“Bài toán” Iran: chia rẽ hay đồng thuận Nga-Mỹ?
(Tổ Quốc) - Giới chuyên gia dự đoán về vị trí của thỏa thuận hạt nhân Iran trong chương trình nghị sỹ tại thượng đỉnh Helsinki.

Minh Đức - / Thứ Sáu, ngày 13/07/2018 - 12:55

 Trước thềm hội nghị thượng định với Tổng thống Nga Vladimir Putin, từ Brussels, Tổng thống Mỹ Donald Trump bày tỏ hy vọng có được mối quan hệ tốt với Moscow, đồng thời tiết lộ, các nhà lãnh đạo NATO đã cảm ơn ông vì cuộc gặp với nhà lãnh đạo Nga.

Ông Trump lưu ý, trong số các vấn đề được thảo luận tại Helsinki sẽ bao gồm đường ống khí gas Nord Stream 2, các cuộc xung đột Syria và Ukraine cũng như cáo buộc Nga can thiệp vào bầu cử Mỹ 2016…

Helsinki đã sẵn sàng cho ngày D

Filippo Lombardi, một Nghị sỹ của Đảng Dân chủ Nhân dân Thụy Sỹ mong đợi cuộc gặp sẽ cải thiện mối quan hệ giữa hai nhà lãnh đạo Nga, Mỹ.

“Khó để dự đoán kết quả của sự kiện này. Điều quan trọng là họ gặp mặt, trực tiếp thảo luận và cởi mở với nhau… Hai người này có khả năng ảnh hưởng tới đời sống chính trị, nghị viện và chính phủ; vì vậy cuộc gặp có thể dẫn tới những tín hiệu nồng ấm có lợi cho cả châu Âu”, ông nhận định.

Còn Mika Raatikainen, một thành viên của Quốc hội Phần Lan cho rằng, hai Tổng thống sẽ không bỏ qua các vấn đề lớn nhất của chính trị thế giới. “Luôn là một điều tốt khi các nhà lãnh đạo thế giới thảo luận với nhau”, ông Raatikainen nói, đồng thời nhấn mạnh Helsinki đã có sự chuẩn bị rất kỹ càng về mặt an ninh cho thượng đỉnh sắp tới.

Ngoài ra, theo ông, sự kiện ngày 16/7 sẽ là một cơ hội cho các doanh nghiệp, nhà hàng và khách sạn địa phương, nhờ vào số lượng đông đảo các nhà báo quốc tế đổ về Helsinki. Bộ Ngoại giao Phần Lan cho biết, hiện họ đã nhận được khoảng 1.400 đơn xin tác nghiệp của các nhà báo, chưa kể phái đoàn phóng viên đi kèm hai nguyên thủ.

“Bài toán” Iran: chia rẽ hay đồng thuận Nga-Mỹ? - ảnh 1

Thỏa thuận hạt  nhân ngoài tầm với

Peter Hayes, giám đốc điều hành của Viện an ninh và bền vững Nautilus phân tích, vấn đề phi hạt nhân bán đảo Triều Tiên gần như chắc chắn sẽ được đề cập trong hội nghị, tuy nhiên, điều này cũng không dẫn tới bất kỳ các bước đi cụ thể mới mẻ nào.

Ông cho rằng, hai nhà lãnh đạo sẽ tiếp tục ca ngợi “thành công” của thượng đỉnh Singapore hồi tháng Sáu giữa ông Trump và nhà lãnh đạo Kim Jong-un, mà qua  đó, Tổng thống Mỹ đã dừng các hoạt động tập trận chung với Hàn Quốc để đổi lấy cam kết phi hạt nhân hóa từ Bình Nhưỡng.

“Putin và Trump gần như chắc chắn sẽ đồng ý rằng, ông Trump đã hoàn toàn đúng đắn khi phản ứng tích cực trước sáng kiến của Kim Jong-un nhằm gặp gỡ và giải quyết sự thù địch, cũng như đạt được cam kết phi hạt nhân hóa”, ông Hayes nói. Trước đó, Tổng thống Putin từng nhiều lần nhấn mạnh sự cần thiết phải giải quyết xung đột trên bán đảo Triều Tiên thông qua các biện pháp hòa bình.

