Một rào cản lớn đối với TPP được gỡ bỏ
26-06-2015 06:16

(Toquoc)- Tổng thống Mỹ Obama được trao quyền đàm phán nhanh, rộng đường hoàn tất TPP, ghi thêm một dấu ấn quan trọng trong nhiệm kì.

Ngày 24/6, Thượng viện Mỹ đã tổ chức bỏ phiếu về Quyền Thúc đẩy Thương mại (TPA), hay còn gọi là quyền đàm phán nhanh. Với 60 phiếu thuận và 37 phiếu chống, TPA đã chính thức được thông qua (thực tế chỉ cần 50 phiếu đồng ý, TPA cũng đã được gia hạn thành công).

Từ năm 1974, TPA đã được ban hành cho phép tổng thống Mỹ có quyền thương thảo các hiệp định thương mại, đến khi hoàn thành thì đệ trình trọn gói cho Quốc hội phê chuẩn thay vì từng bước phải có sự kiểm soát và đồng ý của Quốc hội. TPA được gia hạn 5 năm/ lần nhưng từ năm 2012, TPA chưa được Quốc hội nước này thông qua.

Do đó, việc Thượng viện Mỹ thông qua TPA đã khép lại sáu tuần diễn ra các cuộc tranh luận và bỏ phiếu tại lưỡng viện Quốc hội Mỹ (trước đó Hạ viện Mỹ đã đồng ý gia hạn TPA ngày 19/6). Khi được tổng thống Mỹ ký thành luật, TPA sẽ có hiệu lực tới năm 2021, cho phép Tổng thống Obama và cả vị tổng thống kế nhiệm ông toàn quyền đàm phán các thỏa thuận thương mại với các đối tác bên ngoài trước khi trình Quốc hội xem xét trong vòng 60 ngày.

Cũng trong ngày 24/6, Thượng viện Mỹ cũng đã thông qua Điều chỉnh Hỗ trợ Thương mại (TAA), dự luật nhằm gia hạn chương trình hỗ trợ và đào tạo lại các lao động bị mất việc làm vì TPP, vốn trước đó được đính kèm vào gói dự luật về TPA. TAA giờ đây cần nhận được sự phê chuẩn của Hạ viện trong cuộc bỏ phiếu dự kiến diễn ra trong ngày 25/6. Tiến trình này được dự đoán sẽ gặp thuận lợi khi cả Hạ nghị sỹ hàng đầu của Đảng Dân chủ Sander Levin và Lãnh đạo phe thiểu số tại Hạ viện Mỹ Nancy Pelosi đều nhận định rằng các nghị sĩ đảng Dân chủ trước đó phản đối TAA nay sẽ chấp nhận dự luật này.

Một rào cản lớn đối với TPP được gỡ bỏ - ảnh 1
Với 60 phiếu thuận, Thượng viện Mỹ đã thông qua dự luật có ý nghĩa then chốt đối với nỗ lực của Chính quyền Obama tăng cường quan hệ kinh tế, thương mại với các nước châu Á

Việc TPA và TAA (sẽ) được thông qua tại lưỡng viện được coi là chiến thắng đáng kể của ông Obama trong phần còn lại của nhiệm kỳ cuối cùng tại Nhà Trắng.

Thắng lợi của ông Obama và TPP

TPA được thông qua là một thắng lợi lớn đối với ông Obama trong việc xúc tiến đàm phán và thỏa thuận các hiệp định thương mại với các đối tác, trước mắt là Hiệp định đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) với 11 quốc gia khác cũng như ảnh hưởng đến Hiệp định đối tác thương mại và đầu tư xuyên Đại Tây Dương (TTIP) giữa Mỹ và Liên minh châu Âu (EU). Sau khi đàm phán TPP được hoàn tất, Quốc hội Mỹ sẽ xem xét và đưa ra quyết định phê chuẩn hoặc phủ quyết, mà không có quyền điều chỉnh nội dung các điều khoản.

Quá trình đàm phán TPP giữa 12 nước thành viên gồm Australia, Brunei, Canada, Chile, Nhật Bản, Malaysia, Mexico, New Zealand, Peru, Singapore, Mỹ và Việt Nam đã kéo dài suốt hơn 5 năm qua với hơn 20 vòng đàm phán khó khăn.

