Australia cơ động, tinh tế tại Hoa Đông
05-10-2016 01:09
(Tổ Quốc) - Australia, có quan hệ gần gũi với cả Trung Quốc và Nhật Bản, nên giúp khuyến khích ngoại giao có trách nhiệm.
 

Mâu thuẫn gần đây ở Biển Hoa Đông giữa Trung Quốc và Nhật Bản đối với quần đảo Senkaku/Điếu Ngư gia tăng vào thời điểm nhiều căng thẳng khác tại châu Á cũng đang nóng lên. Tranh chấp Biển Đông cũng đang đe dọa mối quan hệ giữa Trung Quốc và các nước có liên quan, đáng kể nhất là Hoa Kỳ. Nguy cơ xung đột đang ở mức cao – giữa Trung Quốc và Nhật Bản cùng với đồng minh Mỹ - đã thể hiện quyết tâm chinh phục một Trung Quốc đang lên trong khu vực.

Australia cơ động, tinh tế tại Hoa Đông - ảnh 1Ảnh chụp quần đảo Senkaku/ Điếu Ngư tháng 9/2012 - khu vực tranh chấp giữa Trung Quốc và Nhật Bản. (Nguồn: Reuters)

Hoa Đông đang nóng lên

Sự thù địch liên quan đến quyền sở hữu quần đảo Senkaku / Điếu Ngư có thể bắt nguồn từ chiến tranh Trung-Nhật đầu tiên 1894-1895. Tuy nhiên, trong thời kỳ hậu Chiến tranh Thế giới II, cả hai bên đều khá “nhẹ nhàng” trong cách tiếp cận của họ. Căng thẳng đã leo thang trong năm 2010, khi một tàu đánh cá Trung Quốc và tàu Cảnh sát biển Nhật Bản va chạm và phản ứng của hai bên cũng mạnh mẽ hơn từ thời điểm đó.

Phẫn nộ do Tokyo quốc hữu hóa các quần đảo tranh chấp vào năm 2012, Bắc Kinh sau đó đã tuyên bố khu vực nhận diện phòng không (AIDZ) tại Hoa Đông vào năm 2013 – động thái nhiều người coi là một nỗ lực để khẳng định tuyên bố chủ quyền của nước này tại khu vực.

Cho tới nay, Trung Quốc đã nhiều lần triển khai tàu đánh cá - và gần đây là nhiều tàu hải quân - vào khu vực này - đồng thời tăng cường khẳng định tuyên bố lãnh thổ tại Hoa Đông. Cả hai bên đều đang chỉ trích hành động của đối phương là "leo thang đơn phương" và "nỗ lực mạnh mẽ để thay đổi hiện trạng" đã làm trầm trọng thêm xung đột. Hành động của Bắc Kinh đang dấy lên nhiều lo ngại ở Tokyo rằng các cuộc xâm nhập gần đây là một nỗ lực để tận dụng việc cộng đồng quốc tế đang bị phân tâm để giành quyền kiểm soát quần đảo Senkaku / Điếu Ngư.

Hậu quả của các cuộc xung đột là rất tai hại. Tình hình này đòi hỏi sự ngoại giao, chính sách tình báo, các biện pháp phòng ngừa xung đột và giải quyết tranh chấp đúng đắn. Australia, với vị thế là một cường quốc khu vực và có quan hệ thân thiết với cả Trung Quốc và Nhật Bản, có một vai trò quan trọng trong tiến trình này.

Vị thế trung gian

Lập trường của Australia là hết sức tinh tế. Australia phải cân bằng lợi ích giữa một bên là hai đối tác thương mại hai chiều lớn nhất với bên kia là liên minh quân sự song phương cùng với Hoa Kỳ - điều có thể phát huy vai trò khi Nhật Bản bị tấn công, hoặc nếu có một cuộc đối đầu giữa các tàu hải quân Trung Quốc và Mỹ.

Trong khi đó, đây cũng là cơ hội duy nhất cho Australia – khi không một quốc gia nào có vị thế tốt hơn để trở thành trung gian hòa giải giữa hai bên cũng như có thể đáp lại những kì vọng của cộng đồng quốc tế.

