Đường dài nào cho xã hội hóa truyện tranh Việt Nam?
06-12-2015 01:19

(Toquoc)- Xã hội hóa truyện tranh là câu chuyện không còn mới trong ngành xuất bản. Nhờ có xã hội hóa mà đã có những tác phẩm truyện tranh được ấp ủ, tồn tại dưới dạng bản thảo, online trở thành tác phẩm hoàn thiện trên giấy đến tận tay độc giả. Tuy nhiên làm thế nào để xã hội hóa truyện tranh không phải “ăn đong từng bữa” khiến nhiều người trăn trở.

Xã hội hóa truyện tranh Việt Nam

Gây quỹ cộng đồng là cụm từ được nhắc đến nhiều nhất khi nói về một hình thức xuất bản truyện tranh mới của Việt Nam được khởi phát từ những người có năng lực, dám nghĩ dám làm và còn khá trẻ. Truyện tranh Long thần tướng (Tập 1) là dự án đầu tiên gây quỹ cộng đồng thành công và tạo ra tiếng vang lớn cho ngành xuất bản truyện tranh Việt Nam.

Tại sao Long thần tướng lại tạo ra tiếng vang? Bởi vì Long thần tướng không đi theo cách xuất bản thông thường là tác giả hoàn thành tác phẩm của mình rồi mang đến nhà xuất bản, chờ duyệt. Nếu được chấp nhận mới được in ấn phát hành. Hoặc không muốn phụ thuộc vào thời gian thì tự đi xin giấy phép rồi tìm nguồn tài trợ hay bỏ tiền túi ra in. Trong khi đó chi phí in một cuốn truyện tranh thường cao hơn so với truyện chữ. Đỡ đầu cho một tác phẩm từ dạng bản thảo đến khi hoàn thành một cuốn sách luôn là bài toán đau đầu và khó khăn với người cầm bút, chưa kể họ còn không thông thạo với việc “tay trái” này. Và đây chính là vướng mắc lớn nhất của người sáng tác truyện tranh.

Với cách gây quỹ cộng đồng thì cách làm có hơi ngược so với truyền thống, tức là “bán” sản phẩm cho độc giả trước khi tác phẩm hoàn thiện dựa vào sự ủng hộ và niềm tin của độc giả. Có rất nhiều mức giá được đưa ra để độc giả ủng hộ từ 50 nghìn cho đến 5 triệu, tùy từng dự án tác phẩm. Phần lớn với mức giá ủng hộ đó, nếu việc gây quỹ thành công thì độc giả ủng hộ sẽ nhận được cuốn sách là tác phẩm hoàn thiện cùng với quà tặng như books mark, móc treo chìa khóa, áo…

Theo trang web gây quỹ cộng đồng truyện tranh Việt Nam đình đám và khá hiệu quả hiện nay là comicola.com thì mỗi dự án truyện tranh được duyệt và đạt chất lượng sẽ được đưa ra kêu gọi gây quỹ. Tùy từng truyện với độ đầu tư và dày mỏng khác nhau mà mức mục tiêu khác nhau. Chẳng hạn như tập 1 của Long thần tướng đưa ra mục tiêu là 300 triệu, nhưng tập 2 và 3 thì mục tiêu đưa ra chỉ là 200 triệu. Truyện. Tác phẩm Thành Kỳ Ý mục tiêu là 150 triệu, tác phẩm Bad Luck mục tiêu là 100 triệu, tác phẩm Truyện bựa của Thành Trí mục tiêu chỉ có 69 triệu, cuốn giáo trình vẽ truyện tranh Tôi vẽ 2015 mục tiêu là 80 triệu… Mỗi mục tiêu của một dự án được đưa ra trong khoảng thời gian nhất định, có thể kéo dài trong vòng 1 tháng hoặc hơn, nếu số người ủng hộ tiền mặt đạt được mục tiêu thì cuốn sách sẽ được xuất bản đến tay độc giả. Nếu không đạt được mục tiêu thì cuốn sách sẽ bị dừng lại và tiền sẽ được trả lại cho người đã ủng hộ.

Như vậy, nếu nhìn vào mô hình hoạt động “gây quỹ cộng đồng” này thì thấy “cả hai bên đều có lợi” - tác giả và độc giả, nếu thành công. Tác giả thì đã có vốn để yên tâm sáng tác và in sách, còn độc giả bỏ tiền ra mua chỉ phải đợi sản phẩm đến tay mình.

