Bức thiết phát triển năng lượng xanh
03-04-2015 12:32

(Toquoc)- Thế giới đang dần nhận thức được vai trò của nguồn năng lượng xanh, cơ sở của sự phát triển bền vững.

Báo cáo "Xu hướng đầu tư năng lượng tái tạo toàn cầu" của Chương trình Môi trường Liên hợp quốc (UNEP) công bố ngày 31/3 cho thấy đầu tư cho năng lượng tái tạo toàn cầu đã phục hồi mạnh mẽ trong năm 2014, lên tới 270 tỷ USD - tăng 17% so với năm trước đó.

Đến đầu năm 2014, thêm 95 quốc gia đang phát triển đã có những chính sách hỗ trợ năng lượng tái tạo tại chỗ - tăng từ 15 quốc gia năm 2005, theo báo cáo toàn cầu của Mạng lưới Chính sách Năng lượng Tái tạo Thế kỷ 21 (REN21). 2014 được coi là một năm kỷ lục của thế giới trong nỗ lực hướng tới sử dụng các nguồn năng lượng sạch với tổng cộng 144 quốc gia đã ban hành các chính sách và mục tiêu trong lĩnh vực này. Đây cũng là năm năng lượng tái tạo chiếm gần một nửa công suất điện lưới lắp đặt thêm trên toàn thế giới, đạt 103 GW, tăng mạnh so với 86 GW năm 2013.

Gió, mặt trời, năng lượng sinh học, điện sinh khối, năng lượng địa nhiệt, thủy điện và năng lượng biển đóng góp khoảng 9,1% tổng sản lượng điện toàn thế giới vào năm 2014, so với 8,5% trong năm 2013.

Bức thiết phát triển năng lượng xanh - ảnh 1
Đài Loan đã xây dựng một sân vận động khai thác năng lượng mặt trời đầu tiên trên thế giới có khả năng sản sinh ra 1,14 triệu kWh điện/ năm

Nguyên liệu của các nền kinh tế đang phát triển

Nhằm đáp ứng nhu cầu năng lượng ngày càng cao cũng như xây dựng một chiến lược phát triển bền vững, giảm thiểu tác hại của ô nhiễm môi trường, các quốc gia đang phát triển nhanh chóng gia tăng đầu tư vào phát triển năng lượng tái tạo với mức tăng 36% lên 131,3 tỷ USD.

Trung Quốc là quốc gia đầu tư vào năng lượng tái tạo lớn nhất trong năm 2014, với 83,3 triệu USD, tăng 39% so với năm 2013. Các quốc gia như Brazil, Ấn Độ và Nam Phi nằm trong tốp 10 nước đầu tư hàng đầu, với mức đầu tư lần lượt là 7,6 tỷ USD; 7,4 tỷ USD và 5,5 tỷ USD.

Bên cạnh việc mở rộng lắp đặt hệ thống năng lượng mặt trời, Trung Quốc đang lên kế hoạch sẽ lắp đặt trạm năng lượng Mặt Trời khổng lồ trên quỹ đạo, ở độ cao 36.000 km so với mặt đất, vào năm 2050. “Tổng diện tích các tấm pin năng lượng Mặt Trời sẽ trải rộng 5-6 km2”, Wang Xiji, một chuyên gia của Viện Khoa học Trung Quốc cho biết.

Nhật Bản là quốc gia đứng thứ 3 về đầu tư cho năng lượng xanh với 35.7 triệu USD với những chính sách giảm thuế cho các dự án năng lượng tái tạo. Đầu năm nay, tập đoàn Kyocera của Nhật Bản cho biết sẽ xây dựng một nhà máy dựa trên 50.000 module thu năng lượng Mặt Trời nổi trên mặt hồ chứa của đập Yakamura, ước tính tạo ra hơn 15,6 MWh mỗi năm, đủ cung cấp điện cho trung bình 4.700 hộ gia đình.

Điện mặt trời cũng đóng một vai trò quan trọng trong cam kết của Chính phủ Ấn Độ nhằm cung cấp điện đầy đủ 24/24 trong ngày trên phạm vi toàn quốc. Năm 2014, công suất điện mặt trời của nước này là 2.500 MW và đang phấn đấu tăng gấp đôi trong gian đoạn 2014-2015.

Bền vững hơn cho các quốc gia phát triển

Mỹ là quốc gia đứng thứ 2 thế giới với 38,3 triệu USD đầu tư cho năng lượng tái tạo, tăng 7% so với năm 2013. Nhiều công ty, tập đoàn lớn tại Mỹ như General Motors, Walmart, Apple, Johnson & Johnson, Crayola và Google đều đang xây dựng và đưa vào hoạt động các trang trại năng lượng mặt trời để cung cấp điện cho hoạt động sản xuất và kinh doanh.

 

Trong bối cảnh nền kinh tế thế giới còn nhiều bất ổn, tổng đầu tư cho năng lượng tái tạo ở các nền kinh tế phát triển chỉ tăng 3% lên 138,9 tỷ USD. Thậm chí, tính cả việc phát triển mạnh phong điện ngoài khơi thì các khoản đầu tư vào năng lượng tái tạo ở châu Âu hầu như không thay đổi, dừng ở mức 57,5 tỷ USD. Trong đó, nổi bật là dự án Gemini, trang trại phong điện xa bờ ở ngoài khơi Hà Lan công suất 600 MW.