Australia có một vai trò quan trọng trong việc đáp ứng các kỳ vọng của cả hai bên, tạo điều kiện tiếp xúc, kiểm soát mạnh mẽ tiến trình ngăn ngừa và giải quyết xung đột, trong khi vẫn đảm bảo duy trì sự tự do tối đa vận động chính sách. Điều này sẽ là vô cùng khó khăn khi cả hai bên đều cứng rắn không thừa nhận rằng có một thực tế "tranh chấp", cũng như lo ngại phải hợp pháp hóa các tuyên bố chủ quyền của phía bên kia.

Chiến lược hành động

Và để làm được điều trên, điều quan trọng là Australia cần thể hiện vai trò tích cực trong việc cải thiện kết nối và tạo điều kiện đối thoại giữa Tokyo và Bắc Kinh. Từ đó, đảm bảo rằng cả hai bên công nhận thực tế tranh chấp và cho phép những nỗ lực ngoại giao để giải quyết tuyên bố chủ quyền, lằn ranh đỏ và phạm vi vi phạm giới hạn song phương. Australia sẽ đóng một vai trò quan trọng trong việc quản lý những lằn ranh đỏ này, và đảm bảo các điều khoản thảo luận là phù hợp và công bằng.

Điều thứ hai là đẩy mạnh hợp tác với các đồng minh, đặc biệt là Hoa Kỳ, đồng thời hướng đến các tổ chức, khu vực rộng hơn ở Hoa Đông cũng như tăng cường khả năng kiểm soát và quản lí khủng hoảng. Điều này có thể bao gồm cơ chế "lối ra" ngoại giao - giảm thiểu các điểm leo thang xung đột và vạch ra phương pháp hành động đối phó khi xung đột xảy ra.

Trong chiến lược trên, Canberra cần thúc đẩy các cuộc thảo luận hợp tác với các cường quốc khu vực -có thể ngăn chặn và kiểm soát các sự cố để đảm bảo rằng, trong trường hợp xảy ra xung đột, thiệt hại về chính trị và kinh tế sẽ ở mức thấp nhất. Điều này đặc biệt quan trọng đối với Australia khi các tác động kinh tế bất ổn do cuộc xung đột giữa hai đối tác thương mại hai chiều lớn nhất có thể gây ảnh hưởng lớn đối với nước này.

Cuối cùng, và có lẽ quan trọng nhất, Australia có thể xem xét quyết định nào khi được đưa ra sẽ cho phép họ đa dạng về các chính sách phản ứng hay sự cơ động về chính sách cần thiết để xử lí về mặt ngoại giao khi một tình huống xung đột xảy ra.

Xuất phát từ quan điểm trên, có một số yếu tố bên ngoài sẽ định hình vị thế và phương thức Australia can dự trong khu vực như những chia rẽ kinh tế tiềm năng nếu đứng về phản đối Trung Quốc, bên khơi mào chính cuộc xung đột cũng như những phản ứng chính sách của Hoa Kỳ.

Với sự tinh tế trong vị thế và các nguy cơ kinh tế tiềm năng xuất hiện sau một cuộc xung đột giữa Nhật Bản và Trung Quốc, hoặc một lệnh cấm vận của Trung Quốc đối với thương mại Australia, trọng tâm của nước này có thể tập trung vào việc duy trì được lập trường công bằng, đóng vai trò như một bên trung gian và dẫn đầu trong việc thúc đẩy các cơ chế xử lí tranh chấp quốc tế và an ninh hàng hải theo luật pháp.

Canberra cũng nhận thấy cần có sự chủ động và chân thành gắn kết với tất cả các quốc gia có liên quan, để đảm bảo rằng ngay cả khi sự vô tư của họ không được đánh giá cao, thì sự tích cực của nước này cũng không đe dọa mối quan hệ hiện nay với Trung Quốc, Nhật Bản, hay Hoa Kỳ.

(Theo The Diplomat)

An Bình

Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

 Đổi mã
Gửi Nhập lại