Phát hiện khảo cổ gây chấn động về sự xuất hiện của con người
11-04-2016 04:01

(Tổ Quốc)- Các phát hiện di tích sơ kỳ Đá cũ ở thị xã An Khê, tỉnh Gia Lai, tạm thời được xem như là mốc mở đầu cổ nhất hiện biết về sự xuất hiện của con người trên lãnh thổ Việt Nam.

Ngày 11/4, tại Hà Nội, Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam đã tổ chức thông báo kết quả ban đầu về phát hiện di tích khảo cổ học sơ kỳ thời đại Đá cũ ở Việt Nam tại thị xã An Khê, tỉnh Gia Lai năm 2016. Theo các nhà khoa học, những tư liệu thu được tại thượng lưu sông Ba, vùng An Khê là địa bàn sinh sống của cộng đồng cư dân cổ cách đây khoảng trên dưới 80 vạn năm. Đây cũng tạm thời được xem như mốc mở đầu cổ nhất hiện biết về sự xuất hiện của con người và di tồn văn hóa của họ trên lãnh thổ Việt Nam.

Phát hiện dấu tích cổ nhất nơi cư trú của người nguyên thủy

Theo GS. Nguyễn Xuân Thắng, Chủ tịch Viện Hàn lâm khoa học xã hội Việt Nam, việc khai quật, nghiên cứu hệ thống di tích khảo cổ học thời đại Đá cũ vùng thượng du sông Ba- tỉnh Gia Lai là chương trình hợp tác với Viện Khảo cổ dân tộc học Novosibirsk, Nga, tiến hành từ năm 2015-2019. Đợt khảo sát này đã phát hiện mới 2 rìu tay ở di tích Rộc Giáo và Rộc Lớn. Cùng với 2 rìu tay phát hiện trước đây ở Rộc Tưng và Gò Đá, đến nay đã có một bộ sưu tập 4 rìu tay tiêu biểu, điển hình cho rìu tay sơ kỳ Đá cũ thế giới. Đáng chú ý nhất đã phát hiện 11 di tích sơ kỳ Đá cũ nằm xung quanh khu vực Rộc Tưng, chúng hợp thành một quần thể di tích tập chung trong thung lũng bồn địa xã Xuân An, thi xã An Khê. Kết quả sơ bộ tại thời điểm này đã hé lộ nhiều thông tin gây chấn động, về nơi di tích cư trú và nơi chế tác công cụ đá của người nguyên thủy.

Trên mặt băng tầng văn hóa Rộc Tưng có hiện tượng tập trung cao các mảnh đá quartz và các tảng cuội sông, trong đó có công cụ lao động và các mảnh thiên thạch. Có khả năng đây là kiến trúc mặt bằng nơi cư trú của người nguyên thủy đã được tôn nền để chống lầy lội vào mùa mưa. Để kiểm định giả thiết này, cần mở rộng diện tích khai quật, thu nhập thêm bằng chứng trong thời gian tới.

Phát hiện khảo cổ gây chấn động về sự xuất hiện của con người - ảnh 1

Những phát hiện mới lật đổ quan điểm rìu đá chỉ xuất hiện sớm ở Phương Tây (ảnh Hồng Hà)

Những phát hiện mới: Trong năm 2016, đoàn đã tiến hành khảo sát một số di tích đã biết trước đây như Rộc Hương, Rộc Giáo, Rộc Lớn và Gò Đá; phát hiện mới di tích Rộc Nếp (xã Cửu An). Đợt khảo sát này đã phát hiện mới 2 rìu tay ở di tích Rộc Giáo và Rộc Lớn. Cùng với 2 rìu tay phát hiện trước đây ở Rộc Tưng và Gò Đá, đến nay đã có một bộ sưu tập 4 rìu tay tiêu biểu, điển hình cho rìu tay sơ kỳ Đá cũ thế giới. Đáng chú ý nhất là phát hiện 11 di tích Đá cũ sơ kỳ nằm xung quanh khu vực Rộc Tưng, chúng hợp thành một quần thể di tích tập trung trong thung lũng bồn địa xã Xuân An, thi xã An Khê.

TS. Nguyễn Gia Đối- Phó Viện trưởng Viện Khảo cổ học, Trưởng phòng nghiên cứu thời đại đá cho biết: Về tính chất của di tích, đây là các ti tích cư trú và nơi chế tác công cụ đá của người nguyên thủy. Di tồn văn hóa duy nhất còn lại trong tầng văn hóa là công cụ đá do con người chế tác và sử dụng. Di tồn tự nhiên đáng chú ý và có ý nghĩa quan trọng trong việc xác định niên đại của các di tồn văn hóa ở đây là các mảnh thiên thạch rơi từ ngoài hành tinh vào trái đất. Hiện chưa tìm thấy di cốt người cũng như di tích động thực vật vì các di tích phân bố ở ngoài trời nên các vật chất hữu cơ qua quá trình lâu dài đã bị phân hủy.

