Danh hiệu và giải thưởng trong lĩnh vực VHNT 5 năm qua
04-04-2016 06:34

(Tổ Quốc)- 5 năm đã qua, nhìn lại con số danh hiệu và giải thưởng được trao cho lĩnh vực Văn học, nghệ thuật là một con số khá ấn tượng. Điều này cho thấy Văn học, nghệ thuật đã có nhiều đóng góp đáng kể cho đời sống tinh thần của xã hội.

Là nhiệm kỳ có số Nghệ sĩ nhân dân cao nhất

Nghệ sĩ Nhân dân là danh hiệu cao quý nhất trao tặng cho nghệ sĩ có nhiều đóng góp và cống hiến cho nghệ thuật. Điều kiện để trở thành Nghệ sĩ Nhân dân là người được xét phải trung thành với Tổ quốc Việt Nam, có phẩm chất đạo đức và tài năng nghệ thuật, có tinh thần phục vụ nhân dân, được đồng nghiệp và nhân dân mến mộ.

Người được xét Nghệ sĩ Nhân dân thì phải có thời gian hoạt động nghệ thuật từ 20 năm trở lên (riêng đối với nghệ thuật xiếc từ 15 năm trở lên), đã được tặng danh hiệu Nghệ sĩ ưu tú từ 5 năm trở lên, được tặng ít nhất 2 giải thưởng vàng hoặc bạc tại các liên hoan, hội diễn nghệ thuật cấp quốc gia, khu vực hoặc quốc tế và các hội văn học nghệ thuật Trung ương kể từ khi được phong tặng danh hiệu Nghệ sĩ ưu tú. Người chỉ đạo nghệ thuật của đơn vị nghệ thuật được tính hai loại giải thưởng chính thức nêu trên của đơn vị vào tiêu chuẩn cá nhân…

Từ năm 1984 đến 2015 đã có 8 đợt trao tặng danh hiệu Nghệ sĩ Nhân dân. Trong đó, vào đợt trao tặng thứ 7 năm 2011 đã có 74 nghệ sĩ được trao danh hiệu Nghệ sĩ Nhân dân. Nghệ sĩ Nhân dân thuộc chuyên ngành Sân khấu được phong tặng với số lượng cao nhất với 34 nghệ sĩ, tiếp đến là chuyên ngành Điện ảnh với 21 nghệ sĩ, Âm nhạc 11 nghệ sĩ, Múa 8 nghệ sĩ và Phát thành truyền hình 2 nghệ sĩ.

Đợt trao tặng danh hiệu Nghệ sĩ Nhân dân lần thứ 8 năm 2015 có 102 nghệ sĩ được trao tặng danh hiệu Nghệ sĩ nhân dân. Một lần nữa, chuyên ngành sân khấu lại là chuyên ngành có số nghệ sĩ được trao tặng danh hiệu Nghệ sĩ Nhân dân cao nhất với 53 nghệ sĩ, tiếp đến là lĩnh vực Âm nhạc với 23 nghệ sĩ, Múa 12 nghệ sĩ, Điện ảnh 10 nghệ sĩ, Phát thanh truyền hình 4 nghệ sĩ.

So với các đợt trao tặng danh hiệu Nghệ sĩ Nhân dân, thì số lượng Nghệ sĩ Nhân dân được trao tặng tăng dần ở các đợt. Chỉ tính riêng ở đợt trao tặng gần đây nhất với số lượng hơn 100 nghệ sĩ đã gần bằng 1/3 số Nghệ sĩ Nhân dân được trao tặng kể từ năm 1984.

Về danh hiệu Nghệ sĩ Ưu tú, từ năm 2010 đến năm 2015 có hai đợt trao tặng vào các năm 2012 và 2015. Năm 2012 có 356 nghệ sĩ được trao tặng danh hiệu Nghệ sĩ Ưu tú. Năm 2015 số nghệ sĩ được trao tặng danh hiệu Nghệ sĩ Ưu tú đã tăng lên 377 nghệ sĩ.

Danh hiệu và giải thưởng trong lĩnh vực VHNT 5 năm qua - ảnh 1
479 nghệ sĩ đã được trao danh hiệu Nghệ sĩ Nhân dân, Nghệ sĩ Ưu tú trong đợt trao tặng ngày 10/01/2016

Chuyên ngành Văn học dẫn đầu các giải thưởng danh giá

Giải thưởng Hồ Chí Minh là một trong những giải thưởng danh giá nhất hiện nay ở nước ta được trao tặng cho các lĩnh vực: công trình nghiên cứu khoa học, kỹ thuật, những công trình giáo dục và văn học, nghệ thuật đặc biệt xuất sắc.

Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch là cơ quan thường trực của Hội đồng cấp Nhà nước trong việc xét tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh, Giải thưởng Nhà nước về văn học, nghệ thuật. Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch có trách nhiệm: Nhận hồ sơ kết quả xét duyệt do Hội đồng cấp bộ, ngành, tỉnh trình, tiếp sau đó là chịu trách nhiệm thành lập các Hội đồng chuyên ngành để tư vấn, đánh giá về mặt chuyên môn 9 chuyên ngành nghệ thuật, đó là: Văn học, Âm nhạc, Sân khấu (bao gồm cả Xiếc, Rối), Mỹ thuật, Nhiếp ảnh, Múa, Điện ảnh, Văn nghệ dân gian và Kiến trúc. Sau đó, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch sẽ thành lập Tổ thư ký giúp việc cho Hội đồng cấp Nhà nước để trình ký duyệt và trao tặng.

