Góc khuất di sản ngày cuối của ông Obama: Lo cho lợi thế của Trump
(Tổ Quốc) - Tổng thống Mỹ Barack Obama dự kiến sẽ không có các động thái lớn về tiến trình hòa bình Israel-Palestine trước khi rời khỏi văn phòng.
 
An Bình - / Thứ Bảy, ngày 03/12/2016 - 07:38

Tổng thống Mỹ Barack Obama, với mong muốn bảo tồn di sản của ông về chăm sóc y tế trong nước và thỏa thuận hạt nhân Iran, dự kiến sẽ không có các động thái lớn về tiến trình hòa bình Israel-Palestine trước khi rời khỏi văn phòng, các quan chức Mỹ ngày 1/12 cho biết.

Một quan chức Mỹ, cho biết với điều kiện giấu tên rằng, thông điệp cuối cùng về tiến trình hòa bình này của Tổng thống Obama có thể đến từ Ngoại trưởng John Kerry khi tham dự một hội nghị về Trung Đông thường niên ở Washington vào ngày 4/12 .

Ông Kerry, người dẫn đầu vòng cuối cùng của cuộc đàm phán hòa bình về Israel – Palestine – đã sụp đổ vào năm 2014, sẽ tham dự hội nghị Diễn đàn Saban gồm Mỹ, Israel và các quan chức Ả Rập cuối tuần này.

Các vấn đề trọng tâm cần được giải quyết trong cuộc xung đột trên bao gồm việc phân chia biên giới giữa Israel và một nhà nước Palestine trong tương lai, số phận của các khu định cư Do Thái ở Bờ Tây, điều hầu hết các quốc gia cho là bất hợp pháp, số phận của những người tị nạn Palestine và tình trạng của Jerusalem.

Obama khó xử

Thất vọng bởi sự thiếu tiến bộ trong tiến trình hòa bình này, ông Obama trong hơn một năm qua đã xem xét đưa ra một bài phát biểu lớn – vạch ra tầm nhìn của mình cho một thỏa thuận hòa bình trong tương lai hoặc, trong một bước đi tích cực hơn, hỗ trợ nghị quyết Liên Hiệp Quốc trong việc đặt ra các nội dung chính cho một thỏa thuận như vậy. Tuy nhiên, trong thời điểm hiện nay, các mục tiêu này được cho là sẽ hạn chế lợi thế đàm phán của Israel và tăng cường quan điểm của Palestine trên trường quốc tế.

Góc khuất di sản ngày cuối của ông Obama: Lo cho lợi thế của Trump - ảnh 1Ông Obama và ông Netanyahu gặp nhau tại Nhà Trắng ngày 9/11/2015. (Nguồn: Reuters)

Thảo luận về các khả năng trên, các quan chức Mỹ cho biết ông Obama khó có thể tiếp tục thực hiện hai lựa chọn này, thậm chí hành động của Tổng thổng Mỹ đương nhiệm có thể còn hạn chế hơn và khó có thể đạt tới việc vạch ra nội dung chính của một hiệp ước hòa bình.

AP còn cho biết, việc ông Obama không muốn phá vỡ nguyên trạng về vấn đề trên trong tháng cuối cùng của nhiệm kỳ phản ánh lập trường của ông vẫn nghiêng về Israel. Mặc dù ông Obama và Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu bất đồng gay gắt về các khu định cư của Israel và thỏa thuận hạt nhân Iran, ông Obama gần đây đã ký một thỏa thuận viện trợ quân sự lớn chưa từng có trị giá 38 tỷ USD cho Israel trong thập kỷ tới.

Trong nhiều năm qua, Mỹ luôn phản đối chính thức bất kỳ nỗ lực nào của Palestine nhằm tìm kiếm sự công nhận nhà nước Palestine hoặc tạo điều kiện các cơ chế đa phương như Liên Hợp Quốc thúc đẩy các giải pháp.

Trong khi ông Obama chưa đưa ra quyết định cuối cùng, một số quan chức cho biết, Tổng thống Mỹ đương nhiệm có vẻ sẽ không đi ngược lại nhận định của các cố vấn hàng đầu, cho rằng ông không nên những bước đi mạnh mẽ về vấn đề này, một quan chức thứ hai nói.