Còn giáo sư tại Đại học Harvard Matthew Bunn, chỉ ra, bất kỳ sự hợp tác nào, như việc gia hạn Hiệp ước Cắt giảm vũ khí chiến lược START – đều rất khó để đạt được trong tình trạng quan hệ Nga – Mỹ hiện tại.

“Quan hệ Nga – Mỹ hiện đang ở trong giai đoạn nguy hiểm, khiến mọi hình thức hợp tác trở nên rất khó khăn,” ông Bunn cho biết.

Hôm 5/7, một quan chức cấp cao của Mỹ chia sẻ với các phóng viên rằng, Hiệp ước START mới – hết hạn vào tháng 2/2021, nhiều khả năng sẽ có trong chương trình nghị sự giữa ông Trump với người đồng cấp Putin.

Trong khi đó, Tarja Cronberg, một học giả nổi tiếng của Viện nghiên cứu hòa bình quốc tế Thụy Điển đánh giá, Kế hoạch hành động toàn diện chung (JCPOA – hay còn được gọi là thỏa thuận hạt nhân Iran) sẽ giới hạn những kết quả đạt được của thượng đỉnh Helsinki. Cronberg nói: “Chủ đề này có thể được đề cập tới, nhưng nó sẽ không phải là vấn đề chính trong chương trình làm việc. Cách nhìn của Nga và Mỹ cách nhau quá xa. Nga muốn giữ thỏa thuận, trong khi Mỹ đã rút khỏi nó”.

Hồi tháng Năm, Tổng thống Trump tuyên bố rút Mỹ khỏi JCPOA. Còn hôm thứ Năm (12/7), trong cuộc gặp với Ali Akbar Velayati - cố vấn cấp cao về quan hệ quốc tế của nhà lãnh đạo tối cao Iran, ông Putin đã tái khẳng định cam kết với thỏa thuận hạt nhân.

Nghị sỹ Anh Alfred Dubs lại hy vọng, Tổng thống Nga sẽ truyền tải thông điệp về tầm quan trọng của JCPOA tới người đồng cấp Trump: “Ông Putin nên nói với ông Trump rằng, thỏa thuận Iran rất quan trọng; Putin nên quyết đoán và nhắc tới vấn đề này”.

Cronberg dự đoán, một cuộc thảo luận về JCPOA có thể khiến ông Trump đồng ý cho phép một số công ty Nga không phải chịu ảnh hưởng từ các trừng phạt của Mỹ với Iran: “Tôi không nghĩ rằng, sẽ đạt được bất kỳ nhượng bộ quan trọng nào liên quan tới thỏa thuận Iran. Có khả năng Washington sẽ miễn trừng phạt cho một hoặc một vài công ty lớn của Nga đang làm việc với cả Mỹ và Iran. Nhưng khả năng này không cao, chỉ trừ khi ông Putin đặc biệt yêu cầu”.

Trước đó, trong một cuộc phỏng vấn trên kênh Sky News tiếng Arab, Ngoại trưởng Mỹ Mike Pompeo tiết lộ, một số công ty sẽ được miễn trừ không phải chịu lệnh trừng phạt của Mỹ lên xuất khẩu dầu Iran. Lệnh trừng phạt sẽ chính thức có hiệu lực từ ngày 4/11.

Cũng liên quan tới vấn đề hạn chế và kiểm soát hạt nhân, giáo sư Matthew Bunn kỳ vọng hai nhà lãnh đạo Nga, Mỹ sẽ vượt qua các rào cản và tìm được tiếng nói chung: “Ngay cả trong thời kỳ sâu sắc nhất của Chiến tranh lạnh, bất chấp có nhiều cuộc xung đột diễn ra, chúng ta vẫn tìm được các lợi ích chung, và các quốc gia hợp tác để thương thảo về kiểm soát hạt nhân cũng như xây dựng cơ chế hạn chế vũ khí hạt nhân trên toàn cầu; ngày hôm nay, chúng ta cũng có thể làm được điều tương tự”.

Từ khóa:

Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

 Đổi mã
Gửi Nhập lại

Đường dây nóng: 043 9742817