Hòa đàm Panglong thách thức sức nặng lịch sử
29-08-2016 11:07
(Tổ Quốc) - Chính phủ Myanmar và các lực lượng nổi dậy đang hướng tới khởi đầu mới nhằm chấm dứt nhiều thập kỷ đổ máu.
 

Tiến trình đàm phán hòa bình mới giữa chính phủ Myanmar và lực lượng vũ trang của các sắc tộc thiểu số (Hội nghị Panglong thế kỉ 21) bắt đầu từ 31/8 được hi vọng sẽ kết thúc nhiều thập kỉ đổ máu và đưa Myanmar tiến lên con đường mới.

Kết quả đạt được có thể rất đáng kể, giúp xác định tương lai Myanmar trong nhiều thập kỷ tới - một đất nước mà Trung Quốc, Mỹ và Ấn Độ đang tranh giành ảnh hưởng. Tổng thư kí Liên hiệp quốc Ban Ki-moon dự kiến sẽ tham dự, và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình cũng cho thấy sự ủng hộ đối với tiến trình hòa bình này trong một cuộc họp báo chung với bà Suu Kyi khi bà đến thăm Trung Quốc hồi đầu tháng này.

Kỳ vọng lớn

Sự góp mặt của các bên tại thủ đô Naypyitaw, tuy nhiên, đang bị đè nặng bởi những kỳ vọng cao cả.

Biểu tượng dân chủ Myanmar Suu Kyi, từ khi giành chiến thắng trong cuộc bầu cử lịch sử tháng 11 năm ngoái đã nhiều lần nhấn mạnh rằng muốn xây một “cây cầu kết nối” giữa chính phủ và các lực lượng nổi dậy để chấm dứt nhiều thập niên xung đột. Trong chuyến thăm gần đây của bà tới Trung Quốc, bà Suu Kyi đã cho biết trong một cuộc họp báo rằng "không thể có sự phát triển bền vững nếu thiếu vắng hòa bình."

Hòa đàm Panglong thách thức sức nặng lịch sử - ảnh 1Bà Suu Kyi cùng với các thành viên của Ủy ban Đối thoại hòa bình liên bang Myanmar trong một cuộc họp giữa tháng 8. (Nguồn: EPA)

Hội nghị ngày 31/8 diễn ra gần 70 năm sau khi cha bà Suu Kyi, Tướng Aung San, đã gặp các nhóm sắc tộc tại thị trấn Panglong để thảo luận cách quản lí đất nước sau khi giành độc lập từ Anh. Các bên tham gia đã phác thảo kế hoạch thành lập chính quyền liên bang. Tuy nhiên, trước khi kế hoạch trên có thể được triển khai, Tướng Aung San đã bị ám sát và Myanmar rơi vào chế độ độc tài.

Được triển khai theo mô hình trên, Hội nghị Panglong thế kỉ 21 hướng tới việc tìm kiếm một “công thức” cho phép các dân tộc như Shan, Wa và Kachin có được quyền lợi của mình. Trong khi chính phủ vẫn kín tiếng trước các cuộc đàm phán, nhiều người hy vọng rằng việc phân cấp quyền lực và quyền tự chủ cho các nhóm sắc tộc có thể giúp duy trì hòa bình và đảm bảo sự ổn định, tạo cơ sở cho sự tăng trưởng kinh tế.

Rào cản

Tiến trình này sẽ không dễ dàng. Các bên tham gia và các quan chức cho rằng phiên họp đầu tiên ngày 31/8 chỉ là khởi đầu của một quá trình lâu dài.

"Hiện vẫn còn nhiều rào cản phải vượt qua để đất nước kết thúc chiến tranh," chuyên gia tư vấn rủi ro Yangon Thura Swiss cho biết trong một báo cáo. Các nhóm vũ trang vẫn đang xung đột với nhau tại nhiều nơi, trong khi các cuộc giao tranh vẫn diễn ra giữa quân du kích và quân đội chính phủ tại các khu vực xa xôi phía bắc đất nước.

Những cuộc xung đột sắc tộc chồng chéo ở Myanmar đã khiến hơn 130.000 người thiệt mạng kể từ khi giành độc lập từ Anh năm 1948, theo ước tính của các nhà nghiên cứu Đại học Massachusetts. Xung đột đang là “một chiếc phanh” kìm hãm sự phát triển kinh tế của một trong những quốc gia đã từng giàu nhất châu Á và tăng cường sức mạnh của quân đội trong chính trường. Hiện nay, dù bà Suu Kyi và đảng Liên đoàn quốc gia vì dân chủ (NLD) đã lên nắm quyền sau cuộc bầu cử dân chủ lịch sử, quân đội vẫn đang nắm giữ Bộ quốc phòng và Bộ Nội vụ Myanmar.

Tranh chấp về cách chia sẻ các nguồn tài nguyên thiên nhiên cũng góp phần làm tăng thêm căng thẳng; các dân tộc thiểu số của Myanmar thường sống ở những nơi có nhiều mỏ khoáng sản phong phú như ngọc bích, vàng và thiếc. Lực lượng vũ trang dân tộc Shan trong tuần qua cảnh báo rằng một dự án thủy điện do Trung Quốc tài trợ - xây đập trên sông Salween mang tới nhiều mối đe dọa cho khu vực phía đông và cũng khiến những xung đột tại đây “ngày càng xấu đi”. Còn nhóm Kachin ở miền bắc vẫn tuyên bố phản đối việc nối lại một dự án thủy điện khác liên kết với Trung Quốc – đập Myitsone 3.6 tỉ USD. Bắc Kinh sẽ cần tiến vào khu vực do Kachin kiểm soát nếu dự án đập này được tái khởi động, các nhà phân tích nói, và điều này có thể là chính phủ Myanmar buộc phải cho phép người Kachin đàm phán trực tiếp với Trung Quốc.

Còn hạn chế

Dù cam kết hướng tới tiến trình đàm phán hòa bình, bà Suu Kyi vẫn đang phải đối mặt với những lo ngại hiện nay của cộng đồng quốc tế về vấn đề người thiểu số Hồi giáo Rohingya – lực lượng không được tham gia Hội nghị sắp tới. Chính phủ Myanmar vẫn chưa công nhận người Rohingya là công dân Myanmar.

Nhiều lực lượng vũ trang cũng có thể sẽ không tham gia. Ba nhóm, lực lượng dân quân Kokang, Quân đội giải phóng quốc gia Ta'ang và Quân đội Arakan, đã tuyên bố muốn tham gia. Tuy nhiên, quân đội chính phủ đã đưa ra yêu cầu tiên quyết rằng – các nhóm này phải từ bỏ vũ khí – một yêu cầu “bất khả thi” trong con mắt của những người nổi dậy.

Wan Wansai, một nhà hoạt động chính trị từ bang Shan, cho biết quân đội của Myanmar nên xóa bỏ hạn chế đối với các bên tham gia và tuyên bố một lệnh ngừng bắn đơn phương cho phép tất cả các bên xung đột tham dự hội  nghị. Năm ngoái, quân đội chính phủ đã ký một thỏa thuận ngừng bắn với 8 trong các nhóm vũ trang lớn nhất.

"Đây là một bước đi bắt buộc và cần thiết," ông nói, nhưng cũng là một động thái dường như xa vời với quân đội chính phủ.

(Theo WSJ)

An Bình

Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

 Đổi mã
Gửi Nhập lại