Trách nhiệm xã hội sau các vụ nổ công nghiệp tại Trung Quốc
15-08-2015 06:17

(Toquoc)-Quan ngại về sức khỏe và tính mạng người dân khi quy hoạch ngành công nghiệp hóa chất gần khu đô thị được dấy lên.

Đêm 12/8, tại kho hàng chứa hóa chất nguy hiểm của nhà máy hóa chất Rui Hai International Logistics ở khu công nghiệp Thiên Tân, Trung Quốc đã xảy ra hai vụ nổ liên tiếp. Các đám cháy bùng phát sau đó đã lan rộng, kéo theo nhiều vụ nổ nhỏ khác và tạo ra địa chấn mạnh gần 3 độ richter, theo biểu đồ tại một trạm đo địa chấn cách hiện trường vụ nổ khoảng 30km.

Theo Cục địa chấn quốc gia Trung Quốc (NEB), trong hai vụ nổ trên, vụ đầu tiên có sức công phá tương đương 3 tấn thuốc nổ TNT, vụ thứ hai tương đương 21 tấn TNT. Tính đến tối 14/8, số người thiệt mạng lên đến 50 người, trong đó có 17 người là lính cứu hoả và hơn 700 người bị thương, đặc biệt 70 người nguy kịch. Vẫn còn nhiều nhân viên mất tích và công tác tìm kiếm đang được khẩn trương tiến hành, Tập đoàn cảng Thiên Tân cho hay.

Ngay sau đó, một vụ nổ lớn khác đã xảy ra ra vào khoảng 21h45 ngày 13/8 tại một nhà máy luyện thép tư nhân nhỏ ở ngoại ô phía tây thành phố An Sơn, tỉnh Liêu Ninh, tờ SouthChinaMorning Post cho biết. Tuy nhiên con số thương vong cũng như thiệt hại do vụ nổ gây ra chưa được báo cáo và nguyên nhân vụ nổ là do “chất lỏng bị rò rỉ ra ngoài”.

Trách nhiệm xã hội sau các vụ nổ công nghiệp tại Trung Quốc - ảnh 1
Người dân Thiên Tân hoảng loạn sau vụ nổ và tiếp tục lo ngại về tính mạng người thân cũng như an toàn sức khỏe trong môi trường độc hại

Nguyên nhân do đâu?

Nguyên nhân vụ nổ tại Thiên Tân chưa được chính thức công bố và theo các quan chức địa phương, phải đợi cho đến khi ngọn lửa được dập tắt hoàn toàn mới có thể xác minh nơi xuất phát của ngọn lửa, từ đó tìm ra nguyên nhân gây ra vụ nổ.

“Rõ ràng không có môi trường an toàn thật sự ở các công xưởng tại Trung Quốc, Geoffrey Crothall, người phát ngôn của tổ chức bảo vệ quyền người lao động China Labor Bulletin cho biết.

Theo trang tin điện tử của Nhân dân nhật báo, thảm họa này xuất phát từ một lô hàng chất nổ trong container phát nổ. Căn cứ từ thông tin của lực lượng cảnh sát, các nhà kho, nơi xảy ra vụ nổ chứa các loại hóa chất độc hại chủ yếu là amoni nitrat, kali nitrat và canxi cacbua (ammonium nitrate, potassium nitrate and calcium carbide). Một số thùng chứa các loại hóa chất này đã bắt cháy trước khi vụ nổ khủng khiếp xảy ra.

Bên cạnh đó, nhiều chuyên gia nước ngoài cho rằng hành động ban đầu dập lửa bằng nước của lính cứu hỏa đã vô tình gây ra vụ nổ thứ hai. Các chuyên gia an toàn nói rằng chất canxi cacbua có thể phản ứng với nước và tạo ra acetylene, một chất khí đặc biệt dễ cháy nổ. Một vụ nổ hoàn toàn có thể xảy ra nếu lính cứu hỏa phun nước lên canxi cacbua.

Lei Jinde, một quan chức của lực lượng cứu hỏa Trung Quốc, thuộc Bộ Công An, cho trang tin ThePaper.cn biết rằng nhóm lính cứu hỏa đầu tiên tới hiện trường đã dùng nước để dập lửa.