Cho đến nay, giải thưởng Hồ Chí Minh đã có 4 đợt trao tặng. Gần đây nhất, giải thưởng Hồ Chí Minh được trao vào năm 2012 với 12 tác phẩm, cụm tác phẩm, công trình, cụm công trình về văn học nghệ thuật. Trong đó lĩnh vực Âm nhạc có 2 giải, Sân khấu 3 giải và Văn học 7 giải.

Con số 12 tác phẩm, cụm tác phẩm, công trình, cụm công trình về văn học nghệ thuật được giải thưởng Hồ Chí Minh cũng tương đương với công trình, cụm công trình thuộc 5 lĩnh vực: Khoa học xã hội và nhân văn, khoa học tự nhiên, Khoa học kỹ thuật, Khoa học nông nghiệp và Khoa học Y - dược.

Còn riêng về giải thưởng Nhà nước thì lĩnh vực Văn học nghệ thuật có 128 tác phẩm, cụm tác phẩm, công trình, cụm công trình đoạt giải. Trong đó, chiếm số lượng áp đảo nhất với vinh dự giải thưởng Nhà nước là chuyên ngành Văn học với 38 tác phẩm đạt giải, tiếp đến là các chuyên ngành Âm nhạc với 27 tác phẩm đạt giải, Mỹ thuật có 16 tác phẩm được giải, Sân khấu có 15 tác phẩm giải, Điện ảnh có 13 tác phẩm đạt giải, Văn nghệ dân gian với 7 tác phẩm đạt giải, Kiến trúc có 5 tác phẩm giải, Múa có 5 tác phẩm giải và Nhiếp ảnh có 2 tác phẩm giải.

Như vậy, ở cả hai giải thưởng: Giải thưởng Hồ Chí Minh và Giải thưởng Nhà nước về Văn học nghệ thuật thì chuyên ngành Văn học luôn là chuyên ngành đạt được giải nhiều nhất.

Danh hiệu và giải thưởng trong lĩnh vực VHNT 5 năm qua - ảnh 2

Ảnh hưởng của giải thưởng và danh hiệu

Giải thưởng Hồ Chí Minh, danh hiệu Nghệ sĩ Nhân dân, giải thưởng Nhà nước và Nghệ sĩ Ưu tú là phần thưởng và danh hiệu cao quý nên mỗi đợt trao tặng luôn nhận được sự quan tâm chú ý của dư luận. Danh sách giải thưởng và danh hiệu như một “hàn thử biểu” của lĩnh vực văn học nghệ thuật. Nhìn vào đó công chúng có thể thấy phần nào bức tranh văn học, nghệ thuật nước nhà trong từng giai đoạn dưới góc độ: Giá trị nghệ thuật tác phẩm và đóng góp nghệ thuật của đội ngũ văn nghệ sĩ nước nhà.

Giải thưởng và Danh hiệu cũng là sự hhi nhận kịp thời những cống hiến của đội ngũ hoạt động nghệ thuật trong nước. Không chỉ đơn thuần khi một văn nghệ sĩ được trao giải thưởng hay danh hiệu sẽ được đi kèm những giá trị mang tính vật chất. Và quan trọng hơn đó là sự ghi nhận lao động nghệ thuật, ghi nhận giá trị nghệ thuật. Để được trao danh hiệu hay giải thưởng bản thân tác giả tác phẩm phải vượt qua được các Hội đồng nghệ thuật. Đây chính là cơ sở để đội ngũ văn nghệ sĩ luôn cảm thấy vinh dự, tự hào khi được trao giải thưởng và danh hiệu.

Niềm vinh dự và tự hào này không chỉ mang tính nhất thời như những giải thưởng hay danh hiệu có ít giá trị khác mà còn đi theo, gắn với tên tuổi của văn nghệ sĩ đó suốt đời. Mỗi nhà văn khi giới thiệu tiểu sử của mình bên cạnh những thông tin cần có về tác giả, tác phẩm thì giải thưởng Hồ Chí Minh hay giải thưởng Nhà nước luôn là “điểm nhấn” trong sự nghiệp cầm bút của mình. Còn với các nghệ sĩ, danh hiệu Nghệ sĩ nhân dân, nghệ sĩ ưu tú sẽ gắn với tên tuổi của họ trong hoạt động nghệ thuật. Ngay cả khi đã rời cõi tạm, nếu như trải qua sự sàng lọc nghiệt ngã của thời gian tên tuổi, tác phẩm của họ vẫn sống trong lòng công chúng thì đó là một phần thưởng vô giá mà ai cũng trân trọng để đạt tới.

Riêng đối với chuyên ngành Văn học, được biết những tác giả, tác phẩm được giải thưởng Hồ Chí Minh, giải thưởng Nhà nước còn được nhà nước đầu tư tài trợ in ấn tác phẩm, được coi là tiêu chí được hiện diện trong bảo tàng Nhà văn Việt Nam, được đúc tượng, được đưa vào các dịp triển lãm như Ngày thơ Việt Nam v.v…

Giải thưởng và danh hiệu là nguồn cổ vũ, khích lệ, động viên lớn cho người dấn thân làm nghệ thuật. Tất nhiên, trước đây khi chưa có giải thưởng hay danh hiệu những người hoạt động nghệ thuật không vì thế mà “bỏ nghề”, chuyển nghề. Có hay không giải thưởng, danh hiệu thì họ vẫn cứ lao động nghệ thuật. Nhưng cũng không thể phủ nhận, giải thưởng và danh hiệu đúng lúc, kịp thời… luôn có sức khích lệ đáng kể cho đội ngũ hoạt động trong mọi lĩnh vực chứ không chỉ riêng văn học nghệ thuật.

Hiền Nguyễn

 

Từ khóa:

Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

 Đổi mã
Gửi Nhập lại