Nga “dắt tay” Trung Quốc vượt rào vào “sân nhà” của Mỹ?
(Tổ Quốc) - Tổng thống Trump “lùi bước” đã tạo cơ hội cho cả Nga và Trung Quốc “tung hoành” ngay trên địa bàn một thời của Mỹ.
Minh Đức - / Thứ Ba, ngày 06/06/2017 - 16:32

Ngay cả khi Tổng thống Donald Trump “lùi bước”, Tổng thống Vladimir Putin và Chủ tịch Tập Cận Bình vẫn không ngừng nỗ lực mở rộng ảnh hưởng của Nga và Trung Quốc tại các quốc gia nhỏ - nghèo, với những hứa hẹn về viện trợ, hỗ trợ quân đội và đầu tư.

Trung Quốc và Nga thay nhau “rải tiền” tại Trung Mỹ và Caribbean

Trước tình trạng nguồn cung cấp dầu thô từ đối tác truyền thống Venezuela bắt đầu bị suy giảm từ năm ngoái, Cuba đã phải tìm đến sự giúp đỡ từ một người bạn cũ: nước Nga. Đầu tháng Năm, Moscow đã gửi tàu nhiên liệu vượt Đại Tây Dương – bắt đầu một hợp đồng nhằm giúp duy trì hệ thống nhà máy lọc dầu của Cuba trong ba tháng. Đây là chuyến tàu viện trợ đầu tiên mà Cuba nhận được sau nhiều năm, từ “người anh lớn” trong quá khứ. Tuy nhiên, nó không phải là dấu hiệu duy nhất cho thấy sự trở lại của Nga, tại một khu vực đã bị chính nước này “ruồng bỏ” sau Chiến tranh lạnh. Moscow hiện đang xây dựng một trạm theo dõi vệ tinh tại Managua; xem xét việc mở lại các căn cứ quân sự có từ thời kỳ Liên Xô trong khu vực; đồng thời mở rộng các mối quan hệ kinh tế và tăng cường viện trợ tại các quốc gia Trung Mỹ và Carribean. Tổng thống Nga Vladimir Putin thậm chí còn đề nghị giúp đỡ khôi phục tòa nhà Capitol tại thủ đô Havana – công trình nổi tiếng giống về Nhà Trắng của Mỹ.

“Đây chính là cách người Nga nói với người Mỹ rằng, ‘cẩn thận, chúng tôi đang quay trở lại sân sau của các anh,’” Jorge Piñon – Giám đốc chương trình năng lượng Latin America và Caribbean tại Đại học Texas nhận xét. Theo ông chuyến viện trợ nhiên liệu của Nga cho Cuba có trị giá lên tới hơn 100 triệu USD. “Hoặc đó có thể là một cam kết chiến lược dài hạn, và đây là động thái đầu tiên trong khoản đầu tư vào khu vực [của Nga].”

Trung Quốc cũng đã bắt đầu từng bước khẳng định sự xuất hiện của mình tại bồn địa Caribbean. Viện Doanh nghiệp Hoa Kỳ chỉ ra, Chính phủ và các công ty Trung Quốc đã rót khoảng 6 tỷ USD vào khu vực này kể từ năm 2012.

Tuy nhiên, lợi ích của Bắc Kinh không chỉ là kinh tế: Trung Quốc muốn Cộng hòa Dominica và 10 quốc gia khác trong khu vực cắt đứt quan hệ ngoại giao với Đài Loan, trong những nỗ lực nhằm hạn chế vai trò của hòn đảo này trên trường quốc tế. Chính sách Một Trung Quốc của Bắc Kinh coi Đài Loan là một phần lãnh thổ của mình. Trong nhiều năm, Đài Loan và Bắc Kinh thường “chạy đua” ngoại giao thông qua các khoản vay lãi suất thấp và viện trợ trực tiếp. Kể từ khi Costa Rica dừng quan hệ ngoại giao với Đài Loan vào năm 2007, quan hệ hai bên dường như trở nên hòa hoãn hơn. Tuy nhiên, mọi chuyện có thể thay đổi với cuộc điện đàm giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump và người đứng đầu lãnh thổ Đài Loan, bà Thái Anh Văn vào tháng Mười một năm ngoái. Sau sự kiện này, trong khi Trung Quốc thuyết phục được đảo quốc châu Phi São Tomé and Príncipe dừng quan hệ ngoại giao với Đài Loan, bà Thái Anh Văn cũng đã nhanh chóng sắp xếp chuyến thăm đến ba quốc gia Trung Mỹ.