David Leggett, một chuyên gia an toàn hóa chất ở California, nói với Reuters rằng một vụ nổ khí acetylene có thể dẫn đến sự kích nổ hóa chất amoni nitrat chứa trong nhà kho, tiếp tục gây nên vụ nổ thứ 2. Thực tế hai vụ nổ ở nhà kho kể trên cách nhau khoảng 30 giây và vụ nổ sau lớn hơn nhiều vụ nổ đầu.

Chuyên gia Leggett nhận định: “Theo suy đoán của tôi, sự hiện diện của chất amoni nitrat chính là nguyên nhân kích hoạt một vụ nổ với sự tàn phá đến khủng khiếp như vậy”.

Đe dọa môi trường và sức khỏe

Trong khi thiệt hại về kinh tế và thương mại sau vụ nổ tại thành phố cảng sầm uất, cửa ngõ dẫn tới vùng đông bắc Trung Quốc còn đang trong quá trình xác định thì một vấn đề mới đặt ra là khả năng ô nhiễm môi trường, đe dọa đến sức khỏe của người sống sót. Đặc biệt là khi các cơ quan chức năng ghi nhận có hàm lượng độc tố khu vực xung quanh hiện trường thảm họa.

Thứ trưởng Bộ Môi trường Trung Quốc đã dẫn đầu đoàn chuyên gia đến hiện trường để đánh giá khả năng ô nhiễm môi trường cũng như các biện pháp khắc phục. Bộ Quốc phòng Trung Quốc cử hơn 200 chuyên gia hóa học đến hiện trường để khảo sát chất lượng không khí.

Theo Xinhua, dữ liệu thu thập được cho thấy, ở phạm vi 500m tính từ tâm điểm vụ nổ có hàm lượng lớn khí độc trong không khí như lưu huỳnh dioxide, carbon monoxide và nitrogen oxide. Tại 3 đường ống thoát nước của công ty cũng xuất hiện hàm lượng độc tố lớn hơn mức độ cho phép từ 5 đến 8 lần. Tuy nhiên, ở phạm vi bán kính 2 km, hàm lượng các độc tố này hầu như rất thấp.

Phát biểu tại cuộc họp báo, ông Ôn Vũ Thụy –Giám đốc Sở bảo vệ môi trường thành phố Thiên Tân nói: “Nó chỉ có hại khi hít phải những chất độc này trong một thời gian dài. Tuy nhiên, vào thời điểm hiện tại, theo những số liệu mà chúng tôi đo được thì nồng độ của khí độc vẫn đang ở mức cho phép”.

Tuy nhiên, trong một tuyên bố ngày 13/8, tổ chức Hòa bình xanh cảnh báo rằng sự lan tràn các hóa chất có thể đe dọa sức khỏe con người. Tuyên bố của tổ chức cho rằng natri xyanua, được sử dụng trong khai thác mỏ, đặc biệt độc hại, trong khi toluene diisocyanate, được sử dụng để sản xuất đồ dùng nhựa tổng hợp là một chất gây ung thư.

Cũng có thông tin cho hay 700 tấn natri xyanua (NaCN) được lưu trữ trong kho ở thời điểm phát nổ có thể gây ô nhiễm nguồn nước. Nếu vấn đề này không được giải quyết sớm, sẽ lại có một thảm họa nối tiếp thảm họa. Quan chức Thiên Tân bác bỏ thông tin này và khẳng định rằng, khu vực này đã được phong tỏa và các vật liệu nguy hiểm không bị rò rỉ ra ngoài.

Theo Nhân dân nhật báo, chính quyền và các chuyên gia nước này cũng cố gắng đưa 700 tấn sodium cyanide có thể gây chết người ra khỏi khu vực. Trong khi đó, các chất ô nhiễm có khả năng sẽ trôi dạt về phía các thành phố khác của Trung Quốc như thủ đô Bắc Kinh, chỉ cách Thiên Tân hơn 100km, đe dọa nghiêm trọng đến đời sống của người dân trong một khu vực rộng lớn. Lúc này, người dân ở Bắc Kinh đã bắt đầu đeo khẩu trang vì lo sợ chất độc hại từ vụ nổ.

