Nguy cơ xung đột mới tại Trung Đông
04-01-2016 06:16

(Toquoc)-Vụ hành quyềt của Saudi Arabia khơi mào cho mâu thuẫn và xung đột mới giữa hai thế lực Hồi giáo Trung Đông.

Ngày 1/1/2016, Saudi Arabia đã hành quyết 47 người bị kết tội khủng bố, trong đó có Nimr al-Nimr, giáo sĩ Hồi giáo dòng Shi'ite, thuộc cộng đồng thiểu số của vương quốc này. Vụ việc này đã ngay lập tức kích động sự phản đối gay gắt của Iran – nước Hồi giáo lớn nhất thuộc dòng Shi'ite. Tối cùng ngày, những người biểu tình Iran đã đốt phá Đại sứ quán Saudi Arabia tại Tehran. Tuy nhiên, một số người đã ném đá và rượu vào Đại sứ quán gây ra hoả hoạn. Trong khi đó, một nhóm biểu tình khác đã đốt phá một số khu vực của Lãnh sự quán Saudi Arabia tại thành phố Đông Bắc Mashhad. 

Lãnh tụ tinh thần của Iran, Đại Giáo chủ Ali Khamenei, ngày 3/1, cảnh báo Saudi Arabia sẽ phải đối mặt với sự trả thù thần thánh liên quan tới việc Riyadh xử tử giáo sĩ Nimr al-Nimr. Đại Giáo chủ Ali Khamenei nhấn mạnh việc hành quyết Giáo sĩ al-Nimr là “sai lầm” của Chính phủ Saudi Arabia. 

Hội đồng Hồi giáo Shi'ite Tối cao của Liban cho rằng Saudi Arabia đã phạm phải một sai lầm nghiêm trọng.

Đáp lại sự chỉ trích của Iran, Chính phủ Saudi Arabia cáo buộc Iran “có khuynh hướng bè phái mù quáng”. Nhưng hiện chỉ có Chính phủ Bahrain và Các Tiểu vương quốc Arab thống nhất (UAE) lên tiếng ủng hộ quyết định hành quyết các đối tượng bị kết tội khủng bố của Saudi Arabia. 

Cộng đồng Shi'ite tại nhiều nước đã lên án gay gắt vụ hành quyết. Nhiều nhà lãnh đạo thế giới đã lên tiếng phê phán vụ tử hình và bày tỏ quan ngại về việc một làn sóng bạo lực và hận thù mới giữa hai dòng Hồi giáo sẽ gây mất ổn định ở khu vực Trung Đông. Tổng Thư ký Liên hợp quốc (LHQ) Ban Ki-moon ngày 2/1 đã bày tỏ “thất vọng sâu sắc” về vụ xử tử Giáo sĩ al-Nimr cùng 46 người khác ở Saudi Arabia, đồng thời kêu gọi các bên bình tĩnh và kiềm chế. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Mỹ đã cảnh báo Saudi Arabia, rằng việc nước này xử tử Giáo sĩ Nimr al-Nimr sẽ khiến Riyadh phải đối mặt với “nguy cơ gia tăng căng thẳng tôn giáo”.

Trong số 47 người bị hành quyết có 45 công dân Saudi Arabia, 1 người Ai Cập và 1 người Chad. Đây là vụ hành quyết đầu tiên của Saudi Arabia trong năm 2016. Năm ngoái, vương quốc Hồi giáo dòng Sunni này đã hành quyết 157 người, một con số tử hình lớn nhất hàng năm từ hàng chục năm nay.

Nguy cơ xung đột mới tại Trung Đông - ảnh 1

Giáo sĩ Nimr al-Nimr bị hành quyết có thể khơi mào cho cuộc thánh chiến giữa hai dòng Hồi giáo chính

 

Nimr al-Nimr, 56 tuổi, là giáo chức cao cấp của hệ phái Shia, một gương mặt nổi bật của phong trào phản kháng triều đại Al-Saoud theo hệ phái Sunni. Hồi tháng 10/2014, nhân vật này bị tòa án đặc biệt của Saudi Arabia kết án tử hình vì tội “nổi loạn”, “bất phục tùng Quốc vương” và tàng trữ vũ khí. Nimr al-Nimr bị bắt năm 2012. Từ đó đến nay, nhiều nhà lãnh đạo thế giới đã đề nghị chính phủ Saudi Arabia không xử tử nhân vật đối lập này.

Cuộc hành quyết đã châm ngòi cho những vụ náo loạn tại Saudi Arabia và nước láng giềng Bahrain.

Thúc đẩy xung đột khu vực

Saudi Arabia Iran ủng hộ hai phe đối lập nhau trong cuộc nội chiến ở Yemen. Một ngày sau vụ hành quyết, Liên minh quân sự chống lực lượng Houthi ở Yemen do Saudi Arabia dẫn đầu tuyên bố chấm dứt lệnh ngừng bắn, vốn được áp dụng từ ngày 15/12 năm vừa qua. Cuộc ngừng bắn là bước khởi đầu cho quá trình hòa đàm giữa các bên xung đột tại Yemen do Liên hợp quốc làm trung gian. Theo liên minh này, nguyên nhân khiến thỏa thuận ngừng bắn sụp đổ là do các phiến quân Yemen liên tiếp bắn tên lửa đạn đạo vào lãnh thổ của Saudi Arabia, các cửa khẩu biên giới và một số khu vực dân cư. Các cuộc tấn công thường xuyên của các phiến quân tại Yemen đã buộc Ryadh triển khai hệ thống tên lửa đánh chặn Patriot mua của Mỹ. 

Yemen rơi vào hỗn loạn kể từ khi phiến quân Houthi được sự hậu thuẫn của lực lượng trung thành với Tổng thống bị lật đổ Ali Abdullah Saleh chiếm giữ thủ đô Sanaa hồi tháng 9/2014, sau đó tiến xuống miền Nam hồi tháng 3/2015 và kiểm soát nhiều vùng lãnh thổ Yemen, buộc Tổng thống đương nhiệm Mansour Hadi phải lưu vong tại Saudi Arabia. Lực lượng liên minh khu vực chống Houthi do Saudi Arabia đứng đầu đã tiến hành các cuộc không kích từ tháng 3 năm ngoái và các chiến dịch trên bộ từ tháng 7/2015. Theo báo cáo của Liên hợp quốc, kể từ tháng 3/2015, xung đột tại Yemen đã cướp đi sinh mạng của hơn 5.800 người, trong đó gần một nửa là dân thường, và khiến hơn 27.000 người bị thương.

Nimr là nhân vật được thế giới Hồi giáo dòng Shiite trên khắp thế giới ngưỡng mộ. Các nhà phân tích cho rằng vụ hành quyết đã vượt qua “lằn ranh đỏ” của cuộc xung đột tôn giáo. Nó sẽ làm phức tạp hàng loạt vấn đề, từ cuộc khủng hoảng Syria đến nội chiến Yemen.

Trước mắt, cuộc xung đột giữa Saudi Arabia và Iran – hai bên kình địch trong vấn đề Syria – có thể làm trì hoãn các nỗ lực ngoại giao do Mỹ và Nga thúc đẩy nhằm tìm giải pháp chính trị cho cuộc xung đột Syria dự kiến tổ chức vào tháng này tại Giơnevơ. Lộ trình giải quyết cuộc xung đột bằng giải pháp chính trị Syria trong vòng 18 tháng đã được thống nhất tại New York tháng 12/2015./.

Lưu Việt

Từ khóa:

Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

 Đổi mã
Gửi Nhập lại