Về niên đại tuyệt đối, theo TS. Nguyễn Gia Đối, cần đợi kết quả phân tích bằng phương pháp quang học kích thích phát quang OLS và phân tích tuổi chính của các thiên thạch ở đây. Hiện tại, các chuyên gia nghiên cứu Việt- Nga dựa vào một số cơ sở để dự đoán niên đại phức hợp di tích ở An Khê. Trong đó, bước đầu có thể khẳng định các di tích khảo cổ An Khê đều nằm trên thềm cổ nhất của sông Ba, có tuổi sơ kỳ Cánh tân, cách ngày nay trên 1 triệu năm. Niên đại rơi vào trái đất của các thiên thạch chính là tuổi của di tích. Thiên thạch Việt Nam nằm trong vùng trường Australia - Đông Dương, có tuổi từ 77 vạn đến 80 vạn năm. Hiện nay hơn 20 mẫu thiên thạch ở Việt Nam đã được phân tích niên đại, trong đó tectit (thiên thạch) ở thềm cổ sông Ba tại Cheo Reo, cùng thêm với vùng An Khê có tuổi 77 vạn năm. Như vậy, tuổi của các chế phẩm bằng đá do con người làm ra ở An Khê ít nhất phải tương đương hoặc cổ hơn thế.

Khi phân tích, so sánh về mặt hình thái và kỹ thuật sưu tập công cụ đá ở An Khê với một số di tích sơ kỳ khác ở Hàn Quốc, Ấn Độ, Trung Quốc, những người tham gia khai quật, nghiên cứu cho rằng các chế phẩm tìm thấy ở An Khê còn có một số nét cổ xưa hơn. Tổ hợp công cụ và niên đại của di tích An Khê là tương đương với giai đoạn người vượn đứng thẳng (Homo erectus) và là một trong những tổ tiên trực tiếp của người hiện đại trên thế giới.

Lật đổ quan điểm rìu đá chỉ xuất hiện sớm ở phương Tây

Theo TS. Nguyễn Gia Đối, các phát hiện di tích sơ kỳ Đá cũ ở An Khê là bằng chứng khẳng định, thượng lưu sông Ba, vùng An Khê là địa bàn sinh sống của cộng đồng dân cổ cách đây khoảng trên 80 vạn năm. Đây cũng tạm thời được xem như là mốc mở đầu cổ nhất hiện biết về sự xuất hiện của con người và di tồn văn hóa của họ trên lãnh thổ Việt Nam. Đây có thể coi đó là bước ngoặt trong nhận thức trong giai đoạn bình minh của lịch sử phát triển. Phát hiện này góp thêm bằng chứng về mốc mở đầu cổ nhất của lịch sử Việt Nam.


Phát hiện khảo cổ gây chấn động về sự xuất hiện của con người - ảnh 2

Khu vực khai quật khảo cổ (ảnh Anh Tuấn)

TS. Nguyễn Gia Đối cho biết, trong một thời gian dài, do không có tài liệu khảo cổ học soi rọi, nên đã tồn tại quan điểm đối lập về văn hóa giữa phương Đông và phương Tây. Theo đó, ở phương Tây sớm xuất hiện tay rìu tay, thể hiện cho sự tiến bộ, năng động của con người, còn phương Đông bảo lưu lâu dài công cụ cuội ghè đẽo thô sơ dạng chopper, thể hiện cho khu vực bảo thủ, trì trệ, lạc hậu và hầu như không đóng góp gì cho nhân loại. Những phát hiện công cụ ghè hai mặt và rìu tay ở An Khê không chỉ bác bỏ quan điểm sai trái này, mà còn góp phần bổ sung tư liệu mới vào bản đồ phân bố sự xuất hiện và tiến hóa của loài người trên thế giới.

Theo giáo sư Nguyễn Xuân Thắng, Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam, mặc dù đã có nhiều nghiên cứu cho thấy người thời đồ đá sống ở nhiều nơi, song các di tích ở An Khê và mảnh thiên thạch niên đại 700.000-800.000 năm sẽ thuyết phục các nhà khoa học quốc tế rằng di tích ở Việt Nam còn cổ hơn ở một số di tích thế giới đã khai quật. Tuy nhiên, trước một số ý kiến chưa có cơ sở xác định niên đại gần một triệu năm, ông Nguyễn Xuân Thắng cho rằng, đây là các đánh giá ban đầu của đoàn khảo cổ và chuyên gia Nga về một số hiện vật được giám định tại Nga. Thời gian tới, Viện Hàn lâm khoa học xã hội sẽ kết hợp với tỉnh Gia Lai tiếp tục khảo cổ và lấy ý kiến các chuyên gia địa chất, lịch sử.

Theo kế hoạch vào tháng 3/2017 đoàn khảo cổ sẽ trở lại An Khê tiếp tục khai quật, nghiên cứu các di tích khảo cổ học sơ kỳ Đá cũ ở khu vực này. Đồng thời, các nhà khoa học sẽ tổ chức hội thảo quốc tế để làm rõ hơn những phát hiện khảo cổ học này và sẽ kiến nghị Bộ VHTTDL, Chính phủ đặc cách công nhận cụm sơ kỳ thời đại đá cũ ở An Khê là di tích cấp quốc gia đặc biệt./.

Hồng Hà

Từ khóa:

Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

 Đổi mã
Gửi Nhập lại