Tăng thuế tài nguyên: Đổ "khó" cho doanh nghiệp?
09-09-2015 05:10

(Toquoc)-Tại hội thảo góp ý cho nội dung nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội (TVQH) về ban hành biểu mức thuế suất thuế tài nguyên do Phòng Thương mại và Công nghiệp VN (VCCI) tổ chức mới đây, giữa đại diện Bộ Tài chính và các doanh nghiệp khai khoáng không thể tìm được tiếng nói chung.

Tăng thu ngân sách

Bộ Tài chính cho biết hầu hết thuế suất các khoáng sản đều được điều chỉnh tăng từ 2% đến 15% trong Dự thảo Nghị quyết đang được đưa ra lấy ý kiến.

Cụ thể, các mức thuế áp dụng từ ngày 1/1/2016 với một số khoáng sản kim loại tăng thêm 2% như: đồng (từ 13 lên 15%); bạc, thiếc (từ 10 - 12%), mangan tăng 3% (từ 11 - 14%). Các khoáng sản khác tăng từ 10 - 15% như chì, kẽm. Các khoáng sản không phải kim loại cũng tăng mạnh: cát tăng từ 11 lên 15%; granite, đất làm gạch đều tăng từ 10 - 15%; đá hoa trắng tăng từ 9 - 15%; than tăng từ 7 lên 10% với than antraxit khai thác hầm lò, và tăng từ 9 - 12% với than antraxit lộ thiên, than nâu, than mỡ.

Thuế suất với nhóm nước thiên nhiên như cho sản xuất điện tăng từ 4% lên 5%; nước khoáng thiên nhiên, nước lọc đóng chai, hộp… tăng từ 8 - 10%.

Từ 1/1/2017, thuế suất với các loại khoáng sản chủ yếu tăng thêm 2%: sắt, titan, vàng, vonfram…

Tăng thuế tài nguyên: Đổ
Hầu hết thuế suất các khoáng sản đều được điều chỉnh tăng từ 2% đến 15% trong Dự thảo đang được đưa ra lấy ý kiến

Theo Bộ Tài chính, việc điều chỉnh tăng thuế suất sẽ khắc phục được những tồn tại, hạn chế về mức thuế suất thuế tài nguyên hiện hành.

Trong đó đáng chú ý, với khoáng sản kim loại (loại tài nguyên không tái tạo có giá trị kinh tế lớn), việc điều chỉnh tăng thuế suất thuế tài nguyên sẽ đảm bảo thực hiện mục tiêu không khuyến khích việc khai thác nhóm tài nguyên này, bình ổn thị trường sẽ góp phần đảm bảo ổn định số thu ngân sách nhà nước và nguồn tài nguyên cho các ngành sản xuất trong nước trước bối cảnh cắt giảm thuế xuất khẩu theo cam kết quốc tế.

Còn đối với nhóm sử dụng tài nguyên nước thiên nhiên, theo Bộ Tài chính, việc điều chỉnh tăng thuế suất thuế tài nguyên nước thiên nhiên sẽ góp phần bảo vệ nguồn tài nguyên nước, nâng cao ý thức của người dân trong việc sử dụng nước tiết kiệm, hiệu quả.

Bộ Tài chính cũng cho biết, theo các phương án đàm phán thuế xuất khẩu trong Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (Hiệp định TPP) thì khả năng Việt Nam chỉ giữ được thuế xuất khẩu của một đến hai mặt hàng hoặc phải xóa bỏ thuế xuất khẩu toàn bộ. Do đó, cùng với thực hiện xóa bỏ thuế xuất khẩu theo cam kết quốc tế thì việc điều chỉnh chính sách thuế nội địa, trong đó có chính sách thuế tài nguyên góp phần ổn định nguồn thu ngân sách nhà nước trong thời gian tới.

Vụ trưởng Vụ Chính sách thuế Phạm Đình Thi cho biết, “các nước có kinh nghiệm sử dụng thuế nội địa, tài nguyên để tăng thu ngân sách”.

Theo Bộ Tài chính, tổng số thu thuế tài nguyên năm 2013 là 37.875 tỉ đồng; năm 2014 là 38.048 tỉ đồng .

Đổ “khó” cho doanh nghiệp?

Tuy nhiên, đại diện Bộ Tài chính cũng nhìn nhận, việc tăng các mức thuế suất như nêu trên sẽ làm tăng giá bán của sản phẩm, gây khó khăn nhất định cho doanh nghiệp. Vì vậy, doanh nghiệp cần điều chỉnh sản xuất dần dần thông qua đầu tư đổi mới công nghệ, phương thức sản xuất để đem lại hiệu quả. Trường hợp doanh nghiệp đã điều chỉnh sản xuất mà không đem lại hiệu quả thì hoạt động của doanh nghiệp là không được khuyến khích (phù hợp với chủ trương của Nhà nước trong việc kiên quyết đóng cửa các mỏ đang khai thác không đảm bảo hiệu quả và không đáp ứng yêu cầu về môi trường).