Từ thành công của truyện tranh Long thần tướng tập 1 cho đến nay dự án gây quỹ cộng đồng cho Long thần tướng 2 và 3 cũng thành công ngoài mong đợi, luôn vượt qua mức mục tiêu được đặt ra ban đầu. Điều này chứng tỏ truyện tranh Long thần tướng nhận được sự ủng hộ của độc giả khá lớn. Cho đến nay, ngoài Long thần tướng đã có những tác phẩm thành công trong việc gây quỹ cộng đồng, đã đang và sẽ xuất bản như: Truyện Bựa của Thành Trí, Bad Luck, Thành Kỳ Ý, Project ICON tập 1, Quan trọng là phải đẹp trai, Mật ngọt chết mèo, Truyện cực ngắn của Đào Quang Huy, Tuyệt đỉnh sinh vật Arbook.

Nhìn vào những tác phẩm được gây quỹ cộng đồng thành công ở trên trong một thời gian không dài khiến không ít người tỏ ra lạc quan với hướng đi mới của truyện tranh Việt Nam, họ hi vọng đây là cú hích đáng kể để truyện tranh Việt Nam phát triển xứng với tiềm năng cũng như nhu cầu độc giả.

Đường dài nào cho xã hội hóa truyện tranh Việt Nam? - ảnh 1
Truyện tranh Long thần tướng tạo ra tiếng vang lớn cho ngành xuất bản truyện tranh Việt Nam (ảnh: Internet)

Đường dài nào cho xã hội hóa truyện tranh?

Câu chuyện về tập 2 của cuốn truyện tranh Nhóm máu O thất bại trong việc gây quỹ cộng đồng đã bất ngờ trở thành một cú phanh để chúng ta dừng lại và thoát khỏi cái men say chiến thắng, thành công tuyệt đối, ngoài mong đợi… đầy dư âm của hình thức xuất bản truyện tranh mới. Bởi vì Nhóm máu O là cuốn truyện tranh viết về xung quanh cuộc thi Đường lên đỉnh Olimpia trên truyền hình, nơi quy tụ rất nhiều lớp học sinh giỏi giang và thành đạt. Không những thế, khi tập 1 của Nhóm máu O được xuất bản từ sự thành công của việc gây quỹ là món quà đúng dịp sự kiện chương trình truyền hình Đường lên đỉnh Olimpia tròn 15 tuổi. Như vậy có thể nói, việc lan tỏa trong cộng đồng về Nhóm máu O là có lợi thế.  Thậm chí, không ít người còn cho rằng việc Nhóm máu O có thể dễ dàng tiến hành tập 2 và 3 nếu nhìn vào tinh thần của tập 1. Vậy nhưng, khi tập 2 được đưa ra kêu gọi gây quỹ ủng hộ thì bị thất bại, chỉ thu về được 57% và phải hoàn trả lại tiền độc giả. Bên cạnh thất bại của Nhóm máu O còn có thất bại của Tôi vẽ 2015.

Vậy thì đường dài nào cho việc xã hội hóa truyện tranh? Ngay cả Long thần tướng vẫn hanh thông trên con đường tiến tới tập tiếp theo, nhưng liệu chúng ta có chắc chắn, đảm bảo truyện tranh này sẽ “đi được” bao nhiêu tập?. Chưa có một căn cứ nào, một điểm tựa vững chắc nào để người ta tin rằng tất cả các cuốn sách từng thành công trong việc gây quỹ cộng đồng giai đoạn đầu sẽ tiếp tục thành công giai đoạn tiếp theo.

Có cảm giác việc Gây quỹ cộng đồng như việc “ăn đong từng ngày” của truyện tranh Việt Nam. Với hình thức này, về mặt thời gian để một cuốn truyện tiếp theo đến tay độc giả đã lâu hơn rất nhiều, nếu không nó là khó có được một định kỳ phát hành, so với các seri truyện tranh khác đã trở thành một bất lợi. Mà lâu nay, để tạo dựng thương hiệu, để công chúng ghi nhận về truyện tranh thì dường như phải là một seri chứ ít khi lẻ tẻ dăm ba tập rồi dừng.

Có lẽ, đã đến lúc song song với việc gây quỹ cộng đồng Comicola phải tính đến “đường dài” cho những tác phẩm  truyện tranh Việt. Chẳng hạn phải tìm được “đầu ra” lớn hơn từ những nhà tài trợ lớn, uy tín, các nơi từ thiện, tìm nguồn tài trợ, quảng cáo để duy trì… Rồi cần phải co hẹp lại số vốn ban đầu (mục tiêu) để dễ dàng thực hiện hơn khi làm dài tập. Cấu trúc tác phẩm cũng nên theo hình thức đuổi - bắt để khiến người đã mua tập trước không thể không mua tập tiếp theo.  Việc quảng bá rộng rãi cho nhiều người biết đến quỹ để ủng hộ cũng là việc cần phải đẩy mạnh hơn nữa. Hình như cũng có một số quỹ hỗ trợ văn chương và nhiều người khá tâm huyết với văn chương, văn học thiếu nhi, với truyện tranh còn chưa biết đến quỹ này.

Hiền Nguyễn

Từ khóa:

Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

 Đổi mã
Gửi Nhập lại