Năm 2014, Liên minh châu Âu (EU) đã cam kết giảm 20 % lượng khí thải gây hiệu ứng nhà kính; thay vào đó là sử dụng 20 % các nguồn năng lượng tái tạo để sản xuất điện từ nay đến năm 2020. Năng lượng tái tạo được sản xuất và tiêu thụ mạnh nhất từ 2004 - 2012 ở châu Âu với các quốc gia đi đầu là Thụy Điển, Đan Mạch và Áo. Pháp cũng ghi nhận được nỗ lực rất lớn khi từ 2007 - 2014, tỷ lệ năng lượng tái tạo của nước này tăng từ 9,3% lên 13,4%.

Trở ngại và cơ hội

2014 được xem là bước ngoặt đối với lĩnh vực năng lượng tái tạo toàn cầu, song vẫn tồn tại nhiều thách thức đối với tiến trình phát triển “năng lượng xanh”.

Trước hết, chính sách về năng lượng tái tạo ở nhiều quốc gia còn nhiều bất ổn. Nhiều quốc gia châu Âu như Anh, Đức có những đòi hỏi khắt khe hơn về chứng nhận xanh và xu hướng đấu thầu các dự án năng lượng xanh hay các loại thuế đối với sản phẩm năng lượng tái tạo. Ủy ban Thương mại Quốc tế Mỹ (ITC) ngày 22/1 vừa qua đã thông qua quyết định áp thuế nhập khẩu đối với một số sản phẩm pin sử dụng năng lượng Mặt Trời sản xuất tại Trung Quốc và vùng lãnh thổ Đài Loan.

Tại nhiều nước đang phát triển, sự độc quyền của các công ty điện quốc gia còn thiếu kĩ năng và kinh nghiệm trong lĩnh vực năng lượng xanh, cũng như những khó khăn trong việc tiếp cận nguồn vốn có lãi suất thấp hay trở ngại trong việc thỏa thuận giá điện, vốn vẫn còn được chính phủ hỗ trợ có thể là những rào cản để phát triển năng lượng tái tạo.

Do tính đặc thù của năng lượng tái tạo, việc phát triển, xây dựng nhà máy sản xuất năng lượng này bắt buộc phải thiết lập ngay tại nơi có nguồn năng lượng chứ không thể làm ở chỗ khác, như việc phát triển phong điện và điện mặt trời vẫn phụ thuộc vào sức gió và ánh sáng mặt trời. Từ đó, việc truyền tải điện năng, xây dựng hệ thống truyền, phát điện trên diện rộng còn nhiều phức tạp.

Đồng thời, sự rớt mạnh của giá dầu thô cũng có thể làm ảnh hưởng và giảm sút đến lượng vốn đầu tư vào các nguồn năng lượng tái tạo. Kể từ tháng 6/2014, giá dầu thô trên thị trường thế giới giảm gần 60% đã ảnh hưởng nghiêm trọng đến thị trường năng lượng thế giới.

Tuy nhiên, Phó Tổng Thư ký Liên hợp quốc kiêm Giám đốc điều hành UNEP, Achim Steiner đã nhấn mạnh, công nghệ năng lượng thân thiện với môi trường hiện là một thành phần không thể thiếu trong cơ cấu năng lượng toàn cầu và tầm quan trọng của nó càng gia tăng khi thị trường trưởng thành, giá cả công nghệ tiếp tục giảm và việc hạn chế lượng khí thải CO2 trở nên cấp bách hơn.

Sultan Al Jaber, Quốc vụ khanh Các tiểu vương quốc Arập thống nhất (UAE), đồng thời là Chủ tịch công ty năng lượng tái tạo Masdar cũng cho biết, giá dầu giảm vừa qua là cơ hội để các nước cắt giảm trợ cấp nhiên liệu - đã lên tới khoảng 550 tỷ USD trong năm 2013 tính trên quy mô toàn cầu.

Năng lượng tái tạo đang dần trở nên cạnh tranh hơn do chi phí khai thác giảm mạnh và công nghệ ngày càng phát triển. Từ năm 2010 đến cuối năm 2014, chi phí phát triển năng lượng mặt trời quy mô nhà máy giảm đến 65%. Chi phí trung bình của năng lượng gió trong khoảng từ 0,06USD/kWh ở Trung Quốc và châu Á, đến 0,09USD/kWh ở châu Phi. Bắc Mỹ cũng có những dự án điện gió cạnh tranh, với mức chi phí trung bình 0,07USD/kWh, cá biệt một số dự án có chi phí chỉ 0,04USD/kWh.

Các dự án năng lượng mặt trời ở quy mô nhà máy cạnh tranh nhất hiện nay có chi phí 0,08USD/kWh khi không cần hỗ trợ tài chính từ chính phủ và trong tương lai giá có thể thấp hơn nhờ các nhà cung cấp năng lượng mặt trời có thể tiếp cận được nguồn tài chính rẻ hơn.

Đặc biệt, khi tính đến các yếu tố bên ngoài như ô nhiễm tại địa phương, thiệt hại về môi trường, sức khỏe cộng đồng và đáp ứng được mục tiêu cắt giảm lượng khí thải CO2 trên toàn thế giới, từ 25 tỷ tấn hàng năm xuống 10 tỷ tấn, thì phát triển năng lượng tái tạo là giải pháp chiến lược cần được nhanh chóng thúc đẩy cho một “nền kinh tế khỏe mạnh”.

An Bình (Tổng hợp)

Từ khóa:

Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

 Đổi mã
Gửi Nhập lại