Cần đánh giá đúng đóng góp của Nguyễn Đình Lạp cho văn học
07-01-2016 05:19
(Toquoc)- Sáng 07/01 tại Nhà xuất bản Công an Nhân dân đã diễn ra buổi giới thiệu “Tuyển tập Nguyễn Đình Lạp” của cố nhà văn Nguyễn Đình Lạp với sự hiện diện của gia đình nhà văn, bạn bè đồng nghiệp cùng đông đảo báo giới. Buổi giới thiệu thêm một lần nữa khẳng định những đóng góp văn học của nhà văn Nguyễn Đình Lạp nhưng cho đến nay ông vẫn chưa được ghi nhận bằng các giải thưởng văn học.

Cần đánh giá đúng đóng góp của Nguyễn Đình Lạp cho văn học - ảnh 1
Bìa sách

Những đóng góp của nhà văn Nguyễn Đình Lạp

Nhà văn Nguyễn Đình Lạp sinh năm 1913 tại Hà Nội và mất khi vẫn còn trẻ - năm 1952, lúc đó nhà văn chưa đầy 40 tuổi. Ông xuất thân trong một gia đình có truyền thống yêu nước và cách mạng; Ông nội là chiến sĩ Đông kinh nghĩa thục, chú ruột là Nguyễn Phong Sắc, Ủy viên Đảng cộng sản Đông Dương. Do cha mẹ mất sớm nên ông cũng sớm thích nghi cuộc sống tự lập, cộng với khả năng viết lách từ nhỏ nên Nguyễn Đình Lạp đã rời ghế nhà trường với tấm bằng trung học để đi làm báo, viết văn. Ông tham gia các hoạt động cách mạng và có mặt trong đoàn văn nghệ sĩ Nam tiến vào mặt trận Liên khu 5.

Cho đến bây giờ, sau nhiều năm được gia đình, bạn bè cất công đi tìm và sưu tầm thì tác phẩm của nhà văn Nguyễn Đình Lạp có lẽ vẫn chưa đầy đủ so với những gì ông đã sáng tác bởi hoàn cảnh chiến tranh. Tuy nhiên, những tác phẩm đã xuất bản, được tìm thấy và đến tay người đọc thì không thể không kể tới mảng tiểu thuyết và phóng sự tiêu biểu như: Ngoại ô, Ngõ hẻm (tiểu thuyết). Chiếc va li (truyện vừa), Thanh niên trụy lạc, Từ tình ái đến hôn nhân, Hà Nội… giao thừa, Cảnh Dương chiến đấu, Thôn Lệ Sơn… (Phóng sự) và Bài giảng môn Phóng sự lớp Văn hóa cứu quốc khóa 1,2.

Tại buổi giới thiệu tuyển tập Nguyễn Đình Lạp, Giám đốc - Tổng Biên tập Nhà xuất bản Công an nhân dân, nhà văn Nguyễn Hồng Thái cho rằng có lẽ truyện Chiếc va li là một trong những tác phẩm đầu tiên của ngành công an viết về mảng vì bình yên cuộc sống. Truyện Chiếc va li nói về chiến công vẻ vang của nữ biệt động Nguyễn Thị Lộc dám hi sinh thân mình để đánh đắm chiếc thông báo hạm tối tân của Pháp, trong đó có khoảng 200 người cả sĩ quan và lính Pháp. Mới đây Nhà xuất bản cùng với Hội Nhà văn Việt Nam tôn vinh 19 tác giả viết về lực lượng công an mà chưa có tên nhà văn Nguyễn Đình Lạp, nhưng chắc rằng sau khi tìm thấy bản thảo truyện Chiếc va li gần đây và được in lại trong tuyển tập thì số nhà văn được tôn vinh viết về lực lượng công an sẽ bổ sung tên tuổi nhà văn Nguyễn Đình Lạp.

Tuyển tập Nguyễn Đình Lạp được xuất bản lần mới nhất này, mặc dù chưa phải là “toàn tập” nhưng đã in lại những tác phẩm quan trọng, có giá trị của nhà văn Nguyễn Đình Lạp, bên cạnh đó là những đánh giá của quá trình nghiên cứu, phê bình về văn chương Nguyễn Đình Lạp của của các tác giả tên tuổi như: PSG.TS Lê Thị Đức Hạnh, GS. Phong Lê, PGS.TS Nguyễn Ngọc Thiện, Vũ Quần Phương, Bùi Hiển… Trong bài Nguyễn Đình Lạp trong trào lưu văn học hiện thực 1941-1945 GS. Phong Lê có đánh giá: “Thế hệ vàng 100 năm bắt đầu từ Ngô Tất Tố, Hoàng Ngọc Phách… qua những tên tuổi lực lưỡng như Nguyễn Công Hoan, Nguyễn Tuân,Vũ Trọng Phụng… rồi Lưu Trọng Lư, Thanh Tịnh… đến năm 2013, lần lượt Vũ Bằng, Vũ Đình Liên, Đoàn Văn Cừ, Trần Huyền Trân, Nguyễn Đình Lạp”. Đặt bên cạnh các tên tuổi như Nam Cao, Mạnh Phú Tư, Nguyễn Công Hoan, Kim Lân, Tô Hoài… Nguyễn Đình Lạp cũng không kém sức vóc chút nào, với Ngoại ôNgõ hẻm như hai mái của một ngôi nhà, chụm vào nhau, trong đó trú ngụ bao thân phận, số phận của những lớp người nghèo khổ. “Như vậy là ở chặng cuối 1941-1945 đó là một chuyển động dữ dội đem lại một cuộc đổi đời cho dân tộc và những biến đổi quan trọng cho đời sống văn học, trong đó có gương mặt riêng của Nguyễn Đình Lạp trong đội ngũ những Mạnh Phú Tư (1913-1959), Nam Cao (1915-1951), Nguyên Hồng (1918-1982), Bùi Hiển (1919-2009), Tô Hoài (1920-2014), Kim Lân (1921-2007)- những tên tuổi kết thúc thế hệ Vàng của Văn học hiện đại.

