Nguy cơ cuộc khủng hoảng lương thực mới?
Chủ Nhật, ngày 05/09/2010 - 23:46

(Toquoc)-Thiên tai, mùa màng thất bát. Giá lương thực tăng đột biến. Nhiều người lo ngại về một cuộc khủng hoảng lương thực tương tự như năm 2007 – 2008 quay trở lại nhưng cũng có ý kiến cho rằng những biến động trên thị trường lương thực chỉ do nạn đầu cơ dẫn đến một cuộc “khủng hoảng ảo”.

Thị trường lương thực “nóng” từng ngày

Lúa mì, nhu yếu phẩm của hàng tỷ người dân từ châu Âu, châu Mỹ đến miền bắc Trung Quốc, đã tăng giá đột biến trong thời gian qua, trung bình đến 40% trên thị trường thế giới. Trên sàn giao dịch hàng hóa Chicago (Mỹ), giá lúa mì đã tăng tới 82% kể từ tháng 6 đến nay. Tại sàn giao dịch chung châu Âu, giá loại ngũ cốc chủ chốt này cũng leo thang 60%.

Các chuyên gia cho rằng một trong những nguyên nhân đẩy giá lúa mì tăng cao là một số nước cấm xuất khẩu mặt hàng này. Nga hứng chịu đợt nắng hạn nghiêm trọng nhất trong vòng một thế kỷ khiến khoảng mười triệu ha đất canh tác bị phá hủy. Bộ Nông nghiệp Nga dự báo sản lượng ngũ cốc năm nay chỉ đạt khoảng 60 đến 65 triệu tấn, thấp hơn mức dự tính 90 triệu tấn đưa ra hồi đầu năm và giảm 20 đến 25 triệu tấn so với sản lượng năm ngoái. Thời tiết nắng nóng bất thường phá hủy một phần diện tích thu hoạch ngũ cốc, buộc Nga, nước xuất khẩu lúa mì lớn thứ ba thế giới, lần đầu phải áp đặt lệnh cấm xuất khẩu ngũ cốc. Dự báo, xuất khẩu lúa mì của Nga sẽ giảm ít nhất 50% vì nước này phải bảo đảm nhu cầu nội địa.

Nguy cơ cuộc khủng hoảng lương thực mới? - ảnh 1

Thế giới lo ngại cuộc khủng hoảng lương thực như giai đoạn 2007 – 2008 quay trở lại

Tình hình tại UkraineKazakhstan, hai vựa lúa mì khác của thế giới, cũng bị ảnh hưởng nghiêm trọng bởi hạn hán. Tại các nước châu Âu, như: Pháp, Ðức, Hungaria, BulgariaRumania, thu hoạch vụ mùa năm nay cũng chịu tác động tiêu cực vì thiếu mưa. Ở nhiều vùng khác trên thế giới, ngành trồng lúa mì lại bị mưa lũ tàn phá. Cùng đứng ở vị trí thứ ba về xuất khẩu ngũ cốc, Canada bị các trận mưa lớn hồi mùa xuân phá hỏng nhiều cánh đồng phì nhiêu, gây thiệt hại 17% sản lượng của nước này. Tại châu Á, hai vựa lúa mì là Ấn Ðộ và Pakistan, chiếm 15% thị phần thế giới, năm nay phải hứng chịu các đợt lũ lụt liên tiếp.

Trong khi đó, lúa gạo, một trong những cây lương thực chính, nguồn lương thực hằng ngày của khoảng ba tỷ người trên thế giới, đang có nguy cơ bị giảm sản lượng bởi tình trạng biến đổi khí hậu. Theo Tổ chức Nông nghiệp và Lương thực LHQ (FAO), sản lượng gạo tại các nước châu Á sẽ giảm. Theo dõi những tác động của việc tăng nhiệt độ hằng ngày đối với sản lượng gạo tại hơn 200 cánh đồng ở Trung Quốc, Ấn Ðộ, Indonesia, Philippines, Thái Lan và Việt Nam, các nhà nghiên cứu của FAO đã đưa ra kết luận, nhiệt độ tăng trong hơn 25 năm qua đã khiến sản lượng gạo tại một số vựa lúa lớn ở châu Á giảm từ 10 đến 20%. Dự báo tình trạng sẽ tồi tệ hơn khi nhiệt độ tiếp tục tăng vào giữa thế kỷ này.

