Obama chơi ván bài cuối ở Trung Đông
Chủ Nhật, ngày 05/09/2010 - 23:43

(Toquoc)-Tổng thống Obama thúc giục IsraelPalestine nắm lấy cơ hội cuối để giải quyết cuộc xung đột đẫm máu dai dẳng kéo dài trong 6 thập kỷ. Việc giải quyết xung đột Israel-Palestine nằm trong lợi ích quốc gia của Mỹ. Người Mỹ muốn một thoả thuận mang lại hoà bình cho Trung Đông phải đạt được trong một năm nữa. Giới quan sát cho rằng đây là điều không tưởng.

Ngày 4/9, trả lời phỏng vấn các nhà báo Israel và Palestine sau khi cuộc đàm phán trực tiếp của các nhà lãnh đạo hai bên vừa kết thúc tại Washington, Ngoại trưởng Mỹ Hillary Clinton nhắc lại lời Tổng thống Barack Obama cho rằng, không thể cho phép sự hoài nghi và thù địch làm chệch hướng cuộc đàm phán giống như rất nhiều lần trước trong quá khứ. Điều quan trọng lúc này là cả hai bên đều phải có những bước đi cụ thể nhằm cải thiện tình hình trên thực tế, đặc biệt là tại những khu vực xảy ra tranh chấp trực tiếp giữa người Palestine và người Israel. Ngoại trưởng Mỹ cho biết: Tôi nghĩ rằng những cuộc đàm phán chính trị phải đi kèm với những thay đổi trên thực tế, cũng như quá trình xây dựng lòng tin và tương tác giữa hai cộng đồng IsraelPalestine.

Obama chơi ván bài cuối ở Trung Đông - ảnh 1

Bà Clinton thừa nhận những thách thức đang chờ đợi Tổng thống Palestine Abbas và Thủ tướng Israel Netanyahu, nhưng cũng khẳng định rằng cả hai nhà lãnh đạo này ý thức được tầm quan trọng của việc tìm kiếm một giải pháp hoà bình cho người dân của mình.

Hai nhà lãnh đạo Palestine và Israel kết thúc cuộc gặp ngày 2/9 vừa qua tại Washington với thoả thuận tiếp tục thảo luận trong hai ngày 14-15/9, và sau đó là 2 lần một tuần, với mục tiêu đạt được một thoả thuận hoà bình lâu dài trong vòng 1 năm tới.

Hai bên cùng chấp nhận “giải pháp hai nhà nước” nhằm thành lập một nhà nước Palestine độc lập tồn tại hoà bình bên cạnh Israel. Tuy nhiên, các nhà phân tích chính trị cho rằng có quá nhiều trở ngại trên hành trình tìm kiếm một thoả thuận cuối cùng, mà trước hết phải kể đến lệnh tạm ngừng xây dựng các khu định cư tại Bờ Tây do Chính phủ Israel ban hành sắp hết hạn vào cuối tháng này. Tổng thống Palestine Abbas đã liên tục nhấn mạnh sẽ rút khỏi đàm phán trực tiếp nếu Israel nối lại việc xây dựng các khu định cư.

Đại sứ Mỹ tại Trung Đông, George Mitchell nhận định, giai đoạn sắp tới 2 bên sẽ bắt đầu làm việc về một hiệp định khung nhằm đưa ra một quy chế thường trực với mục tiêu xây dựng các thỏa thuận cần thiết giúp tạo lập một nền hòa bình ổn định cho Israel và Palestine.

Ông Nabil Chaath, quan chức cấp cao của Palestine tiết lộ, lãnh đạo 2 nước đã nhất trí, sẽ thảo luận vấn đề biên giới trước tiên. Cả Palestine và Israel đều hy vọng trong vòng một năm tới sẽ đạt được thỏa thuận cuối cùng chấm dứt cuộc xung đột đẫm máu đã kéo dài sáu thập kỷ giữa hai bên. Tuy nhiên, giới bình luận cho rằng, việc đạt được sự nhất trí kể trên không đồng nghĩa với việc những bất đồng xung quanh các vấn đề chủ yếu như an ninh, đường biên giới, quy chế của người tị nạn Palestine, số phận của Jerusalem… sẽ được giải quyết.