Bất ổn xã hội

Sau đám cháy, nhiều người Thiên Tân mất nhà cửa và hoảng loạn sau vụ nổ đã co cụm lại thành từng nhóm, ngủ trên vỉa hè những con phố. Hơn 3.500 cư dân đã trải qua đêm đầu tiên trong những túp lều tạm bợ. Nhiều tòa nhà và khoảng 1.000 xe ô tô bị hư hại nặng. Theo thống kê, có khoảng 6.000 cư dân đã được di dời đến 10 trường học gần đó sau khi nhà của họ bị thiệt hại do sóng xung kích của vụ nổ.

Các nhà chức trách đã cố gắng hạn chế tối đa khả năng người dân bị tổn thương bởi những khí độc đang thải ra ngoài bầu trời bằng cách thông báo cho những hộ dân xung quanh đó di chuyển để tránh nhiễm khí độc. Tuy nhiên, việc thông báo lại không được phổ biến. “Có hai hoặc ba ngàn người đang sống quanh đó, là những hàng xóm của tôi có thể đã nhận được cảnh báo sơ tán trước đó” - Wang Dong, 55 tuổi, một người lái xe taxi cho biết - “Tuy nhiên, tôi không chắc chắn lý do tại sao họ không cảnh báo cho chúng tôi”, theo tờ NY Times.

Theo báo Australian.com.au, nhiều người dân đã giận dữ đổ ra đường sau khi tìm khắp nơi mà không thấy người thân trong khi danh sách nạn nhân tại các bệnh viện không rõ ràng khiến cho mọi người gặp rất nhiều khó khăn trong việc tìm thân nhân. Việc chính quyền không công bố thông tin đầy đủ đã gia tăng sự bất bình trong dân chúng.

Quan ngại trong quản lí hoạt động kinh tế

Theo tờ China Daily, giám đốc của công ty Rui Hai International Logistics đã bị bắt ngay sau khi vụ nổ xảy ra. Cục An toàn Hàng hải Thiên Tân cho biết công ty này đã vi phạm tiêu chuẩn đóng gói trong quá trình kiểm tra an toàn cách đây 2 năm.

Trong số 4.325 container được kiểm tra thì có 5 cái không đạt tiêu chuẩn, một bài báo đăng trên website của chính quyền vào tháng 1/2014 đưa tin.

Website của công ty này cũng cho biết nó được chính phủ phê duyệt để chuyên xử lý "hàng hóa nguy hiểm". Những số điện thoại được đăng tải trên website này đã không kết nối được nữa, một email của công ty này cũng đã bị khóa.

Không chỉ lỏng lẻo trong quản lí hoạt động kinh doanh, việc quy hoạch một công ty sản xuất hóa chất độc hại và vật liệu nguy hiểm như vậy gần khu dân cư như vậy cũng đã dấy lên nhiều quan ngại. Nhiều ngôi nhà ở cách vụ nổ Thiên Tân ít nhất 1km cũng bị vỡ cửa sổ và lực lượng lao động ở các cơ sở lân cận cũng có thể gặp nguy hiểm. Điều này đã cho thấy một khoảng cách quá gần giữa các cơ sở công nghiệp và khu dân cư lân cận.

Trong những năm gần đây, tầng lớp trung lưu Trung Quốc ngày càng nhận thức được sự nguy hiểm của việc xây dựng và quy hoạch các khu lưu trữ và nhà máy hóa chất gần khu đô thị, và họ đã tổ chức nhiều cuộc biểu tình đường phố đòi hỏi di dời các cơ sở này.

Ông Wu Chunping, một kỹ sư cấp cao thuộc Viện Nghiên cứu Khai thác mỏ và Luyện kim Bắc Kinh, cho rằng chính quyền chưa hành động đủ mạnh để bảo vệ người dân và các nhân viên cứu hộ khỏi những ảnh hưởng có hại của xyanua, hóa chất có thể gây nguy hiểm nếu hít vào hoặc tiếp xúc với da dưới dạng pha loãng.

Rõ ràng, tăng trưởng kinh tế của Trung Quốc đòi hỏi sự bền vững và an toàn cho xã hội.

Binh Tuong (Tổng hợp)

Từ khóa:

Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

 Đổi mã
Gửi Nhập lại