Mỹ 3 lần bỏ lỡ cơ hội giải quyết vấn đề hạt nhân Triều Tiên
(Tổ Quốc) - Những thỏa thuận mong manh rất dễ bị phá vỡ do sự thiếu nhất quán chính sách của Mỹ.
 
Thứ Tư, ngày 11/10/2017 - 20:19

Ngày 7/10, Tổng thống Donald Trump phát biểu trên mạng Twitter, cho rằng các thỏa thuận và các cuộc đàm phán nhằm chấm dứt chương trình hạt nhân của Triều Tiên đã khiến những nhà đàm phán Mỹ trở thành những “kẻ ngốc”.

Trước đó, Tổng thống Trump đã chỉ trích những chính quyền tiền nhiệm Mỹ đã buộc ông phải xử lý “một mớ hỗn độn” tại Triều Tiên và Trung Đông. Trong một bài phỏng vấn, ông Trump cho rằng vấn đề Triều Tiên phải được xử lý từ 25 năm trước. Theo ông, giai đoạn hiện nay là "bình yên trước bão".

Trump: Vấn đề Triều Tiên đáng lý phải được xử lý từ 25 năm trước

Vấn đề vũ khí hạt nhân Triều Tiên là sản phẩm của Chiến tranh lạnh. Năm 1958,  sau khi Mỹ triển khai tên lửa Honest mang đầu đạn hạt nhân tại Hàn Quốc, Liên Xô liền thỏa thuận giúp Triều Tiên xây dựng Trung tâm hạt nhân Yongbyon. Trong các năm 1980-1987, Triều Tiên xây dựng thêm nhà máy ở Trung tâm hạt nhân Yongbyon để tích lũy urani.

Vào lúc này, ảnh hưởng của Trung Quốc đối với Triều Tiên còn khá lớn, thể hiện qua việc Bình Nhưỡng vẫn phối hợp với Bắc Kinh trong tìm kiếm giải pháp chính trị.

Năm 1985, dưới sức ép quốc tế, Triều Tiên tham gia “Hiệp ước không phổ biến vũ khí hạt nhân” (NPT) .

Năm 1992, lần đầu tiên Triều Tiên cho phép một nhóm chuyên gia của Cơ quan Năng lượng nguyên tử Liên hợp quốc (IAEA) vào thanh sát một cơ sở hạt nhân được cho là mới xây dưới lòng đất. Đoàn thanh sát cho biết đã phát hiện rằng Triều Tiên bí mật tái chế để biến nhiên liệu đã qua sử dụng thành plutonium.

Mỹ 3 lần bỏ lỡ cơ hội giải quyết vấn đề hạt nhân Triều Tiên - ảnh 1

Tháng 3/1993, Triều Tiên từ chối IAEA vào kiểm tra và đe dọa sẽ rút khỏi NPT. Điều này thúc đẩy Mỹ bắt đầu đàm phán trực tiếp với Triều Tiên. Tháng 4/1994, cựu Tổng thống Jimmy Carter thăm Bình Nhưỡng, đề xuất với Chủ tịch Kim Nhật Thành đối thoại Triều-Mỹ. 

Ba lần bỏ lỡ cơ hội

Tháng 10/1994, Mỹ và Triều Tiên ký thoả thuận khung Hiệp định tại Geneva. Triều Tiên đồng ý ngừng các hoạt động ở cơ sở hạt nhân Yongbyon; cam kết hợp tác với IAEA; không rút khỏi Hiệp ước NPT. Đổi lại, phương tây và Mỹ giúp Triều Tiên xây dựng 2 lò phản ứng nước nhẹ trong 10 năm; trước khi nhà máy điện hoạt động sẽ cung cấp 500.000 tấn dầu mỗi năm. Nhưng trải qua gần 10 năm, nhà máy điện hạt nhân này chỉ hoàn thành 25% khối lượng công trình, cụ thể là mấy đoạn đường mà không cần quốc tế, Triều Tiên cũng xây dựng được.

Như vậy, Mỹ đã bỏ qua một cơ hội tốt để giải quyết vấn đề hạt nhân Triều Tiên.

