục hồi nhưng doanh nghiệp trong nước còn vô cùng khó khăn

Muốn không đứt dây, thì một trong những niềm hy vọng là thu ngân sách từ doanh nghiệp và Bộ trưởng Dũng có nhắc đến giải pháp tránh tăng thuế. Song đã bị Chủ tịch QH Nguyễn Sinh Hùng lập tức gạt đi vì “tình hình này tăng thuế thì doanh nghiệp không thể chịu được đâu”

Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế Nguyễn Văn Giàu nêu lên những con số mà ông nghe từ Bộ Kế hoạch và đầu tư. Doanh nghiệp giải thể, phá sản trong năm 2015 lên tới gần 80 nghìn, trong khi năm 2011 là khoảng hơn 50 nghìn.

Từ năm 2011 đến nay, năm nào cũng đều đặn tăng hàng chục nghìn doanh nghiệp gặp khó khăn, như năm 2013 có khoảng 60.000 đến  năm 2014 đã lên thành khoảng 67.800 và tiếp tục đà đó cho tới nay...

Theo ông Giàu, lạm phát thấp góp phần giúp kinh tế vĩ mô ổn định vững chắc. Tuy nhiên, kiểm soát chính sách tiền tệ, chính sách tài khóa thắt chặt đã tác động trực tiếp đến doanh nghiệp, số lượng ngừng hoạt động, giải thể lớn trong những năm qua là đáng báo động và sẽ tác động tiêu cực trong trung hạn, dài hạn

Với lãi suất, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế cho biết, nhiều ý kiến cho rằng mặc dù nền kinh tế phục hồi, nhưng doanh nghiệp trong nước còn vô cùng khó khăn. Tuy Chính phủ chỉ đạo nhất quán trong điều hành phải chủ động, linh hoạt lãi suất theo diễn biến lạm phát nhưng lãi suất cho vay của các tổ chức tín dụng còn cao.

Chỉ tính năm 2015 bình quân khoảng 6,8-9%/năm đối với ngắn hạn và 9,3-11%/năm đối với trung và dài hạn trong khi lạm phát chỉ ở mức 0,63%.

“Lãi suất vẫn bị cho là gánh nặng của doanh nghiệp, khi lãi suất cho vay so với các nước trong khu vực còn ở mức cao, khiến doanh nghiệp trong nước ốm dở nhiều năm qua sẽ càng chồng chất khó khăn trong cạnh tranh khi đất nước bước vào thời kỳ mới của hội nhập đặc biệt sâu rộng”, Ủy viên Ủy ban Kinh tế, TS Cao Sỹ Kiêm nhận định.

Tình hình doanh nghiệp thời gian tới có thể sẽ còn gay go hơn nữa.Theo quan sát của nguyên Thống đốc Ngân hàng nhà nước Lê Đức Thúy, đang có hiện tượng áp lực thanh khoản  tăng lên, lãi suất có chiều hướng tăng kể từ cuối năm 2015 và có thể tăng 1-2% so với mặt bằng năm 2015.

“Với những diễn biến lãi suất như vậy, không thể đơn giản nói rằng doanh nghiệp vẫn có thể mở rộng sản xuất kinh doanh bình thường như năm 2015 hay tốt hơn 2015 được”, ông Thúy nói. TS Lê Xuân Nghĩa cũng nói, “nếu để mặt bằng lãi suất tăng thêm 1%-2% nữa thì doanh nghiệp “bỏ chạy”.

Cuộc đua lãi suất huy động đang ngày một nóng lên. Nếu như vào cuối năm 2015, chỉ lác đác ngân hàng cổ phần nhỏ tăng lãi suất, thì nay đã thành trào lưu với có sự góp mặt của nhiều ngân hàng lớn và ngân hàng vốn nhà nước.

Phân tích về những nguyên nhân tăng lãi suất cho vay, Giám đốc Chương trình Giảng dạy Kinh tế Fulbright Nguyễn Xuân Thành nhắc đến một diễn biến rất đáng ngại trong hoạt động của hệ thống ngân hàng. Đó là vấn đề về lãi dự thu.

“Các ngân hàng vẫn đang phải "nuôi" nợ xấu. Báo cáo tài chính của ngân hàng mặc dù ghi nhận khoản lãi trên số tiền cho vay nhưng thực tế chưa nhận được "tiền tươi thóc thật"., TS Thành nói, “trong khi đó, các ngân hàng vẫn đang phải chịu áp lực trang trải lãi tiền gửi cho người dân. Thế nên, trong con số thu nhập lãi thuần mà các ngân hàng công bố có một phần "ảo" trong đó”

Vị chuyên gia này nhấn mạnh, cần cảnh báo được sự nguy hiểm của lãi dự thu đối với hệ thống bởi lợi nhuận của ngân hàng chủ yếu đến từ khoản này. Vấn đề này không chỉ tập trung ở những ngân hàng yếu kém đang trong quá trình tái cơ cấu mà tồn tại cả ở một số ngân hàng có quy mô vừa trở lên.

Một số ngân hàng hiện nay đang phải liên tục huy động tiền gửi mới để trả lãi tiền gửi cũ vì lãi dự thu chưa thu được, ngân hàng chưa có tiền. Như vậy, lợi nhuận của ngân hàng chính là được ghi nhận từ nghiệp vụ mang tính kỹ thuật này. Nếu khoản lãi dự thu này cuối cùng không thu được thì một khoản lợi nhuận cho vay, nhẽ ra thu lãi định kỳ thì phải ghi nhận cuối kỳ rồi nhập vào gốc. Đây là một vấn đề lớn.

“Nếu nhà điều hành không có giải pháp điều chỉnh kịp thời thì các ngân hàng sẽ lâm vào khó khăn thanh khoản, sức khoẻ tiếp tục mong manh gây áp lực nặng nề hơn cho doanh nghiệp cũng như sự phát triển của nền kinh tế”, Chủ nhiệm Ủy ban Giám sát tài chính quốc gia, ông Vũ Viết Ngoạn khuyến cáo.

Châu Minh

Từ khóa:

Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

 Đổi mã
Gửi Nhập lại