Giá tăng tạm thời

Các chuyên gia nông nghiệp quốc tế thì không bi quan đến như vậy. Mặc dù thừa nhận có sự gia tăng đột biến giá lúa mì và bắp, và áp lực tăng giá lên mặt hàng gạo, các chuyên gia của Liên hiệp quốc đưa ra các dữ liệu cho thấy lượng lương thực dự trữ trên toàn cầu vẫn còn rất lớn, có khả năng bù đắp khoản thiếu hụt tại các vùng bị thiên tai. “Chúng ta không nên lo sợ, và chúng ta không nên nghĩ rằng sẽ có một cuộc khủng hoảng lương thực nữa”, ông Manuel Hernandez, chuyên gia Viện Nghiên cứu chính sách lương thực quốc tế (IFPRI), cho biết. Năm nay, nông dân Mỹ sẽ có một vụ mùa bội thu, thêm nữa, các kho dự trữ gạo sau cuộc khủng hoảng tăng giá năm 2007-2008 hiện có thể đáp ứng mọi nhu cầu với khoảng 90 triệu tấn (40 triệu tấn ở Trung Quốc, 20 triệu tấn ở Ấn Độ và và các nước khác chiếm phần còn lại). Ngay cả Philippines, vốn là nước nhập khẩu gạo lớn nhất thế giới, cũng có 2,5 triệu tấn gạo dự trữ. Nhìn chung toàn cầu, theo phân tích của tập đoàn F.O Litch ở Đức, thời tiết khắc nghiệt chỉ khiến tổng sản lượng lúa mì năm 2010-2011 giảm khoảng 3%, vẫn còn 656 triệu tấn và không có khả năng gây xáo trộn lớn về giá cả.

Các chuyên gia của FAO cũng cho rằng, biên độ giá lương thực hiện nay chỉ là tạm thời và sẽ giảm xuống trong vài tuần tới khi các số liệu lạc quan hơn về sản lượng và tồn trữ.

FAO vừa cho biết sẽ không hạ dự báo sản lượng và dự trữ lúa mỳ thế giới trong năm nay vì tình hình thất thu ở Nga. Bộ Nông nghiệp Nga cũng đã bác bỏ thông tin Nga phải nhập khẩu 5 triệu tấn ngũ cốc. Việc Nga áp đặt lệnh cấm xuất khẩu ngũ cốc, chỉ để đáp ứng nhu cầu và bảo vệ thị trường nội địa.

Đấu tranh nạn đầu cơ

Có một tác động tiềm ẩn đối với giá lương thực nhưng ít được nói tới là hoạt động đầu cơ. Trong thực tế, cung và cầu thực tế nhiều khi bị "ảo hóa" bởi những "tay làm giá".

Trong một báo cáo công bố tháng 6, FAO cho biết, có tới 98% lượng nông sản thể hiện trong các hợp đồng giao sau là "hàng ảo", được mua đi bán lại giữa các nhà đầu tư tài chính không quan tâm tới hàng hóa mà chỉ cần lợi nhuận. Các quyết định mua bán của những nhà đầu tư này tác động mạnh tới giá cả hàng nông sản. Theo tờ Spiegel (Đức), năm ngoái, Goldman Sachs đã kiếm lợi khoảng 5 tỉ USD từ việc mua bán này, Bank of America, Citigroup, Deutsche Bank... cũng không kém. Tờ báo này cho rằng, khi cuộc khủng hoảng tài chính đã lùi vào quá khứ, hoạt động đầu cơ nông sản lại bùng phát mạnh mẽ và điều đó có nguy cơ đẩy giá lương thực lên một kỷ lục mới.

Để đối phó với nạn đầu cơ, Moscow đã công khai với thế giới về tình hình thu hoạch để góp phần dập bớt sự náo loạn của giới đầu cơ. Nga cũng công bố lập quỹ an toàn lương thực điều này khiến người ta nhắc lại ý tưởng “OPEC ngũ cốc”. Báo chí Anh viết về sự cần thiết lập ra hệ thống quốc tế có chức năng điều chỉnh mối quan hệ giữa các nhà xuất khẩu và nhập khẩu ngũ cốc có thể khiến thị trường trở nên phần nào công khai hơn, dễ dự đoán và giúp thế giới thoát khỏi mối đe dọa khủng hoảng mới về lương thực./.

Duyên Hà (Tổng hợp)

Từ khóa:

Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

 Đổi mã
Gửi Nhập lại
PTI

Từ khóa tìm kiếm

Từ khóa tìm kiếm