Năm 1998, Triều Tiên tiến hành một vụ thử tên lửa, nói là để đưa vệ tinh vào quỹ đạo Trái đất. Mỹ cho là Bình Nhưỡng thử tên lửa đạn đạo. Tên lửa này đã bay qua vùng bầu trời Nhật Bản, nên Tokyo ngừng cung cấp 1 tỷ USD để xây dựng 2 lò phản ứng nước nhẹ dân sự.

Năm 1998, Mỹ phát hiện Triều Tiên có một cơ sở ngầm dưới đất và yêu cầu được thanh sát, nhưng Triều Tiên từ chối. Quốc hội Mỹ đã từ chối chuẩn y dự toán tài chính dành cho Tổ chức Phát triển năng lượng trên Bán đảo Triều Tiên  (KEDO). Sau các cuộc đàm phán, ngày 16/3/1999, hai bên đạt được Hiệp định, trong đó Triều Tiên chấp nhận để IAEA thanh sát, đổi lại Mỹ cung cấp 900.000 tấn lương thực và 1000 tấn khoai tây giống. Cuộc thanh sát này không đưa ra được bằng chứng về một cơ sở mới. Té ra, đây là vụ Triều Tiên lừa Mỹ để trả đũa việc Mỹ từng lừa Triều Tiên.

Năm 2000 mở ra cục diện mới với việc Tổng thống Hàn Quốc Kim Đại Trọng gặp nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Châng In tại Bình Nhưỡng. Tổng thống Mỹ Clinton ủng hộ chủ trương hoà hoãn Liên Triều; bày tỏ việc có thể thăm Bình Nhưỡng.

Chuyến thăm này chưa diễn ra thì một nhân vật diều hâu - ông Bush (con) thắng cử tổng thống.

Như vậy cơ hội thứ hai bị bỏ lỡ.

Sau sự kiện al-Qaeda đánh vào Tháp Đôi New York, ngày 11/9/2001, Mỹ tập trung chống khủng bố quốc tế; Triều Tiên được đưa vào danh sách “trục ma quỷ”.

Mỹ 3 lần bỏ lỡ cơ hội giải quyết vấn đề hạt nhân Triều Tiên - ảnh 2

Năm 2002, James Kelly, Trợ lý Ngoại trưởng Mỹ phụ trách các vấn đề Đông Á, thăm Bình Nhưỡng. Triều Tiên thừa nhận nước này đã bí mật khôi phục chương trình phát triển hạt nhân và đã có vũ khí hạt nhân.  Mỹ tuyên bố ngừng cung cấp dầu cho Triều Tiên; Triều Tiên tuyên bố Mỹ vi phạm Hiệp định khung Geneva 1994. Năm 2003, Triều Tiên tuyên bố rút khỏi NPT. Bắt đầu tiến trình đàm phán 6 bên tại Bắc Kinh.

Tại vòng thứ 5 (19/9/2005), các bên ra được Tuyên bố chung, Triều Tiên cam kết từ bỏ vũ khí hạt nhân và chương trình hạt nhân, sớm quay trở lại NPT; 5 bên đồng ý thảo luận giúp Triều Tiên xây dựng lò phản ứng nước nhẹ và viện trợ năng lượng choTriều Tiên. Triều Tiên đề xuất chủ trương “lời hứa đổi lấy lời hứa, hành động đổi lấy hành động”.

Nhưng rồi chính quyền Bush ra lệnh cấm vận, phong tỏa tài chính đối với Triều Tiên vì lý do “buôn lậu, rửa tiền”.

Một cơ hội nữa đã bị bỏ lỡ vì những điều nhỏ nhặt.

Từ đó đến nay, Triều Tiên thử 6 lần vũ khí hạt nhân và vô số tên lửa đạn đạo. Năng lực vũ khí chiến lược đã được cải thiện đáng kể. Bàn cờ phải chơi lại. Nhưng như thế nào?

Lưu Việt

Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

 Đổi mã
Gửi Nhập lại
PTI

Từ khóa tìm kiếm

Từ khóa tìm kiếm