Ảnh hưởng và tương lai của START-II
Thứ Năm, ngày 08/04/2010 - 23:54

(Toquoc) - START-II được đánh giá là "bước đột phá lịch sử" mang lại lợi  ích chung cho mục tiêu giải trừ quân bị, hướng tới một thế giới không vũ khí hạt nhân và lợi ích quan hệ Nga-Mỹ. Nhưng việc thực thi sẽ gặp khó khăn.

Trưa 8/4, tại Prague, Cộng hòa Czech, Tổng thống Nga Dmitry Medvedev và Tổng thống Mỹ Barack Obama đã ký Hiệp ước mới về cắt giảm vũ khí tiến công chiến lược (gọi tắt là START- II).

START mới quy định rõ số lượng và trình tự hai bên sẽ cắt giảm vũ khí tiến công chiến lược của mình, cũng như cơ chế kiểm soát quá trình cắt giảm này.

Ảnh hưởng và tương lai của START-II - ảnh 1

Cái bắt tay khởi đầu cho việc "điều chỉnh" quan hệ Nga - Mỹ, hướng tới một thế giới không hạt nhân

Cụ thể, sau bảy năm thực hiện START mới và tiếp theo đó, số phương tiện phóng đầu đạn hạt nhân của Nga và Mỹ, gồm tên lửa đạn đạo xuyên lục địa, tên lửa đạn đạo đặt trên tàu ngầm và các máy bay ném bom hạng nặng, sẽ giảm xuống còn một nửa so với Hiệp ước cắt giảm vũ khí tiến công chiến lược giai đoạn 1 (START-1), từ 1600 xuống còn 700.

Số đầu đạn hạt nhân của mỗi bên sẽ giảm hơn 30% so với Hiệp ước cắt giảm tiềm lực tấn công chiến lược ký tại Moscow, Nga đầu năm 2002, từ 2200 xuống còn 1550.

Số bệ phóng (đã triển khai và chưa triển khai) ba phương tiện phóng nêu trên của mỗi bên không vượt quá 800 đơn vị.

START mới có hiệu lực 10 năm kể từ ngày Quốc hội hai nước phê chuẩn, và có thể gia hạn năm năm mỗi lần.

Các nhà quan sát bình luận, sự kiện ký kết START mới sẽ mở ra một bước ngoặt mới trong những nỗ lực nhằm "cài đặt lại" quan hệ giữa hai cựu thù thời Chiến tranh Lạnh, đồng thời hé mở hy vọng về tương lai "một thế giới không vũ khí hạt nhân".

Lợi ích chung

Trước đó, phát biểu trong cuộc gặp với Tổng thống Cộng hòa Séc Vaslav Claus ngày 7/4 tại Prague, Tổng thống Medvedev khẳng định, việc ký kết START mới là một sự kiện trọng đại quyết định tiến trình giải trừ vũ khí, tiến trình hợp tác và tiến trình không phổ biến vũ khí giết người hàng loạt trên thế giới trong nhiều năm tới.

Tổng thống Nga nhấn mạnh sự kiện này rất quan trọng đối với châu Âu cũng như toàn thế giới, đặc biệt trong lĩnh vực không phổ biến vũ khí hạt nhân.

Tổng Thư ký LHQ Ban Ki Mun hoan nghênh Nga và Mỹ đạt được START mới, khẳng định đây là "mốc lịch sử quan trọng" trong nỗ lực toàn cầu nhằm loại trừ vũ khí hạt nhân.

Từ trước tới nay, quan hệ Nga - Mỹ vẫn được coi là mối quan hệ song phương quan trọng bậc nhất trên thế giới dựa trên sức mạnh chính trị, tiềm lực quân sự của hai nước và tầm ảnh hưởng của mối quan hệ này đến các vấn đề quốc tế. Ngoài ra, khi quan hệ Mỹ - Nga được "cài đặt lại" thì quan hệ giữa Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) và Nga, vốn được coi là một trong những yếu tố quyết định tới hòa bình thế giới, đương nhiên sẽ được cải thiện.

Hiệp ước START – II cũng thúc đẩy Nga cứng rắn hơn về vấn đề Iran.