Hoàn tất TPP là một trong những ưu tiên hàng đầu của ông Obama trước khi rời Nhà Trắng vào đầu năm 2017. Ông Obama luôn cho rằng các nhà sản xuất Mỹ phải tiến ra toàn cầu nhiều hơn. Ông coi việc đẩy mạnh các thỏa thuận thương mại có tầm quan trọng ngang bằng với nhiệm vụ tăng cường ảnh hưởng của Mỹ ở châu Á. Trong chiến lược xoay trục về châu Á - Thái Bình Dương, TPP chính là một trong những trụ cột kinh tế quan trọng, theo Ian Bremmer, Chủ tịch của nhóm tư vấn Eurasia Group.

Khi TPP đi vào thực hiện, lượng hàng mua bán của Mỹ với 11 nước thành viên TPP được cho rằng có thể lên tới hơn 400 tỷ USD một năm, riêng với Nhật Bản là 200 tỷ USD. Và các nước tham dự sẽ có quan hệ gần gũi hơn nữa với Mỹ một phần nhờ vào lượng hàng xuất khẩu vào Mỹ gia tăng.

Cho đến nay, TPP và TTIP đang là những hiệp định kinh tế quan trọng giúp Mỹ định hình luật chơi thương mại thế giới thế kỷ 21 và có thể kiềm chế sự ảnh hưởng đang lên của Trung Quốc với những định chế thương mại như Ngân hàng đầu tư cơ sở hạ tầng (AIIB) và chiến lược Nhất đới Nhất lộ (Con đường tơ lụa mới trên bộ và Con đường tơ lụa trên biển).

Chủ tịch Ủy ban Thuế và an sinh xã hội Hạ viện Mỹ Paul Ryan đã cho biết, “Đây là chiến thắng cho nền kinh tế, uy tín của chính phủ Mỹ cũng như cho an ninh quốc gia của nước Mỹ. Với TPA, tầm ảnh hưởng của Quốc hội Mỹ trong các cuộc đàm phán thương mại sẽ tăng lên, đồng thời các quốc gia trên toàn thế giới sẽ biết rằng nước Mỹ đã sẵn sàng viết lại các luật lệ của kinh tế thế giới”.

Còn Thượng nghị sỹ Cộng hòa Orrin Hatch, Chủ tịch Ủy ban Tài chính Thượng viện, đánh giá TPA “là dự luật quan trọng nhất được Thượng viện phê chuẩn trong năm nay.”

Cần nhiều nỗ lực

Đến thời điểm hiện nay, các cuộc đàm phán về TPP được cho là gần như đã hoàn tất, tuy nhiên vẫn còn một số vấn đề cần được đàm phán giữa các thành viên tham gia. Tại một sự kiện ngày 23/6 vừa qua về TPP tại Hội đồng Đại Tây Dương, viện nghiên cứu chính sách tại thủ đô Washington, Đại sứ Chile tại Mỹ Juan Gabriel Valdes cho biết còn nhiều vấn đề khác (về TPP) cần sự chú ý nhiều hơn của các lãnh đạo cấp cao.

TPP là một thỏa thuận tự do thương mại khổng lồ, đại diện cho 40% GDP toàn cầu, bên cạnh sự ảnh hưởng quan trọng từ Mỹ cũng cần sự thông qua của 11 nước thành viên còn lại. Trong đó, Malaysia vẫn tồn tại sự bất đồng trong một số vấn đề như quyền sở hữu trí tuệ, môi trường và doanh nghiệp nhà nước hay Peru đang trong giai đoạn nhạy cảm, chuẩn bị bước vào cuộc bầu cử năm tới.

Vì vậy, “để TPP được cả 12 nước thông qua thực sự không phải là điều dễ dàng”, ông Juan Gabriel Valdes nhận định.

Ngay cả với Mỹ, còn quá nhiều việc phải làm trước khi cuộc bầu cử Tổng thống Mỹ năm 2016 đang tới gần. Trong trường hợp lí tưởng TPA chính thức trở thành luật vào cuối tháng 6, quá trình hoàn tất TPP và tiến trình thông qua tại 12 quốc gia thành viên có thể xảy ra nhiều sự chậm trễ. Và khi thời gian áp dụng TPP tiến sát đến thời điểm diễn ra cuộc bầu cử Mỹ vào tháng 10/2016, mọi thứ sẽ phức tạp hơn.

TPA được thông qua đã đáp ứng sự mong mỏi của các đối tác thương mại của Mỹ, trước khi đi vào đàm phán cuối cùng cho TPP. Tuy nhiên, tất cả 12 nước thành viên cần có những nỗ lực thực sự để nhanh chóng đưa TPP vào hiện thưc.

An Bình (Tổng hợp)

Từ khóa:

Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

 Đổi mã
Gửi Nhập lại