Thế giới đối mặt khủng hoảng y tế mới do virus Zika
02-02-2016 05:58

(Toquoc)- Nhiều quan ngại về sự lây lan của Zika đang được dấy lên dù triệu chứng bệnh khá nhẹ, nhưng Zika được cho là nguyên nhân gây ra chứng đầu nhỏ của thai nhi.

Ngày 1/2, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã tổ chức cuộc họp khẩn cấp để thảo luận về vấn đề bùng nổ của virus Zika và liệu có tuyên bố virus Zika là vấn đề y tế khẩn cấp toàn cầu hay không. Thông tin sau hội  nghị sẽ được công bố sớm nhất vào ngày 2/2 theo giờ địa phương.

Khi Zika được coi là vấn đề y tế khẩn cấp thì mọi nguồn lực từ tài chính, các nguồn tài trợ và các chuyên gia khoa học sẽ được huy động tới Nam Mỹ cũng như tại các phòng nghiên cứu trên toàn thế giới để tìm cách đối phó với virus này.

Trước đó, phát biểu trong cuộc họp ngày 28/1 tại Geneva, Thụy Sĩ, Giám đốc Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), bà Margaret Chan đã cảnh báo về nguy cơ lan rộng của virus Zika. Theo bà Chan, mức độ báo động đối với loại virus này đặc biệt cao.

Các quan chức WHO đã mô tả Zika như là "một mối đe dọa tưởng như tầm thường lại trở thành một báo động đỏ".

Brazil đã vật lộn với virus kể từ trường hợp đầu tiên xuất hiện tháng 5/2015 và đến nay, khoảng 20 quốc gia ở châu Mỹ, 10 khu vực khác ở châu Phi, châu Á và Thái Bình Dương xác nhận có các trường hợp nhiễm virus Zika, WHO cho biết.

Thế giới đối mặt khủng hoảng y tế mới do virus Zika - ảnh 1
Virus Zika dấy lên lo ngại gây ra chứng đầu nhỏ và teo não ở trẻ em

Được phát hiện đầu tiên từ loài khỉ Rhesus trong rừng Zika ở Uganda vào năm 1947, virus Zika lây nhiễm qua trung gian truyền bệnh là muỗi Aedes. Triệu chứng phổ biến nhất khi nhiễm virus là sốt, viêm kết mạc, nhức đầu, đau cơ và khớp, phát ban. Bệnh sẽ kéo dài từ 4-7 ngày.

Các đợt bùng phát virus trước đây thường ít được quan tâm, nhưng tình hình hiện nay đã khác khi loại virus này đang gây lo ngại có thể gây dị tật bẩm sinh ở trẻ nhỏ. Những thai nhi bị virus tấn công khi sinh ra sẽ mắc chứng đầu nhỏ và bị teo não. Dù chưa có chứng minh khoa học về sự liên kết này nhưng bà Margaret Chan cảnh báo, mối liên hệ giữa chứng đầu nhỏ và virus Zika là khá cao.

Ngoài ra, virus này còn được cho là có liên quan đến hội chứng Guillane-Barré, một chứng rối loạn do hệ thống miễn dịch của cơ thể tấn công một phần hệ thần kinh ngoại biên dù chưa có bằng chứng xác nhận mối liên hệ này.

Lây lan nghiêm trọng

Theo WHO, ước tính sẽ có khoảng từ 3 đến 4 triệu người ở châu Mỹ, trong đó có 1,5 triệu người ở Brazil, có thể sẽ bị lây nhiễm loại virus này. 

Tính đến cuối tháng 1, đã có 4.700 ca lây nhiễm Zika được phát hiện ở Venezuela, hơn 4.200 ca nghi nhiễm tại Brazil. Kể từ tháng 9 năm ngoái, Brazil đã ghi nhận hơn 4.000 trường hợp trẻ sơ sinh mắc chứng đầu nhỏ, dị tật được xác định có liên quan tới việc các thai phụ bị nhiễm virus Zika (lây nhiễm qua muỗi Aedes).

Trong tuần trước, những trường hợp mắc bệnh đầu nhỏ ở Brazil đã tăng đột biến. Christian Lindmeie, người phát ngôn của WHO cho biết, gần 3.900 trường hợp bị nghi mắc bệnh đầu nhỏ ở Brazil, 49 ca đã tử vong.

Theo The Guardian, Colombia cũng bị ảnh hưởng nặng nề với 20.297 ca bệnh (số liệu đến cuối tuần qua), với 2.116 phụ nữ mang thai, khiến nước này rơi vào tình trạng nghiêm trọng chỉ đứng sau Brazil. Con số này có thể lên tới 600.000 cho tới tháng 7, do thời tiết nóng bất thường tạo thuận lợi cho muỗi sinh sản. Hơn 500 trẻ sơ sinh Colombia đã bị mắc bệnh đầu nhỏ. Nước này ngày 27/1 đã phải ban bố tình trạng báo động toàn quốc.

Ngày 29/1, Bộ Y tế Honduras thông báo số ca nhiễm virus Zika tại nước này đã lên đến 1.000 trường hợp tính từ tháng 12/2015. Trung tâm Phòng chống dịch bệnh (CDC) Mỹ trong tuần vừa qua cũng đã xác nhận hơn một chục trường hợp nhiễm vi rút Zika trên du khách trở về Mỹ.

