Tăng hợp tác công- tư, giải nút thắt hạ tầng
Thứ Hai, ngày 20/09/2010 - 14:42

(Toquoc)- Hợp tác đầu tư công – tư (PPP) tiếp tục được các nhà đầu tư nước ngoài đưa ra như một giải pháp cải thiện điểm nóng cơ sở hạ tầng của Việt Nam tại Diễn đàn Doanh nghiệp Việt Nam diễn ra hôm qua, 26/5.

Câu chuyện năm năm

Theo ông Alain Cany, Chủ tịch Phòng thương mại châu Âu Eurocham, để thu hút và giữ chân nhà đầu tư cũng như chuyển đổi sang sản xuất trong lĩnh vực công nghệ cao, Việt Nam phải thay đổi được ba nút thắt lớn: cơ sở hạ tầng (CSHT) và năng lượng, phát triển nguồn nhân lực và tiếp tục duy trì việc cải cách pháp lý, cải cách hành chính.

Đại diện phía Việt Nam, Bộ trưởng Kế hoạch & Đầu tư Võ Hồng Phúc cũng cho rằng, không phải tới khi nhà đầu tư phàn nàn thì những vướng mắc trên mới được chúng ta “để ý” tới. Trong đề án phát triển kinh tế xã hội 10 năm tới đang được Bộ này soạn thảo, đây cũng sẽ là ba lĩnh vực được tập trung thực hiện.

Tăng hợp tác công- tư, giải nút thắt hạ tầng - ảnh 1

Cơ sở hạ tầng vẫn là nút thắt khiến không ít nhà đầu tư nản lòng

Trên thực tế, so với các kỳ Diễn đàn trước, chủ  đề tham nhũng hay cải cách hành chính đã có phần bớt nóng trên bàn thảo luận. Điều này cho thấy Đề án 30 với nỗ lực cải cách thủ tục hành chính mạnh mẽ của Chính phủ đã nhận được phản hồi tích cực từ phía nhà đầu tư, nhà tài trợ. Song không có được cái may mắn này, nút thắt cơ sở hạ tầng và nhân lực dẫu đã có nhiều nỗ lực cải thiện, vẫn chưa thể khiến nhà đầu tư hài lòng.

Kết quả điều tra đánh giá cảm nhận môi trường kinh doanh của Tổ chức xúc tiến thương mại Nhật Bản (Jetro) cho hay, tỷ lệ các công ty Nhật ở Việt Nam có kế hoạch mở rộng kinh doanh trong 1 –  2 năm tới là cao nhất trong khu vực ASEAN. Song kèm theo đó, tỷ lệ đánh giá cơ sở hạ tầng kém phát triển lên tới 72,3% số doanh nghiệp được khảo sát.

Còn theo Eurocham, mức phí cảng biển theo giá hiện hành của Việt Nam rất cao so với các cảng biển trong khu vực Đông Nam Á. Chưa kể, quy định, thủ tục hải quan vẫn khá rườm rà, giống nhau dẫn tới mất thời gian khi doanh nghiệp thông quan. Đề xuất một quy trình hải quan “thân thiện” (bao gồm một tờ khai hàng hóa đơn giản, mức độ kiểm soát và can thiệp thấp hơn) đối với hàng hóa giá trị thấp, các nhà đầu tư châu Âu cho rằng, không nhất thiết phải đầu tư lớn về vốn cũng có thể cải thiện mạnh mẽ môi trường đầu tư ở Việt Nam.

“Việt Nam đang bị tụt hậu khá xa so với các nước xung quanh trong lĩnh vực điện, do vẫn chưa phát triển được thị trường điện cạnh tranh”, ông Cany nói.

Việt Nam cần cải thiện và nâng cao hơn nữa kỹ năng của lực lượng lao động. Khoảng 65% lao động hiện không có kỹ năng, 78% người dân trong độ tuổi từ 20 đến 24 không được đào tạo hoặc không có kỹ năng họ cần.

