Bão lửa ngoại giao Âu - Thổ
05-08-2016 08:07
(Tổ Quốc) - Một số quan chức EU tin rằng hủy bỏ tiến trình gia nhập của Thổ là mấu chốt cho mối quan hệ lợi ích song phương.
 

Thủ tướng Áo Christian Kern cho biết trong tuần này rằng hiện tại là thời điểm để Liên minh châu Âu (EU) xem xét lại các cuộc đàm phán về tư cách thành viên của Thổ Nhĩ Kỳ, dấy lên một cơn bão lửa ngoại giao trong khi vực.

"Thủ tướng Áo cho rằng tiến trình đàm phán gia nhập của chúng tôi là một 'tiểu thuyết ngoại giao." Trên thực tế, điều hư cấu chính là một nền dân chủ nơi phe cực hữu chiếm ưu thế ", Bộ trưởng Nội vụ Omar Celik của Thổ Nhĩ Kỳ cho biết trong một loạt các bình luận phẫn nộ ngày 4/8, đề cập đến cuộc bầu cử sít sao tại Áo tháng 10 năm ngoái, nơi ứng cử viên đảng Tự do cánh hữu giờ đang lãnh đạo đảng.

Bão lửa ngoại giao Âu - Thổ - ảnh 1Thủ tướng Thổ Nhĩ Kỳ chỉ trích cả Mỹ và châu Âu sau đảo chính. (Nguồn: Reuters)

Tuy nhiên, những nhận xét của ông Kern đánh dấu sự phát triển của một luồng tư tưởng tại châu Âu rằng, sau 11 năm thảo luận chậm chạp, các cuộc đàm phán đã trở thành một cuộc biểu diễn ngoại giao phụ- nơi mục đích chính là để tránh sự xung đột dập tắt hoàn toàn tiến trình này.

Nhiều quan chức Thổ Nhĩ Kỳ cũng đã cho rằng nhiều nước châu Âu từ lâu đã phản đối tư cách thành viên Thổ Nhĩ Kỳ nhưng chỉ là chưa thừa nhận.

"Điều mà ngài Thủ tướng cho biết có thể được đồng thuần bởi rất nhiều người đồng cấp," Marc Pierini, một cựu đại sứ EU tại Thổ Nhĩ Kỳ và là một học giả tại Viện Carnegie châu Âu cho biết. "Nhưng cho đến nay chúng ta đã thấy rằng mọi người đều cẩn trọng để không nói ra điều đó."

Về phía Thổ Nhĩ Kỳ, ông nói, "thực tế là có một khoảng cách rất sâu trong văn hóa chính trị giữa Thổ Nhĩ Kỳ và EU."

Căng thẳng sau đảo chính

Tia lửa cho những tranh luận mới trong đàm phán gia nhập EU là phản ứng của Tổng thống Recep Tayyip Erdogan sau vụ đảo chính quân sự ngày 15/7, khiến 271 người thiệt mạng. Buộc tội cựu đồng minh Fethullah Gulen là người chủ mưu, chính quyền Thổ Nhĩ Kỳ đã bắt giữ hơn 18.000 người và đình chỉ hơn 50.000 cán bộ công chức, chủ yếu với cáo buộc có liên kết với ông Gulen. Ông Gulen phủ nhận mọi vai trò trong cuộc đảo chính và cho biết ông phản đối bạo lực.

Ông Erdogan đã nhấn mạnh sự phản đối với Hoa Kỳ và châu Âu, buộc tội họ không lên án cuộc đảo chính, mặc dù EU nhanh chóng tuyên bố sát cánh vững chắc với thể chế dân chủ và chính phủ Thổ Nhĩ Kỳ. Tuy nhiên, sự chú ý của phương Tây nhanh chóng chuyển sang tiến trình thanh trừng của ông Erdogan sau đảo chính.

Và những lo ngại về định hướng dân chủ của Thổ Nhĩ Kỳ đã lay động bức tranh chính trị và địa lý của châu Âu trong những tháng gần đây.

Ông Kern muốn có các cuộc đàm phán về tư cách thành viên với EU trong tháng 9 tới nhưng rất ít người tin rằng sẽ có sự thay đổi xảy ra.

Tuy nhiên, trong một cuộc phỏng vấn truyền hình Đức ngày 4/8, Chủ tịch Ủy ban châu Âu Jean-Claude Juncker cho biết việc kết thúc các cuộc đàm phán sẽ là một "sai lầm về chính sách ngoại giao nghiêm trọng."

Hệ lụy

Ở châu Âu, có nhiều sự lo ngại rằng việc đình chỉ các cuộc đàm phán sẽ khiến ông Erdogan đình chỉ thỏa thuận tị nạn với EU, đang giúp ngăn chặn dòng người di cư từ Thổ Nhĩ Kỳ vào khối.

Và rằng khi các cuộc đàm phán kết thúc có thể cô lập chính phủ Thổ Nhĩ Kỳ khi khối doanh nghiệp và dân sự vẫn duy trì sự ủng hộ EU và đang thúc đẩy mạnh mẽ cải cách kinh tế và chính trị.

Một quyết định hủy bỏ các cuộc đàm phán của EU cũng có thể thúc đẩy Thổ Nhĩ Kỳ, một thành viên quan trọng của Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương, xa rời phương Tây hơn nữa khi Ankara đang tìm cách cải thiện quan hệ với các nước láng giềng khác, bao gồm cả Nga.

Tuy nhiên, có một số người tin rằng việc dỡ bỏ tiến trình gia nhập có thể là điểm tựa cho quan hệ ngoại giao có thể có lợi cho cả hai bên. Trong khi không có chi tiết cụ thể đã được đưa ra, một số quan chức trong nội bộ EU đang bắt đầu cân nhắc về hiệu quả của một mối quan hệ như vậy.

Mối quan hệ này có thể loại bỏ sự chia rẽ giữa Brussels và Ankara về việc EU tin rằng Thổ Nhĩ Kỳ đang xa rời các giá trị châu Âu và cho phép quan chức của cả hai bên tập trung hoàn toàn vào các kế hoạch cụ thể vì lợi ích chung.

Ông Pierini nói việc chấm dứt các cuộc đàm phán và một mối quan hệ mới có thể tốn "một vài năm" và sẽ theo sau sự thay đổi cân bằng chính trị mạnh mẽ ở châu Âu.

(Theo Wall Street Journal)

An Bình

Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

 Đổi mã
Gửi Nhập lại