Hơn nữa, giới quan sát cũng cho rằng thỏa thuận hòa bình cho Trung Đông là điều bất khả thi và thời hạn để có kết quả trong vòng một năm như Mỹ mong muốn lại là quá tham vọng đối với một quá trình đã thất bại suốt nhiều thập niên qua. Trên tờ Media Monitor, tác giả Ghassan Khatib viết: "Những thay đổi mà Israel đang thực hiện ở Đông Jerusalem, bao gồm mở rộng khu định cư Do Thái và cơ sở hạ tầng, đang triệt tiêu khả năng khu vực này trở thành thủ đô của Palestine. Việc này dĩ nhiên sẽ phá hoại cơ hội có được độc lập của Palestine cũng như giải pháp hai nhà nước".

Các nhà phân tích ví các cuộc đàm phán về hoà bình Trung Đông chỉ như ngọn lửa bùng lên rồi tắt ngấm bởi những mâu thuẫn cốt lõi của vấn đề: Người Palestine có quyền xây dựng một Nhà nước Palestine độc lập và bằng quyền với bất cứ quốc gia nào trên thế giới ở khu Bờ Tây và dải Gaza với thủ đô là Đông Jerusalem để cùng tồn tại song song với Nhà nước Israel không được Nhà nước Do Thái chấp nhận chứ đừng nói tới việc thu hồi lại vùng lãnh thổ mà Israel đã chiếm đóng vào năm 1967.

Canh bạc cuối của Tổng thống Obama

Trước khi diễn ra cuộc gặp mặt giữa hai nhà lãnh đạo Israel và Palestine tại Bộ Ngoại giao Mỹ, ông Obama đã đích thân có các cuộc tiếp xúc riêng lẻ với Tổng thống Mahmoud Abbas và Thủ tướng Benjamin Netanyahu, đồng thời tham khảo ý kiến của Quốc vương Jordan Abdullah II, Tổng thống Ai Cập Hosni Mubarak cùng một đại diện của "Nhóm bộ tứ" về Trung Đông - cựu Thủ tướng Anh Tony Blair. Điều đó cho thấy rằng: Người Mỹ đã hết lòng và đây là cơ hội hòa bình hiếm có mà IsraelPalestine phải nắm lấy cho dù phía trước là hàng loạt trở ngại phải vượt qua.

Từ năm 1991, khi Hội nghị Madrid thiết lập chương trình khung cho tiến trình hòa bình giữa Israel và Palestine, cho đến nay đã được 20 năm với bao nỗ lực của “nhà bảo trở Mỹ” qua các đời tổng thống Bill Clinton, G. Bush. Canh bạc lần nào cũng quan trọng vì việc “giải quyết xung đột IsraelPalestine ảnh hưởng đến lợi ích của Mỹ”. Canh bạc lần này với Tổng thống Obama còn quan trọng hơn rất nhiều vì uy tín  chính trị của ông đang sụt giảm trước thềm cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tháng 11 tới. Phe Dân chủ và Tổng thống muốn ghi điểm và đặc biệt lấy lòng một khối lượng lớn cử tri gốc Do Thái thì không có gì tốt hơn dùng con bài Trung Đông.

Hành trình tìm kiếm hoà bình cho cuộc xung đột đẫm máu kéo dài sáu thập kỷ qua giữa IsraelPalestine luôn đi vào ngõ cụt. Nguyên nhân không chỉ bởi quan điểm quá khác biệt giữa hai bên mà dư luận quốc tế vẫn luôn lên án sự không công bằng của nhà bảo trợ Mỹ: Washington không sẵn sàng gây áp lực đủ để buộc Israel phải nhượng bộ. Và người ta thấy rằng, Mỹ và quốc tế luôn tỏ ra “quan tâm đến hình thức của các cuộc hòa đàm hơn là tinh thần và nội dung của nó".

Giờ đây, công cuộc tìm kiếm hoà bình cho mảnh đất Trung Đông nhiều dầu mỏ ngày càng khó khăn hơn. Bởi sau nhiều năm xây dựng và phát triển, Israel đã trở thành một quốc gia với tiềm lực hùng mạnh về quân sự và tài chính. Vì thế, ngay cả những người lạc quan nhất cũng nghi ngờ canh bạc mà Tổng thống Mỹ đang đánh và người ta nói rằng, hoà bình cho Trung Đông chỉ mãi là hy vọng mà thôi./.

Võ Vân

Từ khóa:

Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

 Đổi mã
Gửi Nhập lại