(Bà Jocely Trần, Chủ tịch Amcham)

Phàn nàn khá thẳng thắn, bà Jocelyn Trần, Chủ tịch Phòng Thương mại Hoa Kỳ (Amcham) cho rằng, vấn đề cơ bản của việc nâng cấp hạ tầng đã được các nhà đầu tư nêu ra trong suốt năm năm diễn ra Diễn đàn. Nhưng cho tới ngày hôm nay vẫn thấy những thiếu sót và chậm trễ trong việc phát triển cơ sở hạ tầng trọng yếu như đường liên tỉnh, điện, cảng biển… “Những hạn chế về cơ sở hạ tầng sẽ đe dọa các dự án FDI hiện nay và trong tương lai là với sản xuất, xuất khẩu. Nhiều nhà đầu tư Mỹ tiềm năng coi sự thiếu hạ tầng và cơ sở hậu cần là nhân tố cản trở lớn”, bà Jocelyn đưa ra cảnh báo và khuyến nghị phải có ngay một hành động quyết đoán với vấn đề này.

Và giải pháp PPP

Bộ KHĐT dự tính cần tới 139 tỷ USD đầu tư vào CSHT trong vòng năm năm tới, chiếm gần 11% GDP. Trong khi đó, theo dự báo của Ngân hàng thế giới, chúng ta sẽ thiếu hụt tài chính khoảng 5% GDP.

Để khuyến khích sự tham gia của khối tư nhân vào phát triển CSHT, Chính phủ đã thông qua Nghị định 108, có hiệu lực từ ngày 15/1/2010. Bộ KHĐT cũng đưa ra dự thảo quy định thí điểm các dự án PPP trong phát triển CSHT, khuyến khích sự tham gia của khu vực tư nhân nước ngoài. Chính sách mở này theo ông Cany, sẽ là cơ hội lớn cho khu vực tư nhân nước ngoài, đồng thời là chìa khóa đảm bảo nhu cầu ngày càng cao về CSHT.

Trước đó, vấn đề pháp lý chưa rõ ràng vẫn được xem là trở ngại khiến khối tư nhân chưa thể rót vốn vào CSHT. “Sự có mặt của các văn bản pháp lý về PPP giúp chúng ta thoát khỏi khu rừng rậm lúng túng”, đại diện nhóm Công tác CSHT của Diễn đàn, ông Tony Foster cho hay. Nhà máy lọc dầu Nghi Sơn hiện là ví dụ tốt về PPP dù thực tế triển khai khá chậm trễ.

Cũng theo chuyên gia này, sở dĩ đầu tư tư nhân vào CSHT ở Việt Nam chưa được hiện thực hóa với tốc độ như Trung Quốc và các nước khác, do luật pháp chưa hoàn chỉnh, các hạn chế về tài chính, yếu tố rủi ro, gánh nặng tài chính và hạn chế về khả năng chi trả. 

Song nhìn từ góc độ quản lý nhà nước, theo Thứ  trưởng Bộ KHĐT Đặng Huy Đông, “quan điểm của các nhà đầu tư không sai nhưng dựa trên kinh nghiệm quá khứ”. Theo dự thảo mới của Bộ này về PPP, nhà đầu tư sẽ chỉ phải tiếp cận một cửa, Chính phủ làm sẵn cho nhà đầu tư tất cả các khâu từ bão lãnh chính phủ, bão lãnh cam kết của các cơ quan Việt Nam, kể cả phần hỗ trợ từ phía Chính phủ… Giá thầu cũng sẽ được xác định ở mức tương đối đảm bảo cho nhà đầu tư có lãi. Với dự án PPP, sẽ chỉ mất từ 1,5 năm đến 2 năm đàm phàn thay vì mất tới 4,5 năm như các dự án mô hình BOT trước đây, ông Đông cho biết./.

Hà Thanh

Từ khóa:

Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

 Đổi mã
Gửi Nhập lại
PTI

Từ khóa tìm kiếm

Từ khóa tìm kiếm