Hãng tin Bloomberg dẫn lời một quan chức ngoại giao cấp cao của một quốc gia Caribean dự đoán, trong một hoặc hai năm tới, sẽ có thêm một vài quốc gia khác thay đổi thái độ trước Đài Loan, khi Trung Quốc ngày càng đổ nhiều tiền vào khu vực. “Anh sẽ thấy một loạt các quốc gia rời bỏ Đài Loan,” người này nói.

Mỹ “mở ngỏ cửa” để Nga và Trung Quốc tiến vào “sân sau”?

Thậm chí trước khi Tổng thống Trump đưa ra tín hiệu về việc nước Mỹ có thể thu hẹp vai trò toàn cầu với chính sách “Nước Mỹ là trên hết”, Trung Quốc và Nga đã sử dụng các nguồn lực và vị thế của mình để mở rộng ảnh hưởng tới các quốc gia nhỏ - nghèo, thông qua những hứa hẹn về viện trợ, hỗ trợ quân sự và đầu tư - từ sân vận động cho đến xây kênh đào vượt qua Nicaragua…

“Cả Trung Quốc và Nga đều nhận ra tầm quan trọng địa chính trị của khu vực này do nó quá gần với Mỹ,” Evan Ellis – giáo sư của bộ phận Nghiên cứu Mỹ Latin thuộc Viện Nghiên cứu chiến lược, Trường Chiến tranh quân đội Hoa Kỳ nhận định. “Sự khác biệt là, trong khi Trung Quốc muốn xây dựng sự hiện diện về mặt kinh tế để tự định vị mình bằng sức mạnh mềm, người Nga muốn làm điều ngược lại; họ muốn sử dụng sự có mặt của mình để gây hấn.”

Học giả cấp cao Richard Feinberg của Viện Brookings tại Washington cho biết, trong quá khứ, những hành động tương tự có thể sẽ ngay lập tức nhận được phản hồi mang tính thù địch từ phía Mỹ. Tuy nhiên, kể từ khi Chiến tranh lạnh kết thúc, Mỹ đã dịch chuyển trọng tâm chú ý của mình rời xa khu vực này, tạo ra cơ hội cho Trung Quốc và Nga. “Lấy Trung Quốc làm ví dụ, họ nhìn thấy một nước Mỹ lộn xộn, có vẻ hướng nội, và tự cho mình có tổ chức tốt, có khả năng thiết lập một tầm nhìn lâu dài cho khu vực bằng cách dần dần gây dựng ảnh hưởng,” ông Feinberg phân tích; “Và tôi có thể dễ dàng thấy được Tổng thống Putin muốn đưa Nga trở thành một thế lực tại đây. Ông ấy sẵn sàng chào đón nhiều cơ hội hơn nữa tại Caribbean.”

Nga có muốn “chọc tức” Mỹ?

Nikolay Smirnov – Đại sứ của Nga tại vùng Nam Caribbean gạt bỏ nhận định rằng Nga đang muốn “chọc tức” Mỹ. Thay vào đó, ông nhấn mạnh tiềm năng hợp tác giữa Nga và các nước trong khu vực trên nhiều lĩnh vực như thay đổi khí hậu, thương mại và chống buôn lậu ma túy. “Trong chính sách đối ngoại hiện đại của Nga, tồn tại nhiều cơ hội cho tất cả các quốc gia, cho dù nhỏ hay lớn, tham gia vào nền kinh tế, cũng như đối tác chính trị,” ông Smirnov khẳng định. “Lập trường của chúng tôi là không can thiệp vào bất kỳ mối quan hệ của ai hoặc cạnh tranh lợi ích của người khác.”