Việc gia tăng áp lực mới về vấn đề trên đối với Israel có thể được xem như một sự chia tay “cứng rắn” của ông Obama đối với Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu, một quan chức cho biết, lưu ý rằng cả hai đã có một mối quan hệ “nóng bỏng”.

Lo ngại bất đồng với ông Trump

Các trợ lý của ông Obama hiện cũng đang rất thận trọng về sự bất đồng với ông Donald Trump trong bối cảnh ông Obama đang hy vọng sẽ thuyết phục các thành viên đảng Cộng hòa mới tái đắc cử trong Quốc hội để bảo vệ các di sản khác của ông, trong đó có thỏa thuận hạt nhân Iran, chính sách y tế Obamacare và nỗ lực mở cửa với Cuba.

Đảng Cộng hòa và nhiều người ủng hộ Trump đang kịch liệt phản đối các hành động của Liên Hợp Quốc nhắm gây áp lực lên Israel. Vì vậy, bất kỳ hành động cứng rắn nào của ông Obama sẽ đặt ông Trump vào thế bị động, có khả năng làm căng thẳng thêm tình hình và buôc ông Trump phải có hành động phản ứng công khai.

Đã có lo ngại về việc ông Trump có thể sẽ có hành động gay gắt để bày tỏ lập trường ủng hộ Israel của mình, ví dụ như có thể chuyển Đại sứ quán Mỹ từ Tel Aviv đến Jerusalem, một bước đi có thể khiến người Palestine tức giận và dấy lên một cuộc tranh cãi quốc tế.

Do đó, với việc không có hành động cứng rắn nào, ông Obama cũng đang tạo không gian cho người kế nhiệm tiếp cận vấn đề Israel-Palestine mà không bị cản trở bởi một “dư vị ngoại giao” căng thẳng.

Trấn an lẫn nhau

Các quan chức Israel vẫn lo ngại rằng ông Obama và các phụ tá không hoàn toàn loại bỏ việc sẽ có hành động về vấn đề trên, có thể tại Liên Hợp Quốc hoặc tại một diễn đàn quốc tế.

Dù vậy, không có nhiều khả năng những hành động này sẽ dấy lên căng thẳng mới trong mối quan hệ Israel và Mỹ.

Trước đó, các quan chức Mỹ cũng cho biết ông Obama cũng có thể rơi vào tình trạng “sự đã rồi”, đặc biệt là nếu một quốc gia như Pháp đưa ra dự thảo nghị quyết tại Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc lên án hoạt động định cư của Israel là bất hợp pháp hoặc không chính đáng, và buộc Washington phải có hành động.

Đại sứ Mỹ tại Israel Dan Shapiro, khi được hỏi rằng Washington có thể sẽ phủ quyết một lần nữa đề nghị của Pháp hay không, nói với Đài phát thanh quân đội Israel rằng: "Chúng tôi sẽ luôn luôn phản đối các đề xuất đơn phương." Mỹ đã phủ quyết một dự thảo tương tự do Pháp đề xuất vào năm 2011.

Về phía Israel, ông Netanyahu đã đề cập rất ít về chiến thắng của ôngTrump với thuần túy là những lời chúc mừng - đây có thể là một nỗ lực để tránh làm mếch lòng ông Obama khi vẫn còn tại nhiệm. Ông Netanyahu cũng yêu cầu các quan chức Israel không bình luận về kết quả bầu cử và yêu cầu các bộ trưởng trong chính phủ của ông chưa thảo luận với nhóm chuyển giao của Trump.

Có thể thấy rằng, bất cứ bước đột phá nào về tiến trình hòa bình Israel – Palestine có thể sẽ chỉ được diễn ra dưới thời ông Trump. Trước đó, trong chiến dịch tranh cử, ông Trump đã cho biết có thể thực hiện sự can thiệp quyết định đối với tiến trình hòa bình Trung Đông giữa Israel và Palestine với việc có thể cử con rể là  Jared Kushner làm trung gian thỏa thuận.

Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

 Đổi mã
Gửi Nhập lại