Một hồn thơ dung dị
25-05-2015 11:02


Trong quy luật thơ nảy sinh từ đời sống thường nhật, từ những gì ngày đêm gắn bó, rất nhiều người làm thơ tìm thấy thơ quanh cuộc sống của mình, nơi làm việc, ăn ở, nơi con người hòa quyện với thiên nhiên… Nguyễn Thanh Vân cũng không nằm ngoài thông lệ này. Anh vốn là kĩ sư điện lực, sống ở Hà Nội còn công việc thì đi về với nguồn điện sáng vươn tới những miền quê nên thơ anh dù nói gì rồi cũng xoay quanh những mảng hiện thực anh cảm nhận, những vui buồn nếm trải suốt cuộc hành trình của mình…

Dù không sinh ra ở Hà Nội, nhưng Nguyễn Thanh Vân đã có một tuổi thanh xuân và rất nhiều năm gắn bó với mảnh đất này nên anh gần như thuộc từng vùng đất, hiểu từng nết người ở đây do đó thơ anh viết về Hà Nội thật chẳng ngạc nhiên là anh đã cảm thụ một cách tinh tế từng chiếc lá vàng rơi cho đến cái se lạnh thu về và những sắc màu hoa cỏ nơi đây. Rất nhiều bài thơ trong tập anh viết về Hà Nội, dù chỉ đôi nét chấm phá cũng giàu sức gợi, từ Hàng sấu già bối rối cho đến Cột vuông treo ngọn đèn vàng, rồi Ghế đá trống trơn/ mặt hồ phẳng lặng, hay Sen Tây hồ Lặng lẽ gom chút màu trời xanh cốm… Nguyễn Thanh Vân rất mẫn cảm với mùa thu và mùa xuân đất Bắc:

Những chiếc lá chơi vơi

Xoay tròn trong ngóng đợi

Khi nằm im bên cội

Vẫn níu chân người qua.

(Hà Nội mùa rơi lá)

hoặc:

Đêm hò hẹn, thu nồng nàn hoa sữa

Phấn son vương con phố nhỏ em về

Heo may thổi, nụ hôn người bỏ dở

Chút lạnh đầu mùa thức tỉnh cơn mê!

(Không đề)

Một hồn thơ dung dị - ảnh 1

Bìa tập thơ Mùa rơi lá


Công việc kéo anh theo những chuyến đi. Nguyễn Thanh Vân qua sông Đà, lên Mai Châu, Trấn Yên… Anh lên miền núi với đồng bào dân tộc, gắn bó với họ, cảm thụ con người, cảnh vật nơi đây và cất lên tiếng thơ. Những bài thơ anh viết sau những chuyến công tác đều để lại dấu ấn. Kéo điện về thắp sáng các bản làng, Vân có câu thơ hay Anh gọi trăng sao trên trời xuống núi; nhìn các cô gái múa sạp, anh bắt gặp hình ảnh đẹp ít người chú ý Nhon nhón gót chân nhún nhảy… Có hai bài thơ anh viết về ruộng bậc thang ở Tây Bắc. Dù đề tài này không mới chút nào nhưng Nguyễn Thanh Vân đã cố gắng quan sát, tìm ra nét đẹp đầy sức gợi:

Từng bậc

từng bậc

từng vòng cong cong

nhấp nhô con sóng

đỉnh đồi nơi thắt đáy lưng ong

ruộng bậc thang

bao sắc màu

như chiếc váy em mang.

(Ruộng bậc thang)

hoặc cái nhìn tinh tế:

Ruộng bậc thang thêu vào mây

Những đường cong vàng của nắng

Em thêu mùa vào thổ cẩm

Để ai say chẳng muốn về…

(Thu trên núi)

Ở phố, lên rừng, đi về những làng thôn… Nguyễn Thanh Vân thường quan sát và đắm say cảnh vật. Anh nói nhiều về hoa, về cây, dòng sông, mưa, nắng… Đó là những đề tài rất dễ nhàm nếu không cao tay. Trong bàng bạc những câu thơ tả cảnh, xúc cảm về sắc màu, đường nét thiên nhiên thỉnh thoảng ta bắt gặp những ý thơ đứng được:

Triền sông Đà trắng bông lau mềm mại

Sương sớm giăng giăng

Gió chiều hoang hoải

Nhành lau buồn như nét vẽ vào sông.