Mỹ vẫn là một thế lực kinh tế chiếm ưu thế tại Trung Mỹ và Caribbean. Năm ngoái, thương mại hai chiều đạt 80 tỷ USD; Mỹ cũng là nước cung cấp FDI lớn nhất cho khu vực này - lên tới 18 tỷ USD năm 2015. Tuy nhiên, theo một phân tích của Văn phòng Washington về Mỹ Latin, trong đề xuất ngân sách của ông Trump, các khoản viện trợ cho các nước Trung Mỹ đã bị cắt giảm gần 40%.

Nga “dắt tay” Trung Quốc vượt rào vào “sân nhà” của Mỹ? - ảnh 1
Bộ trưởng Quốc phòng Nga trong một chuyến thăm và làm việc tại Cuba năm 2015 (ảnh: Bloomberg)

 

Trong khi đó, Nga đã bắt đầu công cuộc “rải” tiền viện trợ cho các quốc đảo nhỏ tại Caribbean, thậm chí xóa bỏ khoản nợ 32 tỷ USD cho Cuba. Các nhà đầu tư Trung Quốc cũng không ngần ngại tung tiền vào các dự án khách sạn tại Barbados và các nhà máy năng lượng tại Haiti. Tại Jamaica, con đường cao tốc mang tên “Đường Bắc Kinh”, trị giá 730 triệu USD đã được thông xe vào năm ngoái. Theo Anelia Nelson – một nhân viên của tập đoàn có vốn chính phủ Jamaica Promotions Corp., các dự án cơ sở hạ tầng do Trung Quốc tài trợ được coi là yếu tố chủ chốt, để kéo quốc gia này ra khỏi cuộc suy thoái kinh tế đã diễn ra trong gần một thập kỷ.

Tháng Tư, Đô đốc Hải quân Hoa Kỳ Kurt Tidd cảnh báo Quốc hội về việc Trung Quốc triển khai sức mạnh mềm trong khu vực, cũng như sự can thiệp ngày càng tăng của quân đội Nga. “Thậm chí cả những hành động tưởng chừng vô hại nhất, cũng có thể được sử dụng để xây dựng ảnh hưởng rộng khắp,” ông Tidd nói.

Tại Nicaragua, nơi Tổng thống Daniel Ortega từng gọi Putin là “hermano” (tiếng Tây Ban Nha chỉ người anh em ruột thịt), kể từ khi hai nước đồng ý mở rộng quan hệ quân sự từ hai năm trước, Nga đã điều các tàu chiến của mình đến các cảng tại đây, đồng thời cung cấp cho quốc gia này xe tăng, máy bay và các loại vũ khí khác. Hiện Nga cũng đang hoàn thiện những công đoạn cuối cùng của dự án xây trạm theo dõi các thiết bị GPS – có vị trí gần Đại sứ quán Mỹ và bị nghi ngờ là sẽ được sử dụng trong các hoạt động gián điệp chống lại Mỹ.

Trong khi thái độ của Tổng thống Trump với người đồng cấp Putin khá tích cự, chính quyền mới của nước Mỹ dường như không tán thành điều này. Khoản chi tiêu được Tổng thống thông qua đầu tháng Năm đã cắt giảm một số viện trợ của Mỹ với các quốc gia, trong đó có cả Nicaragua. Nên nhớ rằng, Nicaragua đã công nhận Nam Ossetia và Abkhazia – hai quốc gia tự xưng từng “sát cánh” với Nga trong cuộc chiến chống lại nước láng giềng Georgia năm 2008.

(Theo Bloomberg)

Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

 Đổi mã
Gửi Nhập lại
PTI

Từ khóa tìm kiếm

Từ khóa tìm kiếm