Nhật Bản tái cấu trúc chương trình giảng dạy để phát triển
05-08-2015 05:27

(Toquoc)- Chiến lược tăng trưởng kinh tế Nhật Bản bao gồm tập trung đào tạo chuyên ngành kinh tế, bổ sung nguồn nhân lực chất lượng cao.

Bộ Giáo dục Nhật Bản vào ngày 08/6 vừa qua đã ban hành một chỉ thị cho 86 trường đại học quốc gia trên toàn quốc xem xét các chương trình đại học và sau đại học hiện tại, nộp kế hoạch tái cơ cấu vào cuối tháng 6, sau đó thực hiện một dự thảo cải cách trong thời gian sáu năm bắt đầu từ năm tài chính 2016.

Chỉ thị này đặc biệt yêu cầu các trường cắt giảm các chương trình đào tạo chuyên ngành sư phạm, khoa học nhân văn và khoa học xã hội, và đầu tư nguồn lực nhiều hơn đến các khu vực "mà xã hội có nhu cầu mạnh mẽ."  

Nhật Bản tái cấu trúc chương trình giảng dạy để phát triển  - ảnh 1
Các lớp học đông đúc chương trình học nặng nề chỉ tập trung vào các bài giảng khiến sinh viên Nhật Bản có tâm lí chán nản

Nhật Bản tái cấu trúc chương trình giảng dạy để phát triển  - ảnh 2

Nhu cầu bức thiết cải cách giáo dục

Với một nỗ lực cải tổ, Nhật Bản đã gia nhập hàng ngũ những nền kinh tế phát triển, bao gồm cả Mỹ, nơi tình trạng thiếu hụt công nhân lành nghề đã làm nổ ra cuộc tranh luận về giá trị của phương pháp đào tạo truyền thống.

Chương trình học kéo dài với chủ yếu là kiến thức lí thuyết khiến việc ngủ trong lớp học là điều bình thường. Miho Matsuda, một sinh viên 20 tuổi chuyên ngành khoa học xã hội tại đại học Ehime cho rằng các lớp học đông đúc chương trình học nặng nề chỉ tập trung vào các bài giảng khiến sinh viên có tâm lí chán nản và chỉ cung cấp những kĩ năng nghèo nàn cho họ.

Năm 2012, 2/3 sinh viên đại học ở Nhật Bản dành khoảng 2 giờ mỗi tuần để tham gia học tập thông qua các chương trình bên ngoài lớp học, theo một cuộc khảo sát do công ty giáo dục Benesse Corp thực hiện.  “Tôi không học bài cho các môn học, trừ khi tôi có bài tập phải nộp. Gần đến thời hạn tôi sẽ chuẩn bị bài ở thư viện cho đến 9h tối”, Keisuke Fujita, sinh viên chuyên ngành khoa học giáo dục và nhân văn tại Đại học Quốc gia Yokokama, nơi có kế hoạch cắt giảm chương trình học ngành xã hội vào năm tới.

Bên cạnh đó, nhiều lãnh đạo doanh nghiệp nói rằng các công ty cũng có lỗi trong việc sinh viên ra trường  thiếu hụt kỹ năng. "Mỗi ngành công nghiệp cần phải giải thích rõ ràng những kỹ năng gì họ đang tìm kiếm trong các sinh viên," Minoru Amoh, cựu CEO của DuPont và là chủ tịch của hội đồng cải cách giáo dục tại Hiệp hội Nhà điều hành Doanh nghiệp Nhật Bản, nhóm đang đi đầu trong chương trình tái cơ cấu giáo dục.

Các trường đại học Nhật Bản cũng đang đối mặt với một cuộc khủng hoảng khi sự cạnh tranh để tìm kiếm với sinh viên được dự kiến ​​sẽ trở nên dữ dội hơn khi dân số trẻ co lại, làm giảm nguồn học phí. Dân số lứa tuổi 18 được dự đoán sẽ giảm một nửa vào năm 2050, Bộ Tài chính nước này dự báo.

Hiện tại, các trường công lập cũng đang phụ thuộc phần lớn (khoảng 70%) vào ngân sách chính phủ. Ngân sách giáo dục cho các trường đã giảm khoảng 1%/năm trong thập kỉ gần đây. Đây là lúc cần thực hiện cải cách để thu hút sinh viên và tiếp tục nhận được kinh phí hoạt động từ chính phủ nếu nhiều trường đại học, với nền tảng tài chính yếu kém có thể phải tăng học phí.

Tập trung vào kinh tế

Bộ giáo dục Nhật Bản giải thích rằng mục tiêu tập trung hơn vào khối ngành kinh tế, đào tạo nghề và giảm thiểu đào tạo ngành sư phạm là do nhu cầu đối với giáo viên đang giảm do tỷ lệ sinh thấp của nước này, trong khi các chương trình đào tạo ngành xã hội- nhân văn không cung cấp được nguồn lực có thể đáp ứng nhu cầu của xã hội.

Chính phủ Nhật Bản muốn các trường đại học có thể đào tạo ra những người sẽ "ngay lập tức hữu ích." Một điều đáng ngạc nhiên tại một đất nước nơi người lao động làm việc suốt đời tại một công ty duy nhất được coi là điều bình thường thì có đến 30% sinh viên tốt nghiệp đại học bỏ công việc đầu tiên của họ trong vòng ba năm, theo điều tra của Bộ Lao động Nhật Bản.

