Văn hóa thuốc lá nguy hại tại Trung Quốc
16-10-2015 05:53

(Toquoc)- Cần có động thái tích cực và quyết liệt hơn để giảm thiểu tác hại của thuốc lá trong đời sống xã hội Trung Quốc.

Tạp chí y học TheLancet vừa công bố nghiên cứu mới nhất về tình trạng nguy hại của việc hút thuốc lá tại Trung Quốc. Năm 2010, con số người chết vì hút thuốc lá, chủ yếu là nam giới Trung Quốc đã đạt 1 triệu người trong khi hiện nay cứ trong 3 nam giới nước này sẽ có một người chết vì các bệnh liên quan đến thuốc lá. Và nếu con số này tiếp tục gia tăng, 2 triệu người Trung Quốc sẽ chết vào năm 2030.

Chưa dứt khoát

Chính phủ nước này đã có một số nỗ lực và ngày càng siết chặt quy định về sử dụng thuốc lá trước những nghiên cứu, số liệu do các nhà nghiên cứu quốc tế đưa ra.

Năm 2005, Trung Quốc đã thông qua Công ước Khung của Tổ chức y tế thế giới (WHO) về Kiểm soát Thuốc lá nhằm cấm toàn bộ các hình thức quảng cáo, khuyến mạ̃i, tài trợ, yêu cầu phạm vi các lời cảnh báo sức khỏe phải chiếm ít nhất là 30% diện tích vỏ bao thuốc, kiểm soát nạn buôn lậu thuốc lá...

Tháng 12/ 2013, Trung Quốc cũng đã cấm quan chức Đảng và chính phủ hút thuốc lá nơi công cộng hoặc trong các hoạt động chính thức. Gần đây hơn, vào tháng 4, nước này đã cấm quảng cáo thuốc lá trên phương tiện truyền thông đại chúng, ở những nơi đông người và trên các phương tiện công cộng. Nhiều thành phố cũng có những hành động riêng như Bắc Kinh đã áp dụng một lệnh cấm mới nghiêm khắc về hút thuốc lá trong nhà vào tháng 6 vừa qua.

Tất cả những động thái này “khá ấn tượng trên giấy, nhưng tỉ lệ người hút thuốc ở Trung Quốc không cho thấy sự giảm sút đáng kể. Việc thực thi các lệnh cấm một cách lỏng lẻo, thậm chí khác biệt ngay trên một con phố. Trong cuộc phỏng vấn được thực hiện bởi NewYorkTimes sau khi công bố lệnh cấm của Bắc Kinh hồi đầu năm nay, người dân địa phương bày tỏ sự hoài nghi thờ ơ về việc thi hành, trong khi một số doanh nghiệp than phiền về lợi nhuận giảm đi nếu như chủ động tuân thủ lệnh cấm.

Dù đã cho thấy những cố gắng hạn chế việc hút thuốc thì chính phủ nước này vẫn đang hưởng nguồn lợi khổng lồ từ kinh doanh thuốc lá. Một thực tế rằng Trung Quốc là quốc gia sản xuất, tiêu dùng và có số người trồng thuốc lá lớn nhất thế giới. Tổng công ty Thuốc lá Trung Quốc (CNTC) cũng đem lại 7% doanh thu hàng năm cho chính phủ thông qua thu nhập ròng và các loại thuế và đem lại sinh kế cho hơn 8 triệu nông dân, các nhà bán lẻ thuốc lá cùng đội ngũ nhân viên tham gia làm việc.

Văn hóa thuốc lá nguy hại tại Trung Quốc - ảnh 1
Nếu số người hút thuốc lá tiếp tục gia tăng, 2 triệu người Trung Quốc sẽ chết vào năm 2030 vì các căn bệnh liên quan đến thuốc lá

Văn hóa hay sự thiếu nhận thức

Ở Trung Quốc, tỷ lệ hút thuốc lá ở nam giới Trung Quốc đã gia tăng trong những thập kỷ gần đây khi áp lực cuộc sống gia tăng và thuốc lá dễ dàng mua được ở khắp mọi nơi. 2/3 thanh niên trẻ ở Trung Quốc hút thuốc lá, chủ yếu là dưới 20 tuổi, và một nửa số họ sẽ chết vì thuốc lá, trừ khi họ dừng lại vĩnh viễn.

“Thực hiện điều đó (việc bỏ thuốc lá) là khó khăn, bởi vì có rất nhiều áp lực trong công việc, vì vậy tôi hút thuốc để làm giảm bớt sự căng thẳng," nhân viên văn phòng Bắc Kinh Wei Bin, 32 tuổi, nói trong một cuộc phỏng vấn.

