Quyền lực chính trị tại Myanmar được giải quyết ra sao?
09-03-2016 09:26

(Tổ Quốc) - Quyền lực của các lực lượng chính trị tại Myanmar sẽ được giải quyết ra sao sau khi nước này bầu ra Tổng thống mới.

Quốc hội vừa được thành lập của Myanmar sẽ đề cử Tổng thống mới của nước này vào ngày 10/3. Theo đó, ba nhóm đại diện trong Quốc hội (gồm Hạ viện, Thượng viện và nhóm đại diện cho quân đội) sẽ giới thiệu ứng cử viên riêng tranh chức Tổng thống Myanmar.

Người nào trong 3 ứng viên đại diện nhận được nhiều phiếu ủng hộ nhất sẽ trở thành Tổng thống, trong khi 2 ứng cử viên còn lại sẽ giữ chức Phó Tổng thống. Hiện vẫn chưa có thông tin về thời gian lựa chọn ứng viên. Theo lộ trình, nhà lãnh đạo mới sẽ chọn ra nội các và chính thức nhậm chức vào ngày 1/4.

Theo WSJ, những cái tên trong danh sách ứng viên được cho là phép thử đối với “mối quan hệ tinh tế” giữa lực lượng quân đội đầy quyền lực (Tatmadaw) và phong trào dân chủ do bà Aung San Suu Kyi cùng với Đảng NLD của bà lãnh đạo, hiện đang chiếm đa số trong Quốc hội.

Nhiều đồn đoán

Bà Suu Kyi, theo quy định hiện tại của Hiến pháp Myanmar, không thể trở thành Tổng thống do có chồng và con là người nước ngoài. Tuy nhiên, NLD với vị thế của mình có thể đề cử các ứng viên tiềm năng trong đảng, người phần nào gây dựng được ảnh hưởng như bà Suu Kyi và thân cận với nhà hoạt động dân chủ từng đoạt giải Nobel.

NLD hiện chưa tuyên bố sẽ ủng hộ ai làm ứng viên tổng thống trong khi các nhà lãnh đạo đảng chỉ đưa ra vài manh mối mơ hồ. Người phát ngôn NLD, Win Htein chỉ cho biết, bà Suu Kyi không thể trở thành tổng thống và tuyên bố rằng tên của ứng cử viên sẽ có 2 từ.

Một cái tên đang được nhắc đến là Htin Kyaw, tốt nghiệp Đại học Oxford, một thành viên cao cấp của Đảng NLD và cũng là con rể của nhà đồng sáng lập đảng U Lwin. Một ứng cử viên tiềm năng khác là Tin Oo, một cựu lãnh đạo của đảng nhưng nay đã gần 90 tuổi và sức khỏe rất yếu. Ông Tin Oo trước đó đã kiên quyết cho rằng bà Suu Kyi phải trở thành tổng thống.

Sự đồn đoán cũng nhắc đến bác sĩ riêng của bà Suu Kyi là Tin Myo Win hay thư kí riêng và cũng là thân tín nhất của bà Suu Kyi, Tin Mar Aung. Hiện tại, những ứng viên được đề cập đến đều chưa đưa ra bình luận gì.

Về ứng viên thứ 2 mà NLD đề cử, theo các quan chức của đảng, có thể là người dân tộc thiểu số, đến từ một đảng liên kết. Hiện cũng chưa rõ ứng cử viên đại diện cho Tatmadaw là ai.

Bà Suu Kyi vẫn vượt trội

Có thể nói, không ai trong những cá nhân đại diện cho NLD có được uy tín như  bà Suu Kyi, con gái của vị anh hùng dân tộc Aung San. Bà đã chịu quản thúc tại gia trong 15 năm và trở thành biểu tượng toàn thế giới về cuộc đấu tranh cho nền dân chủ của đất nước. NLD, được xây dựng với hình tượng của bà nay đang bị chỉ trích, thậm chí từ nội bộ đảng vì đã không phát triển đội ngũ lãnh đạo cần thiết để bầu vào nội các.

Quyền lực chính trị tại Myanmar được giải quyết ra sao? - ảnh 1
Bà Suu Kyi hiên đang là "ngôi sao sáng" trong chính trường Myanmar. (Nguồn: SPichayada Promchertchoo/ Channelnewasia)

“Về tổng thể, việc tổng thống là ai không quan trọng, miễn là người đó có thể đi theo những chỉ thị của bà Suu Kyi”, Richard Horsey, một nhà phân tích tại Yangon cho biết. “Tuy nhiên, nếu tổng thống là một người làm xáo trộn quyền lực của quân đội hoặc có tư tưởng khác biệt hẳn với bà Suu Kyi, điều đó sẽ là một vấn đề rất lớn”.

"Tôi quan tâm đến người sẽ trở thành tổng thống, nhưng không nhiều như vị trí của bà Suu Kyi và vai trò sắp tới của bà trong chính phủ", ông Ye Lin Htut, người làm việc tại một công ty kinh doanh cho biết. "Tất cả chúng tôi vẫn muốn Suu Kyi trở thành tổng thống, nền dân chủ của chúng tôi sẽ là chưa hoàn thiện nếu bà không trực tiếp lãnh đạo".

Và cho dù ai được chọn, bà Suu Kyi đã nói rằng có ý định ở vị trí "trên tổng thống" và sẽ đưa ra chỉ đạo đối với tất cả các vấn đề quan trọng. Các nhà đầu tư và các nhà ngoại giao nước ngoài đang tự hỏi làm thế nào để điều hòa mối quan hệ giữa một tổng thống được ủy nhiệm và bà Suu Kyi.

Mấu chốt hiện nay

Câu hỏi lớn nhất hiện nay là phương thức dàn xếp với lực lượng quân đội, hiện đang kiểm soát nhiều bộ chủ chốt. Đầu tháng 3 vừa qua, chính phủ mới của Myanmar đã có những bước đi đầu tiên khi tuyên bố sẽ cắt giảm số bộ, ngành từ 36 xuống còn 23 bộ, ngành.

NLD sẽ chỉ chiếm 30-40% số thành viên nội các, số còn lại sẽ dành cho các đảng khác và các chuyên gia. Đảng này cũng nhấn mạnh rằng những người đứng đầu của 14 vùng và bang sẽ phải là các đại diện của NLD tại Quốc hội.

Còn các tướng lĩnh quân đội vẫn luôn kiên trì với Hiến pháp Myanmar hiện tại, trong đó quy định người có thân nhân là người nước ngoài không thể trở thành tổng thống và bảo lưu 25% số ghế trong quốc hội cho Tatmadaw, đủ để ngăn chặn bất kỳ sửa đổi nào (cần sự ủng hộ của hơn 75% đại biểu).

Trước đó, các quan chức NLD đã từng tìm kiếm sự ủng hộ để đình chỉ thực thi điều luật liên quan đến bà Suu Kyi. Nhưng Tatmadaw đã từ chối coi đây là một lựa chọn, do đó tiến trình này đã phải hủy bỏ.

Lực lượng quân đội cũng đã khẳng định rằng Hiến pháp Myanmar sẽ chỉ có thể thay đổi trong một vài năm tới và họ phải tiếp tục nắm giữ quyền lực chính trị cho đến thời điểm đó.

Hiện tại, sự kiên trì sẽ là điều cần thiết đối với bà Suu Kyi để đáp ứng sự kì vọng của đông đảo nhân dân về thực thi dân chủ cũng như cải thiện nền kinh tế.

An Bình (Theo WSJ)

Từ khóa:

Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

 Đổi mã
Gửi Nhập lại