Đại học Ehime, miền tây Nhật Bản, đang tập trung nhiều hơn vào đào tạo nghề. Họ có kế hoạch loại bỏ các chương trình và cắt giảm 1/3 chỉ tiêu tuyển sinh ở các ngành nhân văn và khoa học giáo dục, trong khi đang xây dựng một chương trình phát triển địa phương mới, đào tạo sinh viên cho các công việc trong các ngành công nghiệp khác như du lịch, thủy sản, Katsushi Nishimura, một giáo sư luật, người đang giám sát quá trình lên kế hoạch cho tiến trình này cho biết.

Các khóa học trong chương trình mới sẽ được giảng dạy và quản lí bởi một nhóm các học giả và các nhà lãnh đạo kinh doanh, họ sẽ được bổ nhiệm như các giáo viên hướng dẫn, vai trò trước đó được đảm nhiệm bởi các giảng viên của trường, Nishimura nói.

“Hãy nhìn vào các công ty kinh doanh. Họ đang tìm kiếm các giám đốc từ bên ngoài”, Nishimura nói, đề cập đến việc các công ty Nhật Bản bổ sung nhiều giám đốc độc lập với góc nhìn khách quan trong hội đồng quản trị để đáp ứng yêu cầu từ chính phủ trong việc quản trị doanh nghiệp tốt hơn.

Nỗ lực đem lại sức sống cho Nhật Bản

Cuộc phát động này là một phần nỗ lực của Thủ tướng Abe nhằm đem lại sức sống cho Nhật Bản, mang lại sự năng động và đổi mới cho nền kinh tế thông qua việc tập trung nhiều hơn vào nghiên cứu thực tế và nâng cao sức cạnh tranh của sinh viên tốt nghiệp thông qua chương trình học bám sát quá trình làm việc.

Nhiều doanh nghiệp đã cắt giảm chương trình đào tạo cho nhân viên mới và đang tìm kiếm các trường đại học có các khóa học thực tế để lấp đầy khoảng trống. Khi các doanh nghiệp tiến gần hơn đến tiêu chuẩn toàn cầu, các công ty tìm kiếm lao động có kỹ năng tốt hơn về hoạt động xã hội và khả năng tổ chức cũng như kĩ năng làm việc theo nhóm.

Đáp ứng yêu cầu xã hội, Thủ tướng Abe đã bổ sung một nội dung quan trọng trong chiến lược tăng trưởng kinh tế của mình, thúc đẩy vai trò của các trường đại học công lập, trở thành một hệ thống cung cấp nguồn nhân lực phù hợp với nhu cầu của xã hội khi nắm bắt chính xác và kịp thời những thay đổi trong cấu trúc nền công nghiệp và nhu cầu việc làm."

Trong bài phát biểu của mình tại cuộc họp hội đồng của Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) từ tháng 5/2014, ông Abe đã cho biết: "Thay vì đào sâu nghiên cứu học thuật, vốn chỉ có tính ứng dụng về mặt lý thuyết, chúng tôi sẽ tiến hành đào tạo nghề nghiệp thực tế hơn để đón đầu tốt hơn nhu cầu của xã hội." Do đó, ông Abe đã kêu gọi hệ thống giáo dục Nhật Bản “xác định lại nhiệm vụ của mình” và tái cấu trúc chương trình giảng dạy.

Mục tiêu của ông Abe cũng là chuyển đổi các trường công thành các trung tâm đào tạo hàng đầu thế giới về nghiên cứu khoa học hoặc đào tạo nghề, và để 10 trường đại học của Nhật Bản có thể lọt “top” 100. Hiện nay chỉ có hai trường đạt tiêu chuẩn này, theo bảng xếp hạng được công bố bởi tạp chí Times Higher Education của Anh: Đại học Tokyo ở vị trí thứ 23 và Đại học Kyoto đứng thứ 59.

Vai trò quan trọng của khối xã hội- nhân văn

Các nhà phê bình, dù vậy, nói rằng việc sẵn sàng hy sinh các chuyên ngành văn hóa xã hội trên con đường phát triển là sai lầm.

Bruce Stronach, hiệu trưởng của trường Đại học Temple phân hiệu Nhật Bản cho biết công dân là những người tham gia vào đời sống xã hội và có hiểu biết về những vấn đề chính trị- xã hội hàng ngày. “Đó là lí do tại sao những lĩnh vực truyền thống như nghệ thuật, văn học, lịch sử và khoa học xã hội đã và sẽ luôn luôn có vai trò thiết yếu”. Stronach cho biết.

Sinh viên Miho Matsuda cho rằng hệ thống các môn văn hóa phổ thông là hết sức quan trọng cho nhiều sinh viên, những người chưa định hướng được sự nghiệp họ muốn theo đuổi. “Chúng cho phép các sinh viên tìm ra đam mê thật sự của họ”.

Theo đuổi các nghiên cứu về khoa học nhân văn và khoa học xã hội có thể không tạo ra kết quả kinh tế nhanh chóng. Nhưng chúng có thể làm giảm rủi ro việc đào tạo nguồn nhân lực với kĩ năng và chuyên môn hạn hẹp. Các kiến thức về văn học, lịch sử, triết học và khoa học xã hội là không thể thiếu trong việc đào tạo ra thế hệ mớinhãn quan chính xác bao quát sự phát triển của xã hội và chính trị.

Có thể nói kết quả hữu hình với nguồn nhân lực được "sử dụng" từ ngày đầu tiên tại nơi làm việc là yêu cầu đúng đắn để thúc đẩy phát triển kinh tế Nhật Bản. Tuy nhiên, nước này vẫn cần dành sự quan tâm cho sự phát triển của khoa học xã hội vì tương lai phát triển lâu dài của đất nước.

An Bình (Tổng hợp)

Từ khóa:

Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

 Đổi mã
Gửi Nhập lại