Đồng thời đất nước chúng tôi không cung cấp sự hỗ trợ thích hợp cho những người muốn bỏ thuốc lá. Tôi đã thử thuốc lá điện tử, nhưng tôi nghĩ tình hình còn tồi tệ hơn", Wei cũng cho biết.

Theo ChinaDaily, hút thuốc lá qua nhiều thập kỉ đã trở thành một nét văn hóa của Trung Quốc. Những điếu thuốc lá, không chỉ là một phương tiện để xả stress mà còn được coi như một món quà trong các cuộc gặp gỡ quan trọng và có thể giúp đạt được thành công trong các thỏa thuận thương mại, thúc đẩy mối quan hệ.

Một quan chức Trung Quốc đã mô tả, “giống như việc uống rượu, nếu bạn không hút thuốc trong khi tất cả mọi người quanh bạn đều đứng trong khói thuốc thì bạn sẽ thấy công việc của mình trở nên phức tạp hơn. Sau đó bạn có thể thấy mình bị tẩy chay”.

Những nhận định truyền thống về thuốc lá và việc sử dụng nó thường xuyên đã cản trở sự tác động của các thông điệp giáo dục sức khỏe tại Trung Quốc. Việc sử dụng thuốc lá là một phần nội tại của nền văn hóa Trung Quốc và người dân nước này thậm chí còn cho rằng rất dễ dàng để bỏ hút thuốc lá hay có một cơ chế sinh học cụ thể người châu Á làm cho việc hút thuốc ít độc hại hơn.

Trong khi người dân Trung Quốc đang ngày càng nhận thức được về mối nguy hại đối với sức khỏe của việc hút thuốc thì nhận thức tổng thể nói chung vẫn còn thấp. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) chỉ có 25% người lớn Trung Quốc có một sự hiểu biết toàn diện về các nguy cơ sức khỏe của việc hút thuốc, và ít hơn 1/3 ý thức được về sự nguy hiểm của việc hút thuốc thụ động.

Hiện chưa đến 10% người dân nước này tự nguyện bỏ thuốc lá, thậm chí lứa tuổi bắt đầu hút thuốc ngày càng được trẻ hóa. Có lẽ đáng báo động nhất là số liệu từ một cuộc khảo sát năm 2013 của WHO, gần 90% trẻ em Trung Quốc trong độ tuổi 5-6 tuổi có thể nhận ra ít nhất một nhãn hiệu thuốc lá và gần 20% hy vọng sẽ được hút thuốc lá khi trở thành người lớn.

Vẫn còn hi vọng

Theo TheLancet, điều cần thiết là chấm dứt việc hút thuốc lá ngay lập tức. Nam giới Trung Quốc có thể nhận được những lợi ích tuyệt vời cho sức khỏe nếu họ bỏ hút thuốc lá trước tuổi 35. Đối với những người chưa bị ảnh hưởng nặng nề từ hút thuốc, việc bỏ thuốc ở độ tuổi muộn hơn cũng giúp ích đáng kể.

Một kết quả đầy hứa hẹn từ một nghiên cứu khác thực hiện trên toàn Trung Quốc cho thấy rằng có sự gia tăng các nỗ lực để bỏ hút thuốc và đã thực hiện điều này một cách thành công tại các thành phố thông qua các chương trình kiểm soát thuốc lá mạnh mẽ. Điều đó làm cho nỗ lực của Bắc Kinh trong việc kiềm chế sự gia tăng số người hút thuốc trở nên quan trọng hơn.

Chính phủ Trung Quốc cũng ngày càng nhận thức được tính nghiêm trọng về hạn chế hút thuốc. Việc gia tăng các chi phí y tế và giảm số lượng lao động do các bệnh nhân mắc các bệnh liên quan đến hút thuốc lá gây ra đã áp đảo doanh thu được tạo ra bởi ngành công nghiệp thuốc lá năm 2010, theo một báo cáo của WHO. Bộ Y tế nước này cũng đã kêu gọi Hội đồng Nhà nước coi đề xuất hạn chế thuốc lá như một ưu tiên hàng đầu cần thông qua.

Xu Guihua từ Hội Kiểm soát thuốc lá Trung Quốc cho biết, sẽ dễ dàng hơn nếu có sự thay đổi về quan niệm văn hóa tại Trung Quốc. Người dân sẽ cần phải tham gia vào việc chống hút thuốc, vì cảnh sát không thể ở khắp mọi nơi. Bên cạnh đó, công tác xóa bỏ một “hủ tục văn hóa quốc gia không phải là điều mà nhà nước có thể làm một mình.

An Bình (Tổng hợp)

Từ khóa:

Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

 Đổi mã
Gửi Nhập lại