Thay đổi vai trò của Nhà nước là tiền đề để tái cơ cấu đầu tư công
25-11-2015 06:06

(Toquoc) – “Thay đổi vai trò của Nhà nước cho phù hợp với nền kinh tế thị trường là tiền đề để tái cơ cấu đầu tư công. Và ngược lại, tái cơ cấu đầu tư công cũng góp phần tích cực thúc đẩy thay đổi vai trò của Nhà nước trong nền kinh tế”.

Đó là nhận định của chuyên gia kinh tế Vũ Đình Ánh tại Diễn đàn Tái cơ cấu đầu tư công gắn với chuyển đổi mô hình tăng trưởng theo hướng kinh tế xanh do Viện Nghiên cứu Quản lý kinh tế trung ương (CIEM) tổ chức ngày 24/11.

Chuyên gia này cho hay, so với GDP, đầu tư công bắt đầu tăng vọt từ năm 1996 lên trên dưới 20% GDP giai đoạn 1999-2006 rồi giảm xuống dưới 18% GDP từ năm 2007.

Đáng nói là trùng với 2 năm 2008 và 2011 có lạm phát cao gần 20% thì tỷ trọng đầu tư công đột ngột giảm xuống mức thấp dưới 14% theo giá thực tế.

Do kinh tế và ngân sách nhà nước khó khăn nên đầu tư công năm 2013 rơi xuống mức thấp kỷ lục dưới 11% GDP trước khi phục hồi lên mức 12,36% GDP năm 2014.

Nguyên nhân của vấn đề này, ông Vũ Đình Ánh cho rằng là hết tiền chứ không phải do giảm quy mô hay tỷ lệ đầu tư của khu vực nhà nước.

Ngoài ra, chuyên gia này cũng cho rằng, tái cơ cấu đầu tư công  đến nay thu được kết quả hạn chế và không có thay đổi căn bản là do tái cơ cấu đầu tư công không gắn với thay đổi vai trò của Nhà nước trong nền kinh tế. Tái cơ cấu đầu tư công tập trung đầu tư vào cơ sở hạ tầng công trong khi vẫn duy trì tỷ lệ đầu tư cao vào lĩnh vực sản xuất kinh doanh trực tiếp và xuất hiện xu thế phân tán sang nhều lĩnh vực khác.

Thay đổi vai trò của Nhà nước là tiền đề để tái cơ cấu đầu tư công - ảnh 1
Các địa phương hay các đơn vị đều muốn có được những công trình quy mô được hỗ trợ từ ngân sách trung ương

Chia sẻ quan điểm về vấn đề này, TS Huỳnh Thế Du, Chương trình Giảng dạy Kinh tế Fulbright đánh giá,  vấn đề nghiêm trọng nhất hiện nay ở Việt Nam là “Cơ chế ngân sách tôm hùm”.

Nghĩa là các địa phương hay các đơn vị đều muốn có được những công trình quy mô được hỗ trợ từ ngân sách trung ương mà không quan tâm đến hiệu quả và sự hữu dụng của chúng.

Một trong những giải pháp được ông Huỳnh Thế Du đề cập để cải thiện đầu tư công là thiết lập nguyên lý “Ai ăn bánh người đó trả tiền” thay vì người này ăn người khác trả tiền hay chia đều như cấu trúc ngân sách “tôm hùm” hiện nay.

“Việc phân bổ ngân sách nên được thiết kế sao cho mỗi đầu mối nhận ngân sách có thể biết được các nguồn cũng như nhu cầu chi tiêu trong dài hạn, giảm thiểu các khoản cần phải quyết định phân chia”, ông Huỳnh Thế Du nói.

Khẳng định thay đổi vai trò của Nhà nước cho phù hợp với nền kinh tế thị trường là tiền đề để tái cơ cấu đầu tư công và ngược lại, tái cơ cấu đầu tư công cũng góp phần tích cực thúc đẩy thay đổi vai trò của Nhà nước trong nền kinh tế, tuy nhiên, chuyên gia kinh tế Vũ Đình Ánh cho rằng, rất khó để thực hiện các tiếp cận.

Ông Vũ Đình Ánh cho khuyến cáo, quy mô đầu tư công cần giảm về mức 10% GDP cho phù hợp với điều kiện thực tế về kinh tế, thâm hụt ngân sách nhà nước và nợ công, trên cơ sở đó thực hiện cơ cấu lại đầu tư công theo nguyên tắc đầu tư công chỉ dành cho những ngành, lĩnh vực mà tư nhân không làm được như cơ sở hạ tầng công (giao thông, điện, nước) và dịch vụ công…, đồng thời hạn chế đến mức thấp nhất đầu tư công vào các lĩnh vực sản xuất kinh doanh trực tiếp (công nghiệp chế biến chế tạo, khai khoáng, xây dựng, kinh doanh bất động sản, dịch vụ lưu trú, tài chính tín dụng, bảo hiểm,…).

Dù vậy, chuyên gia kinh tê Phạm Chi Lan cho rằng, rất khó để xác định và ai sẽ quyết định những ngành, những lĩnh vực mà đầu tư tư nhân không muốn và không thể đầu tư. Chuyên gia này cũng yêu cầu cần phải chấm dứt hẳn chứ không chỉ hạn chế mức thấp nhất đầu tư công vào các lĩnh vực sản xuất kinh doanh trực tiếp. Thậm chí Nhà nước cần phải rút hẳn khỏi các ngành này…/.

Quỳnh Anh

Từ khóa:

Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

 Đổi mã
Gửi Nhập lại