Bất ổn của các đế chế kinh doanh gia đình trị tại Hàn Quốc
14-08-2015 08:27

(Toquoc)- Bê bối và đặc quyền của đế chế kinh doanh gia đình trị Hàn Quốc (Chaebol) đe dọa sự phát triển kinh tế và ổn định xã hội.

Nội chiến vì quyền thừa kế

Sự gia tăng của các đế chế kinh doanh gia đình trị tại Hàn Quốc (Chaebol) đã củng cố “phép lạ kinh tế” của nước này. Nhưng khi các thế hệ thứ ba, thứ 4 của các đế chế kinh tế này lên nắm quyền. Các Chaebol làm suy yếu hệ thống mà họ đã góp phần xây dựng.

Những căng thẳng gần đây về quyền thừa kế của tập đoàn Lotte là một minh chứng rõ nét cho vấn đề này. Ngày 27/7, ông Shin Kyuk-ho (nhà sáng lập tập đoàn Lotte) và con trai cả Shin Dong-joo bay đến Tokyo để cách chức một nhóm thành viên Hội đồng Quản trị Lotte Holdings, trong đó có ông Shin Dong-bin (con trai út). Động thái này đã bị vô hiệu hóa 1 ngày sau đó và ông Shin Kyuk Ho đã bị đẩy khỏi ghế Chủ tịch tập đoàn này.

Hiện ông Dong-bin đang nắm chức vụ CEO của Lotte Holdings Nhật Bản và là chủ tịch Lotte Group tại Hàn Quốc. Vấn đề vướng mắc ở việc nhà sáng lập Kyuk-ho công khai quan điểm ủng hộ người con trai cả Dong-joo và tuyên bố "không thể tha thứ cho những gì Dong-bin đã làm".

Trước đó, cuộc tranh giành tương tự đã xảy ra ở tập đoàn Kumho. 2 người con trai của nhà sáng lập đã “từ mặt” nhau sau một cuộc tranh chấp kéo dài với kết quả một người điều hành hãng hàng không lớn thứ hai Hàn Quốc, Asiana và người còn lại quản lí mảng hóa dầu của tập đoàn.

Tại Doosan Group, nhà sản xuất các lò phản ứng hạt nhân của Hàn Quốc, 4 anh em có quyền kế thừa đã xảy ra mâu thuẫn nhiều năm trước khi đạt được sự đồng thuận, đặc biệt khi một trong số họ đã tự sát.

Bất ổn của các đế chế kinh doanh gia đình trị tại Hàn Quốc - ảnh 1
Chủ tịch Lotte Shin Dong Bin đã cúi đầu xin lỗi công chúng trước bê bối gần đây và hứa sẽ nỗ lực cải thiện khả năng quản trị và minh bạch của tập đoàn

Đặc quyền gây bất ổn xã hội

Trước đó, dư luận Hàn Quốc đã nhiều lần chỉ trích đặc quyền “bất khả xâm phạm” của các tập đoàn gia đình trị nước này và bày tỏ ý kiến phản đối lệnh ân xá của Tổng thống đối với những người đứng đầu chaebol.

Các ông chủ chaebol khi bị kết tội và bị kết án vì tham nhũng tiền quỹ, họ thường được hưởng lệnh giảm án tù hoặc ân xá.

Chủ tịch Samsung Lee Kun-hee đã được ân xá hai lần, lần đầu tiên dưới sự lãnh đạo của Tổng thống Kim Young-sam vào năm 1997 sau khi bị kết án vì hối lộ chính trị và lần tiếp theo được Tổng thống Lee Myung-bak ân xá năm 2009 sau khi lãnh án tù vì tội danh trốn thuế.

Chủ tịch Hyundai Chung Mong-koo cũng nhận được ân xá của Tổng thống Lee sau khi bị kết tội tham nhũng và vi phạm lòng tin liên quan đến việc bán chứng khoán với giá hời cho con trai của mình để thuận lợi trở thành người kế nhiệm của ông. Còn con trai ông đã không bị bất cứ cáo buộc nào liên quan đến hành vi này.

Gần đây, cuối tháng 12/2014, bà Heather Cho, 40 tuổi, Phó Chủ tịch của Korean Air đã ra lệnh đuổi một tiếp viên khỏi chuyến bay từ Mỹ về Hàn Quốc sau khi được phục vụ cho hạt mắc ca trong gói thay vì đổ ra đĩa. Chiếc máy bay chở hơn 200 người và sắp cất cánh đã buộc phải quay lại cổng và hạ cánh trễ 11 phút so với dự kiến. Heather Cho là con gái của ông Yang Ho, Chủ tịch tập đoàn Hanjin, nắm quyền điều hành cả Korean Air. Heather Cho sau đó đã từ chức nhưng vẫn nắm giữ các chức vụ cao cấp khác trong tập đoàn của cha mình.

Khi nhậm chức vị Tổng thống Hàn Quốc, bà Park Geun-hye đã cam kết sẽ đối xử bình đẳng với các doanh nhân cũng như dân thường.Tuy nhiên,Chey Tae-won, chủ tịch tập đoàn lớn thứ ba Hàn Quốc, SK Group, bị kết tội biển thủ và hiện đang lãnh án cho đến năm 2017 vẫn nắm giữ quyền kiểm soát tập đoàn của mình. Ông Chey trước đó đã được Tổng thống Lee ân xá vì một hành vi gian lận khác.

