Siêu cường hạt nhân toàn cầu đồng loạt tẩy chay, tham vọng LHQ “bế tắc”?
(Tổ Quốc) - Hội đàm cấm vũ khí hạt nhân toàn cầu không nhận được sự ủng hộ từ các “ông lớn” nhưng được hi vọng mở ra nền tảng xóa bỏ hạt nhân tương lai.
An Bình - / Thứ Ba, ngày 28/03/2017 - 12:58

Mỹ, Anh, Pháp nằm trong gần 40 quốc gia đã tẩy chay các cuộc hội đàm của LHQ về một lệnh cấm vũ khí hạt nhân trên toàn cầu, Al Jazeera dẫn lời Đại sứ Mỹ tại LHQ Nikki Haley cho biết.

Các cuộc hội đàm đã bắt đầu diễn ra ngày 27/3 tại trụ sở LHQ nhưng thiếu vắng sự hiện diện của các cường quốc hạt nhân như Mỹ, Nga, Trung Quốc khi họ cho rằng cuộc hội đàm này không thực tế. Vòng đầu tiên của đàm phán diễn ra tới ngày 31/3 trong khi vòng thứ 2 bắt đầu từ 15/4-7/7. Japan Times dẫn lời các tổ chức phi chính phủ ngày 27/3 cho biết có khoảng 115 quốc gia có mặt tại hội đàm lần này.

Theo Al Jazeera, Đại hội đồng LHQ vào tháng 12 năm ngoái đã thông qua một nghị quyết, với 113 phiếu thuận – 35 phiếu chống, quyết định "đàm phán về một văn bản pháp lý có tính ràng buộc để cấm vũ khí hạt nhân, dẫn tới việc loại bỏ hoàn toàn vũ khí hạt nhân" và khuyến khích tất cả các quốc gia thành viên tham gia. Các nhà lãnh đạo ủng hộ nỗ lực cấm vũ khí hạt nhân bao gồm Áo, Ailen, Mexico, Brazil, Nam Phi và Thụy Điển và sự ủng hộ từ hàng trăm tổ chức phi chính phủ.

Anh, Pháp, Israel, Nga và Mỹ đều bỏ phiếu chống trong khi Trung Quốc, Ấn Độ và Pakistan vắng mặt.

Ông Kim Won-Soo, Quyền Đại diện Cấp cao về giải trừ quân bị của Tổng Thư ký Liên hợp quốc đã phát biểu tại cuộc hội đàm về "yêu cầu về sự tiến bộ trong giải trừ vũ khí hạt nhân đang trở nên ngày càng cấp thiết".

Những người ủng hộ lệnh cấm tiềm năng trên nói rằng đã đến lúc đẩy mạnh việc loại bỏ vũ khí hạt nhân chứ không dừng lại điều các quốc gia đã làm theo Hiệp ước Không phổ biến vũ khí hạt nhân trong gần 50 năm qua.

Động thái bất khả thi?

Tuy nhiên, Mỹ và một số cường quốc hạt nhân khác cho biết một lệnh cấm như vậy sẽ không hiệu quả và thế giới phải đi theo một cách tiếp cận dần dần.

Siêu cường hạt nhân toàn cầu đồng loạt tẩy chay, tham vọng LHQ “bế tắc”? - ảnh 1Đại sứ Mỹ tại LHQ Nikki Haley cùng người đồng cấp Anh, Pháp và các quốc gia tẩy chay hội đàm cấm vũ khí hạt nhân của LHQ. (Nguồn: Reuters)

Al Jazeera dẫn lời Đại sứ Mỹ tại LHQ Nikki Haley rằng, các quốc gia bỏ qua các cuộc hội đàm trên "muốn có một lệnh cấm vũ khí hạt nhân, nhưng trong ngày hôm nay và tại thời điểm này, chúng ta không thể nói một cách trung thực rằng chúng ta có thể bảo vệ người dân bằng cách cho phép kẻ xấu sở hữu hạt nhân còn chúng ta, đang cố vảo vệ hòa bình và an ninh thì lại không có hạt nhân." Bà cũng đề cập đến Triều Tiên “Có ai nghĩ rằng Triều Tiên sẽ cấm vũ khí hạt nhân?”