Còn đại diện các doanh nghiệp lại bày tỏ sự không đồng tình các mức thuế tăng mà Bộ Tài chính đưa ra.

Theo ông Vũ Hồng, Phó tổng giám đốc Công ty TNHH Khai thác và chế biến khoáng sản Núi Pháo, việc tăng thuế đợt này chỉ gây khó khăn cho các doanh nghiệp khai thác hợp pháp, và kích thích khai thác trái phép, đi ngược lại chủ chương khai thác hiệu quả, tiết kiệm tài nguyên và bảo vệ môi trường.

Chưa kể chi phí khai thác của doanh nghiệp tăng lên sẽ khiến doanh nghiệp chỉ tập trung khai thác quặng giầu, bỏ lại quặng nghèo, gây lãng phí tài nguyên. Bên cạnh đó, việc tăng thuế suất sẽ gây áp lực lên người lao động, và giảm quỹ cho cộng đồng địa phương.

Theo ông Hồng, hiện gánh nặng phí thuế mà Công ty Núi Pháo đang phải chịu chiếm tới 30% chi phí hoạt động trực tiếp, trong đó trên 50% là chi phí thuế tài nguyên.

Và ông Hồng cũng cho rằng tăng thuế chỉ giúp tăng thu ngân sách trong ngắn hạn, còn về lâu dài, do tổng lượng khai thác giảm sẽ làm giảm nguồn thu.

Các doanh nghiệp ngành khai khoáng cho rằng Việt Nam là nước có khung thuế suất cao nhất thế giới (Trung Quốc có mức thuế suất khoáng sản chỉ 5 – 10%; Úc áp dụng thuế tài nguyên đối với khoáng sản kim loại dao động từ 1,6 – 7,5%).

Theo ông Hồng, Chính phủ, Quốc hội cần cân nhắc vấn đề này và thay vào tăng thuế suất tài nguyên đối với khoáng sản thì nên tập trung vào các biện pháp chống khai thác trái phép, thực thi các quy chuẩn về an toàn, công nghệ, bảo vệ môi trường…

Ông Evan Spenser, Tổng giám đốc Công ty mỏ Niken Bản Phúc, cho biết, doanh nghiệp này đã đầu tư 130 triệu USD vào Việt Nam từ năm 2007 và đến năm 2014 thì khai thác được lô sản phẩm đầu tiên.

Tuy nhiên, gánh nặng thuế mà Niken Bản Phúc tính toán đã tăng 218% so với thời điểm quyết định đầu tư (giai đoạn 2007-2014), tổng số thuế phải nộp đã tăng thêm 76 triệu USD so với tính toán ban đầu.

“Chúng tôi lỗ 35 triệu USD do giá thay đổi và chính sách thuế thay đổi”, ông Ông Evan Spenser nói.

Đại diện đại sứ quán Úc và New Zealand cho rằng, Việt Nam nên hoãn lại việc tăng thuế suất thuế tài nguyên khoáng sản và cần có phân tích kỹ lưỡng hơn.

Bà Vũ Hương, đại diện Diễn đàn Doanh nghiệp Việt Nam, chính sách thuế, phí đối với khoáng sản của Việt Nam thay đổi khá nhanh, gây mất ổn định cho hoạt động của doanh nghiệp, tác động xấu đến môi trường đầu tư. Bởi các dự án khai thác khoáng sản thường kéo dài từ 1- 30 năm, thậm chí lên đến 50 năm, trong khi hiệu quả lại được xác định trên cơ sở các chính sách khi lập dự án nên việc thay đổi thuế, phí trong thời gian ngắn hạn như vừa qua ảnh hưởng rất nhiều tới các dự án.

Thừa nhận rằng, “về lâu dài, có thể cần phải tăng thuế”, nhưng theo bà Hương, “Bộ Tài chính cần phải điều chỉnh theo từng bước để không gây bất ổn môi trường đầu tư”.

“ Tăng như hiện tại là quá nhanh, thể hiện chính sách không ổn định”, bà Hương nói.

Trả lời các ý kiến trên, ông Phạm Đình Thi, Vụ trưởng Vụ Chính sách thuế,  khẳng định “sẽ lắng nghe ý kiến các doanh nghiệp để về tổng hợp, phân tích, đưa ra quy định hài hòa lợi ích cho các bên: Nhà nước, doanh nghiệp và người dân”./.

M.Đức

Từ khóa:

Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

 Đổi mã
Gửi Nhập lại