Trong tháng này, bà Park có nhắc đến việc xem xét ân xá một số tội phạm nhân dịp kỷ niệm 70 năm Hàn Quốc giành lại được độc lập từ Nhật Bản (15/8). Do đó, nhiều phương tiện truyền thông nước này đã cho rằng Tổng thống Park rồi sẽ giảm án tù cho Tey-won và nhiều nhà lãnh đạo chaebol khác vào ngày 14/8 tới.

Ông Kim Woochan, một giáo sư tài chính ở Seoul và là chủ tịch của Trung tâm Phát triển Điều hành Doanh nghiệp Hàn Quốc (CGCG) cho rằng, “Điều đó có nghĩa là chính phủ đang ban một đặc ân cho các chủ doanh nghiệp lớn”.

Đe dọa nền kinh tế và bất ổn xã hội

Ngày 4/8 vừa qua, Hiệp hội người tiêu dùng Hàn Quốc (FICA) đã tuyên bố sẽ tẩy chay tất cả các sản phẩm của Lotte bao gồm cả trong lĩnh vực tài chính, thức ăn, đồ uống, bán lẻ, du lịch, xây dựng và dịch vụ.

“Bê bối ở tập đoàn Lotte cho thấy rõ rằng các tập đoàn gia đình trị không hề quan tâm đến bất kỳ trách nhiệm xã hội nào”, FICA nói trong tuyên bố. “Việc tẩy chay sẽ là bước đệm khiến các tập đoàn khác phải thay đổi”.

Điều này đã khiến Chủ tịch Lotte Shin Dong Bin ngày 11/8 phải cúi đầu xin lỗi trước bê bối gần đây và hứa sẽ nỗ lực cải thiện khả năng quản trị và minh bạch.

FICA trước đó cũng yêu cầu cơ quan điều tra của chính phủ tập trung hơn vào tội danh hối lộ và trốn thuế tại nhiều chi nhánh của Lotte Group. Trước đó, tập đoàn này bị phát hiện đã để xảy ra lỗi xây dựng và gây mất an ninh khi xây tổ hợp công trình Lotte World Mall; phải đối mặt với cáo buộc đã có sai phạm quanh hoạt động quản lý một kênh truyền hình bán hàng tại nhà cũng như quá trình xử lý vụ rò rỉ một lượng lớn dữ liệu thẻ tín dụng, khiến người tiêu dùng mất lòng tin.

Còn tập đoàn Samsung lại lọt vào sự chú ý của công chúng khi tiến hành việc hợp nhất hai công ty con của họ. Nhiều người chỉ trích hoạt động này diễn ra khi cả hai công ty đều phản đối, và chủ yếu làm lợi cho gia đình thống trị hơn là các cổ đông.

Đế chế Samsung, nổi tiếng với sức mạnh của Samsung Electronics, nhưng cũng bao gồm khoảng 60 công ty khác, đóng góp 20% vào nền kinh tế Hàn Quốc.

Do đó, bất cứ sự bất ổn nào trong Samsung và các chaebol cũng có thể làm chao đảo nền kinh tế Hàn Quốc, đặc biệt trong bối cảnh khủng hoảng kinh tế toàn cầu thì sức ảnh hưởng của bất ổn này có thể gia tăng hơn nhiều.

Siết chặt quản lí

Những cuộc đấu đá nội bộ gần đây giữa các “huynh đệ” và nội bộ thành viên trong các chaebol đã gia tăng yêu cầu phải quản lí chặt chẽ hơn hoạt động kinh doanh của các chaebol.

Nhiều quan chức Hàn Quốc cũng kêu gọi cải cách toàn bộ hệ thống Chaebol. Các tập đoàn này cần làm rõ quyền thừa kế tài sản và liệu sự tập trung lợi nhuận khổng lồ vào các gia đình trị có thể gây hại cho nền kinh tế quốc gia.

Chính quyền Seoul được cho rằng nên áp đặt những hạn chế truyền thống trong hoạt động kinh doanh. Hiện nay, tiền tệ đang được trung chuyển giữa các công ty con trong tập đoàn phụ thuộc vào quyết định bất chợt của gia đình sáng lập, thường xuyên không liên quan đến hoạt động kinh doanh thực tế và quyền của cổ đông thiểu sổ.

Ủy ban Công bằng Thương mại Hàn Quốc đang xem xét các quy định mới yêu cầu các chaebol giảm tình trạng sở hữu chéo. Với mô hình này, không cần nắm giữ quá nhiều cổ phần sở hữu, công ty mẹ vẫn có ảnh hưởng rất lớn tới các công ty con. Việc này tạo ra nhiều hệ lụy bất cập cho các chaebol như tình trạng quản lý không rõ ràng do bộ máy lãnh đạo mặc định không bao giờ được thay thế ngoài thành viên của các gia đình sáng lập.

Các chaebol với phương thức lãnh đạo gia đình trị liệu có phải là một giải pháp tốt nhất cho nền kinh tế Hàn Quốc hay không? Và dù câu trả lời là gì thì Chính phủ Hàn Quốc cũng cần đưa ra những thay đổi tức thì để thực thi sự quản lí chặt chẽ hơn nữa đối với các đế chế kinh doanh hùng mạnh này.

An Bình (Tổng hợp)

 

Từ khóa:

Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

 Đổi mã
Gửi Nhập lại