Lợi ích riêng

Có thể khẳng định rằng, việc START-II được ký kết là phù hợp với lợi ích quốc gia của cả Nga và Mỹ, giúp cải thiện sự tin tưởng lẫn nhau giữa hai siêu cường.

Đối với Nga, đây là cơ hội để Nga gia tăng ảnh hưởng và giành lại thế cân bằng với Mỹ trên trường quốc tế. Đối với Mỹ, lợi ích mà START mới mang lại là sự cải thiện quan hệ với Nga sau thời gian dài băng giá. Hiệp ước chứng tỏ Nga sẵn sàng hợp tác với Mỹ theo một khuôn khổ tích cực hơn so với chính quyền của cựu Tổng thống Mỹ G.Bush.

Nhà phân tích Daryl Kimbal, Giám đốc Hiệp hội Kiểm soát vũ khí của Mỹ nhận xét: Hiệp ước mới đạt được đối với cả Nga và Mỹ là sự thành công về mặt ngoại giao. Nó khiến cả hai nước xác định việc trở lại quỹ đạo cắt giảm vũ khí chiến lược.

Theo ông Daryl Kimbal, mặc dù Hiệp ước mới phù hợp với lợi ích quốc gia của Nga, Mỹ và có lợi cho Hiệp ước không phổ biến vũ khí hạt nhân của Liên Hợp Quốc, nhưng hai bên Nga và Mỹ không nên chỉ dừng lại ở Hiệp ước mới mà nên tiếp tục thảo luận về những vẫn đề có thể phát sinh ngay cả sau khi Hiệp ước mới được ký kết”.

Giới phân tích chính trị quốc tế cũng nhìn nhận, sau thành tựu đối nội là việc thông qua dự luật cải cách y tế đầy tham vọng, Tổng thống Obama vươn tới một thành công mới trên lĩnh vực đối ngoại. Đó là hướng tới mục tiêu giải giáp hạt nhân của mình, tạo tiền đề tốt cho ông ở hội nghị thượng đỉnh nhằm xem xét Hiệp ước chống phổ biến vũ khí hạt nhân (NPT) sẽ được tổ chức tại Washington vào tháng 5.

Khó trong thực thi

Tuy nhiên, dư luận lại lo ngại rằng "hậu START" sẽ nảy sinh nhiều vấn đề trong việc thực hiện hiệp ước đề ra. Ðể có hiệu lực, hiệp ước này phải được Quốc hội hai nước phê chuẩn. Theo các nhà phân tích, hiệp ước mới giúp Nga cắt giảm chi phí cho việc giữ gìn kho vũ khí lớn và thể hiện quan điểm của Moscow muốn ràng buộc giữa vũ khí tiến công chiến lược và vũ khí phòng thủ.

Tuy nhiên, ngày 6/4, Bộ trưởng Ngoại giao Nga Sergei Lavrov cảnh báo, Moscow có thể rút khỏi START mới nếu Washington vẫn giữ ý định triển khai NMD tại Ba Lan, Rumania, CH Czech và Bulgaria, vì việc này sẽ kéo theo chạy đua vũ trang và  làm ảnh hưởng hiệu quả hoạt động của lực lượng hạt nhân chiến lược Nga. Ông nhấn mạnh Nga sẽ tự quyết định phạm vi ảnh hưởng của hệ thống phòng thủ tên lửa này và đó là điều kiện tiên quyết cụ thể của Nga.

Ðối với Mỹ, hiệp ước này củng cố thêm vị thế của Mỹ trong bối cảnh sắp diễn ra 2 Hội nghị quốc tế về hạt nhân sắp tới, nhưng việc thông qua START mới tại Thượng viện Mỹ sẽ gặp khó khăn, do phải giành được 67/100 phiếu, trong khi đảng Cộng hòa, vốn bảo vệ kế hoạch phòng thủ tên lửa, có thể ngăn cản hiệp ước./.

Võ Vân  

Từ khóa:

Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

 Đổi mã
Gửi Nhập lại
PTI

Từ khóa tìm kiếm

Từ khóa tìm kiếm