Bà Haley cũng cho biết: "Là một bà mẹ, là một người con, tôi không muốn gì nhiều cho gia đình mình hơn là một thế giới không có vũ khí hạt nhân. Tuy nhiên, chúng ta cần phản thực tế." Cuộc họp báo của các nước tẩy chay gồm Đại sứ tại LHQ của hơn 20 quốc gia gồm các đồng minh Mỹ như Anh, Pháp, Hàn Quốc, Thổ Nhĩ Kỳ và một số quốc gia Đông Âu.

Các đại diện của Trung Quốc và Nga đã không tham gia vào cuộc họp báo trên, tuy nhiên, cả hai nước này đã tuyên bố trước rằng họ sẽ không tham gia vào các cuộc đàm phán của LHQ.

Nhật Bản – quốc gia duy nhất từng bị tấn công hạt nhân hồi năm 1945 cũng vắng mặt tại hội đàm lần này.

Những người phản đối lệnh cấm này nói rằng tiến trình giải trừ vũ khí từng bước đã tạo ra sự khác biệt. Mỹ đã giảm kho vũ khí hạt nhân của mình xuống 85% theo Hiệp ước Không phổ biến vũ khí hạt nhân, Haley nói. Về phía Anh, theo Đại sứ Matthew Rycroft, nước Anh đã cắt giảm hơn 50% sức mạnh hạt nhân kể từ thời kỳ cao điểm trong Chiến tranh Lạnh.

"Các quốc gia chúng ta vẫn tiếp tục phải dựa vào việc ngăn chặn hạt nhân vì an ninh và ổn định", Phó Đại sứ Pháp, ông Alexis Lamek, nói.

Al Jazeera thậm chí còn nhận định rằng, khi không một quốc gia nào, trong số các thành viên tham gia hội đàm ngày 27/3 thuộc vào nhóm các nước sở hữu hạt nhân, tiến trình trên đã báo trước thất bại.

Hi vọng về nền tảng cần thiết

Bà Beatrice Fihn – Giám đốc Chiến dịch quốc tế về xóa bỏ vũ khí hạt nhân – một liên minh bao gồm các tổ chức phi chính phủ trên toàn cầu bày tỏ trong một tuyên bố: "Thật đáng thất vọng khi thấy một số quốc gia có hồ sơ nhân đạo mạnh mẽ thì chính phủ các nước này đang đe dọa cuộc chạy đua vũ trang mới" và rằng “Rất khó để xóa sổ một loại vũ khí mà các nước chưa từng cấm trước đó”.

Theo AP, các cuộc đàm phán trên đang hướng tới việc xây dựng "một công cụ ràng buộc pháp lý nhằm cấm vũ khí hạt nhân, dẫn tới việc loại trừ hoàn toàn sức mạnh hạt nhân". Những người ủng hộ vẫn hy vọng một văn bản nền tảng sẽ được ký kết vào tháng Bảy.

Với những kinh nghiệm từ các chiến dịch chống bom, đạn chum trước đó, bà Fihn tin rằng đây sẽ là "cơ hội tốt" khi một lệnh cấm được thông qua – dù có thể là không đạt được ngay sau giai đoạn đầu của đàm phán.

Bà Fihn cho rằng, một hiệp ước như vậy sẽ buộc các cường quốc phải xem xét lại chính sách hạt nhân của họ dù sớm hay muộn - ngay cả khi, giống như Nga và Mỹ vẫn đang hiện đại hóa vũ khí hạt nhân.

Bà Fihn cũng chia sẻ rằng, "Hãy nhìn vào Nga đang từ chối sử dụng bom chùm ở Syria. Tại sao? Dù họ không ký kết (vào lệnh cấm bom, đạn chùm), nhưng họ biết điều đó là tồi tệ."

Bất kỳ hiệp định nào cũng sẽ chỉ ràng buộc các quốc gia phê chuẩn nó. Tuy nhiên, mặc dù vấp phải sự phản đối của các cường quốc hạt nhân chính, những người ủng hộ tiến trình này có thể giúp tạo ra một tiêu chuẩn quốc tế mới về loại bỏ vũ khí hạt nhân.

Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

 Đổi mã
Gửi Nhập lại