Nhiều nước tại khu vực châu Âu cũng đã bắt đầu xuất hiện các ca lây nhiễm Zika. Tính tới cuối tháng 1, các nước châu Âu bao gồm Anh, Italia, Hà Lan, Thổ Nhĩ Kỳ, Đan Mạch, Thụy Sĩ, Pháp, Canada và New Zealand ghi nhận các trường hợp bệnh nhân nhiễm virus Zika sau khi đi du lịch tại Nam Mỹ.  

Ngày 28/1, Chính phủ Pháp và Canada đã xác nhận xuất hiện những ca nhiễm virus Zika đầu tiên tại hai nước này, trong đó Pháp có năm trường hợp và Canada có ba trường hợp. Bộ Y tế New Zealand ngày 29/1 cũng thông báo 9 công dân nước này đã bị nhiễm virus Zika, trong đó một người bị nhiễm nặng đang được điều trị tích cực tại bệnh viện.

Một người Thái Lan làm việc tại Đài Loan và một người đàn ông Indonesia 27 tuổi (The Guardian công bố báo cáo của một viện nghiên cứu Indonesia) đã bị ghi nhận nhiễm virus Zika, làm dấy lên quan ngại về một đợt dịch mới tại Đông Nam Á.

Khó khăn để phòng ngừa và điều trị

Khi các quan chức y tế công cộng cảnh báo rằng virus Zika đang lan rộng khắp châu Mỹ, và có thể là phạm vi toàn cầu, việc tìm kiếm và phát triển một loại vaxin để ngăn chặn căn bệnh này đang trở nên cấp thiết. Tuy nhiên, dù một số công ty dược phẩm hàng đầu thế giới đã công bố kế hoạch để phát triển vaxin nhưng các chuyên gia đã nói rằng có thể mất nhiều năm, thậm chí là 1 thập kỉ để tạo ra sản phẩm hiệu quả cho người bệnh.

Mặc dù Zika không gây ra mối đe dọa tương tự như virus Ebola, nhưng 80% triệu chứng bệnh không điển hình, các dấu hiệu gần giống với triệu chứng bệnh sốt xuất huyết, do đó việc chẩn đoán bệnh không hề dễ dàng đối với cả các nhân viên y tế.

"Giới nghiên cứu đang hướng tới một xét nghiệm chẩn đoán tốt," Tiến sĩ Albert Icksang Ko, Trường Y tế công cộng Yale (Mỹ) nói. Một xét nghiệm như vậy sẽ không chỉ xác định bệnh nhân bị nhiễm, mà còn giúp các nhà khoa học theo dõi sự lây lan của virus trên toàn thế giới.

Đồng thời, muỗi Aedes là trung gian truyền bệnh nguy hiểm trong khu vực đô thị và đặc biệt khi ảnh hưởng của hiện tượng El Nino, tạo thuận lợi cho muỗi sinh sản thì quá trình lây nhiễm sẽ ngày càng nghiêm trọng.

Cần chủ động phòng tránh

Trước khi Tổ chức Y tế Thế giới đưa ra các biện pháp chính thức, thì các nước Nam Mỹ đã bắt tay vào thực hiện chiến dịch kiểm soát virus Zika.

Nicaragua ngày 30/1 đã tiến hành một chiến dịch dọn vệ sinh qui mô lớn để làm sạch những khu vực có thể khiến muỗi phát triển. Đại diện của Bộ Y tế nước này cũng triển khai một chiến dịch tuyên truyền tới các trường học để giúp học sinh hiểu rõ cơ chế lây truyền bệnh cũng như phòng chống muỗi.

Các nước trong khu vực châu Mỹ bao gồm Colombia, Ecuador, El Salvador, Jamaica và Puerto Rico đã khuyến cáo phụ nữ tránh mang thai cho đến khi dịch Zika được kiểm soát.

Nhiều nước trên thế giới như Pháp, Hàn Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, Australia, Campuchia, Ấn Độ, Trung Quốc… và Việt Nam đã đưa ra nhiều khuyến cáo, kêu gọi người dân, đặc biệt là phụ nữ mang thai tránh đến các quốc gia thuộc khu vực Nam Mỹ và Caribe.

Bộ Y tế và Phúc lợi Hàn Quốc đã đưa virus Zika vào danh sách các bệnh cần giám sát, như mối đe dọa tiềm tàng đối với sức khỏe con người. Trong khi chưa có vaccine để đối phó dịch thì giải pháp được ưu tiên lúc này là bảo vệ người dân cũng như giảm số lượng muỗi.

Bộ Y tế Nhật Bản cũng yêu cầu người dân nên mặc quần áo dài tay, sử dụng thuốc xịt muỗi và giữ vệ sinh môi trường, tránh để các thùng chứa nước lâu ngày, tạo điều kiện cho muỗi sinh sôi. Các cơ quan y tế cũng cần xét nghiệm đối với các bệnh nhân đến từ vùng dịch và gửi mẫu xét nghiệm đến phòng thí nghiệm quốc gia.

Bộ Y tế Việt Nam đã khẳng định nước ta hiện chưa ghi nhận trường hợp mắc bệnh cho virus Zika. Tuy nhiên, việc đề cao cảnh giác phòng tránh là cần thiết vì nước ta hiện đang lưu hành bệnh sốt xuất huyết cùng với sự lưu hành của loại muỗi Aedes - là loại muỗi truyền bệnh do virus Zika.

An Bình (Tổng hợp)
Từ khóa:

Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

 Đổi mã
Gửi Nhập lại