(Hoa lau)

hoặc:

Trắng mơ màng trên nhành cây gầy guộc

Giữa cằn khô vẫn nở đợi xuân về

Như mây nõn nghiêng bên sàn mái lá

Dịu dàng thêu thổ cẩm bức tranh quê.

(Hoa mận)

Bên góc phố, trên đường làng, bên những sườn núi hoa nở, lá reo, trong gió và nắng… là bóng dáng con người. Rất nhiều em trong các bài thơ. Không có phái đẹp, không có thơ. Nơi thì Con gái Hồ Tây tóc xanh sen lá, chỗ thì Cây lộc vừng lặng lẽ lối em qua, lại chỗ thì Sơn nữ đeo gùi quẩy hoa về làm gối… Anh kĩ sư cùng đồng đội kéo điện về Lục Yên, Mù Cang Chải đọc thấy niềm vui trong mắt các cô gái dân tộc:

Ơ này cô gái Thái

Ơ này cô gái Mông

Có điện, em thêm mùa trăng

Có điện, em chưa vội lấy chồng.

(Kéo điện về bản em)

Không biết chàng kĩ sư điện đi nhiều vùng quê có gửi ánh mắt lại nơi nào không chứ cứ thấy men tình dậy lên đây đó. Chỗ thì Em ngồi kéo guồng quay sợi/ Trói anh bằng một nét cười; chỗ lại Mình dìu nhau trong điệu gõ/ Chưa uống rượu cần đã say Vắng em hoa cải thôi vàng bên sông… Tác giả cũng đã ở vào tuổi tri thiên mệnh rồi, và là con người kín đáo nên không bị sốc trước cảnh chia li:

Em là thu

Hay mùa vàng im lặng?

Ta nhủ lòng

Đứng lại để mùa đi…

(Thu tĩnh lặng)

Ở vào tuổi ấy, con người đã bắt đầu nếm mùi kỉ niệm. Nhẫn cỏ mùa thu, Bức thư tình cũ là những bài thơ tiếc nuối một thời yêu để bây giờ chỉ còn để lại dấu vết rồi thở than nhẹ nhàng: Ta đan chiếc nhẫn cỏ/ Trao em vào mùa thu. Ấy là một mùa thu đã xa và giờ trở lại thì chiếc nhẫn cỏ lũ chim đã tha làm tổ khiến: Tình chỉ còn nỗi nhớ/ Chỉ còn thu với mưa. Lại nữa: Thời ta yêu nhau/ Sao không hẹn gặp. Bức thư tình giấu vô trang sách ngày nào bị thời gian bỏ quên đến nỗi: Tình xưa dang dở/ Em giờ nơi đâu!...

Nguyễn Thanh Vân tâm sự anh chỉ chơi thơ, nghĩa là không xem thơ là một nghề, hoặc chỉ coi đây là nghề chơi. Song nghề chơi cũng lắm công phu. Vân hiểu điều đó, và anh đã chí thú với nó. Anh đi theo con đường riêng không mấy giống ai. Không triết lí, không ầm ĩ. Đọc, thấy anh không cố ý làm chữ nghĩa. Cảm giác như Nguyễn Thanh Vân viết nhanh, không sửa chữa nhiều, ít khi phải đánh vật với câu chữ. Tuy vậy đọc thơ anh thấy không có chỗ gợn, mà tự nhiên, mạch thơ, bài thơ dừng lại khi đã hết ý. Nguyễn Thanh Vân không nhiều tìm tòi nhưng không hề sáo mòn, Vân lưu ý chữ nghĩa dùng chân xác, dung dị, dễ nhận biết; chính vì thế nên thơ anh được khá nhiều nhạc sĩ phổ nhạc… Nguyễn Thanh Vân đã in hai tập thơ, thuộc loại sách có nhuận bút, đã thoáng thấy có câu, khổ thơ đọc được. Hi vọng nhiều hơn những gì anh đang ấp ủ.

Hoàng Thái Sơn
Từ khóa:

Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

 Đổi mã
Gửi Nhập lại