Ông Vương Đình Huệ: Có thể xem xét ban hành thí điểm liên kết vùng
04-04-2016 06:07

(Tổ Quốc)- Ban điều phối vùng sau gần chục năm được thực hiện nhưng hiệu quả không được là bao. Lần này, Ban Kinh tế Trung ương dường như muốn tìm kiếm các mô hình như dạng liên kết vùng để thúc đẩy kinh tế phát triển.

>>Ông Vương Đình Huệ: Cần trao đổi sâu về việc khắc phục tình trạng 63 tỉnh, 63 nền kinh tế

Tại hội thảo Liên kết vùng trong quá trình tái cơ cấu kinh tế và chuyển đổi mô hình tăng trưởng ở Việt Nam được tổ chức ngày 3/4 do Ban Kinh tế Trung ương phối hợp tổ chức đã có nhiều ý kiến đóng góp cho mô hình liên kết vùng.

Mô hình “kỳ dị”

Theo Ủy viên Bộ Chính trị, Trưởng ban Kinh tế Trung ương Vương Đình Huệ, vấn đề kinh tế vùng đã được Đại hội Đảng 8 đề cập đến và lần này, kinh tế vùng đã có một phần đậm nét trong văn kiện Đại hội Đảng 12.

Ông Huệ trăn trở việc làm thế nào để khắc phục tình trạng 63 tình với 63 nền kinh tế. Trong khi nguồn lực đầu tư có hạn nhưng nếu địa phương nào cũng chỉ dựa vào lợi ích địa phương mình thì nguồn lợi tiếp tục bị phân tán khiến kinh tế của vùng, của đất nước bị ảnh hưởng.

Ông Vương Đình Huệ: Có thể xem xét ban hành thí điểm liên kết vùng - ảnh 1
Ông Vương Đình Huệ: "Tới đây, có thể sẽ xem xét, ban hành thí điểm mô hình liên kết một vùng hoặc một số vùng"

Một trong những luận cứ đưa ra cho việc liên kết vùng chưa được thực thi có hiệu quả, ông Huệ cho hay, cách phân bổ dự toán như hiện nay không thể giải quyết được vấn đề phát triển kinh tế vùng.

“Nên chăng việc đó (phân bổ dự toán - PV) phải lập dự toán trên cơ sở dữ liệu về kinh tế, xã hội của từng địa phương. Giờ đây địa phương nào cũng phải chạy dự án làm bia, xi măng, mở sân bay, cảng biển…” – ông Huệ đưa ra thực trạng.

Đồng tình cao với những quan ngại mà ông Huệ đưa ra, GS.TS Trần Đình Thiên, Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam cho rằng, cách đặt vấn đề của Ban Kinh tế Trung ương lần này là “mạnh”.

“Có điều gì làm liên kết vùng không hiệu quả, có cái gì cản trở, liệu có thể đưa ra một mô hình liên kết vùng trong điều kiện thể chế hiện nay không? Tôi cho rằng rất khó khả thi, nhưng nếu không bàn tới một thể chế vùng độc lập thì liên kết vùng có hiệu quả như ta mong đợi hay không?” – ông Thiên đặt ra loạt vấn đề.

Ông Thiên cũng cho rằng, cấu trúc phân bổ nguồn lực theo lãnh thổ hiện nay là yếu tố cản trở cho liên kết vùng.

“Ban điều phối liên kết miền Trung thực hiện 7-8 năm nay mà vẫn không hiệu quả. Tôi cho rằng, phải làm khác đi, cải tiến, chỉnh sửa mô hình trên chắc không giải quyết được vấn đề gì, không làm được thì thà để cho nó hỏng còn chỉnh sửa thì tiến sẽ khó hơn” – ông Thiên đưa ra quan điểm cá nhân.

Theo ông Thiên, hiện nay nền kinh tế đang chia theo tỉnh.”Hiện có câu chuyện các tỉnh hoạt động độc lập với nhau về thể chế, hình thành nên một trạng thái kỳ dị của một nền kinh tế thị trường như anh Huệ nói. Tức là trong nền kinh tế quốc gia có 63 nền kinh tế độc lập với nhau. Trong khi thể chế giống nhau, cấu trúc giống nhau, nằm bên cạnh nhau, mà không làm gì cả, không ôm, cũng chả cho gác chân, vô cùng kỳ dị” – ông Thiên ví von.