Còn trong bài Những đóng góp của Nguyễn Đình Lạp vào thể phóng sự của Vũ Tuấn Anh đã nhận định sự khác biệt của ngòi bút phóng sự Nguyễn Đình Lạp khác với Tam Lang, Trọng Lang, Vũ Trọng Phụng là: kiểu phóng sự điều tra xã hội học, quan điểm xã hội học, văn phong phóng sự”. Đánh giá về mảng phóng sự, GS. Phong Lê cũng cho rằng: “Đặc sắc và đóng góp của Nguyễn Đình Lạp đó là sự chuyên tâm hoặc chuyên canh cho thể loại phóng sự - tiểu thuyết, hoặc tiểu thuyết - phóng sự. Là sự kết hợp giữa sự thật của phóng sự và hư cấu của tiểu thuyết mà không gây nên cảm giác giả hoặc gượng”.

Sự ghi nhận chưa tương xứng

Là một người dành nhiều tâm huyết cũng như thời gian nghiên cứu về cuộc đời cũng như sáng tác của nhà văn Nguyễn Đình Lạp, PGS.TS Lê Thị Đức Hạnh cho rằng khi nhắc đến văn học giai đoạn 1941-1945 không thể không nhắc đến đóng góp của nhà văn Nguyễn Đình Lạp, tuy nhiên việc liệt kê tên tuổi của Nguyễn Đình Lạp vào giai đoạn văn học này còn rất ít người thực hiện, nhắc đến, tác phẩm của Nguyễn Đình Lạp cũng chưa được in vào sách học. “Ở miền Bắc trước đây, so với một số nhà văn hiện thực khác, Nguyễn Đình Lạp còn chưa được chú ý đúng mức. Các cuốn văn học sử, các sách nghiên cứu, các giáo trình đại học thường chỉ điểm qua hai cuốn Ngoại ôNgõ hẻm chứ chưa nghiên cứu kỹ và sâu, chưa biết về toàn bộ sự nghiệp của tác giả này. Đó không chỉ là một thiệt thòi cho nhà văn mà phần nào cũng làm cho bức tranh văn học sử nước nhà bị những nét mờ không đáng có”.

Theo một số nhà văn cho biết, có lẽ văn chương Nguyễn Đình Lạp bắt đầu được nhắc tới bài viết của GS. Hà Minh Đức, sau nữa là nhà văn Ngô Thảo và những nhà văn từng gắn bó, thân thiết với Nguyễn Đình Lạp như Vũ Tú Nam.

Cho đến nay, vào các năm 1993 và 2013- dịp kỷ niệm 80 năm và 100 năm sinh của nhà văn, đã diễn ra hai cuộc hội thảo về thân thế, sự nghiệp của nhà văn Nguyễn Đình Lạp. Từ cuộc hội thảo này đã có những công trình nghiên cứu, những bài viết công phu, những đánh giá về giá trị tác phẩm của Nguyễn Đình Lạp để lại cho văn học nước nhà.

Năm 2003 đã in được cuốn sách Nguyễn Đình Lạp- Tác phẩm, và cuối năm 2015 Nhà xuất bản Công an nhân dân đã in được cuốn sách Nguyễn Đình Lạp - Tuyển tập. Những tiểu thuyết Ngoại ôNgõ hẻm từng được tái bản gần đây nhưng còn khá lặng lẽ. Nhiều độc giả, cũng như gia đình nhà văn Nguyễn Đình Lạp kỳ vọng thông qua công việc tìm kiếm, sưu tầm tác phẩm của Nguyễn Đình Lạp sẽ tìm thấy bản thảo bị thất lạc hoặc mới chỉ được đăng trên báo để một ngày không xa có thể in Nguyễn Đình Lạp toàn tập. Nguyễn Đình Lạp toàn tập là cơ hội để bạn đọc cũng như giới nghiên cứu tiếp cận và có cái nhìn tổng thể về tác phẩm của Nguyễn Đình Lạp.

Cho đến nay, theo các tài liệu để lại, nhà văn Nguyễn Đình Lạp chưa từng được giải thưởng nào về văn học nghệ thuật. PGS.TS Lê Thị Đức Hạnh hi vọng nhà văn Nguyễn Đình Lạp sẽ được Giải thưởng Nhà nước về Văn học Nghệ thuật và tên của ông sẽ được chọn để đặt tên đường phố Hà Nội- nơi nhà văn Nguyễn Đình Lạp được sinh ra, lớn lên và dành nhiều trang viết cho những thân phận thành thị hèn mọn.

Hiền Nguyễn

Từ khóa:

Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

 Đổi mã
Gửi Nhập lại