Và hệ quả của việc này khá rõ ràng: lãng phí nguồn lực do không tận dụng được lợi thế của từng tỉnh, xuất hiện xu hướng đua tranh theo kiểu xuống đáy: hạ giá mình xuống để lôi kéo nhà đầu tư về chứ không phải là nâng cao chất lượng mình lên.

Liên kết vùng lỏng lẻo cũng không tạo ra được chuỗi sản xuất trong phạm vi không gian vùng .

“Ba hậu quả trên nghiêm trọng, chúng ta nhận thấy từ sớm rồi, nhưng giờ làm mãi mà không được” – ông Thiên nói.

Ông Vương Đình Huệ: Có thể xem xét ban hành thí điểm liên kết vùng - ảnh 2
Các đại biểu tại Hội thảo

Hình thành chuỗi giá trị địa phương

Nêu giải pháp cho vấn đề liên kết vùng, ông Thiên cho biết, để một cấu trúc thể chế vận hành được thì quyền lực và động lực phải được độc lập.

Ban điều phối vùng Duyên hải miền Trung hiện nay mới hoạt động theo kiểu: họp ngồi với nhau thấy mô hình này hay, ban này đưa ra thảo thuận mang tính nguyên tắc và nhưng không thể ra lệnh cho tỉnh được. “Tôi được biết, ban điều phối có quy đinh mỗi tỉnh đóng góp số tiền nhất định nào đó nhưng các tỉnh họ không góp gì cả, thích thì làm không thích thì thôi. Cách đó không hiệu quả” – ông Thiên cho biết và nói thêm rằng, ông thích miền Trung, đây là mô hình tốt nhất của liên kết vùng tới thời điểm này. Nhưng, nó có thể vỡ ra bất cứ lúc nào do tính ngẫu nhiên cao quá!

Ông Thiên duy trì quan điểm, việc thành lập một mô hình liên kết vùng là việc khó và cũng khó khả thi trong điều kiện trước mắt nhưng cần phải làm để cho mục tiêu dài hạn. Lập cấp vùng thay tỉnh và tỉnh lệ thuộc vào vùng.

Ngoài ra, những rào cản về truyền thống văn hóa, tình yêu tỉnh, chia tay lưu luyến – theo từ dùng của ông Thiên, thì phải có cách xử lý nhưng nên tích cực chuẩn bị cho phương án này.

Từ kinh nghiệm của một ban điều phối vùng, ông Lê Thanh Quang, Trưởng ban điều phối vùng Duyên hải miền Trung đề xuất trung ương cho thực hiện cơ chế thí điểm chia sẻ nguồn thu và nhiệm vụ chi ở cấp vùng tức là giữa các địa phương trong vùng. Có như vậy một mặt đảm bảo hiệu quả của điều phối vùng, một mặt tăng cường năng lực cạnh tranh, hình thành cực tăng trưởng của vùng và của cả nước.

Việc chính thức xây dựng liên kết vùng trên quy mô toàn quốc, ông Quang cho rằng cần gắn với việc phân cấp, phân quyền, gắn với phân định trách nhiệm của trung ương, địa phương. Sớm xây dựng thể chế liên kết vùng theo hướng xác định vai trò đầu tầu và phân công cụ thể, trách nhiệm của từng địa phương.

Còn trả lời phỏng vấn báo chí, ông Huệ cho rằng, từ những ý kiến đóng góp của các chuyên gia trong nước và quốc tế tại hội thảo, Việt Nam cần hoàn thiện thể chế, tăng cường phân công, phân cấp, phải có thể chế liên quan tới doanh nghiệp, nhất là việc hình thành chuỗi giá trị địa phương mà việc này chỉ có các doanh nghiệp mới làm được. Còn nhà nước có vai trò quan trọng trong việc xây dựng, quản lý quy hoạch, huy động nguồn lực xây dựng hệ thống hạ tầng đặc biệt là hạ tầng giao thông.

“Tới đây, có thể sẽ xem xét, ban hành thí điểm mô hình liên kết một vùng hoặc một số vùng trên cơ sở cơ chế điều phối vùng như ở miền Trung. Chúng ta sẽ có những kịch bản, phương án, thực hiện từng bước một để đưa việc này vào nề nếp phục vụ cho quá trình phát triển kinh tế, xã hội” – ông Huệ nói./.

Song Đào
ảnh: Ngọc Thành

Từ khóa:

Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

 Đổi mã
Gửi Nhập lại