Nông dân Đoàn Văn Vươn là bạn của nhà thơ Nguyễn Duy
Thứ Ba, ngày 14/02/2012 - 13:15

Đoàn Văn Khánh


Nông dân Đoàn Văn Vươn là bạn của nhà thơ Nguyễn Duy từ những năm 80 qua bài thơ Đánh thức tiềm lực.

Hai người đều là nông dân và có “hình hài như đám đất hoang” (chữ của Nhạc sĩ Trịnh Công Sơn). Một ở Đông Vệ- Đông Sơn- Thanh Hóa, một ở Vinh Quang – Tiên Lãng – Hải Phòng. Cả hai đều là thợ cày, đều lam lũ, lấm láp như nhau. Nguyễn Duy là dân quân trực chiến, rồi lính đường dây  thông tin liên lạc thời chiến tranh chống Mỹ. Một trở thành nhà thơ nổi tiếng xuất thân từ  nông dân, một  trở thành người nông dân nổi tiếng. Nguyễn Duy hơn Đoàn Văn Vươn 18 tuổi (66/48), có thể nói họ cách nhau một thế hệ.
Nông dân Đoàn Văn Vươn là bạn của nhà thơ Nguyễn Duy - ảnh 1

Nhà thơ Nguyễn Duy và Đoàn Văn Vươn cùng nhắm vào cái nghèo, cái buồn, cái uẩn ức và bất công của xã hội, chỉ khác, người nhắm bằng thơ, người nhắm bằng…súng.

Hai người “thân” nhau nhưng họ chỉ mới “gặp nhau” trên trời, cũng là nhờ (từ tháng 11 năm 1997) Nhà nước cho phép mở cửa Internet. Nhà thơ Nguyễn Duy có thơ đăng trên mạng, còn tên tuổi Đoàn Văn Vươn tra từ google là hiện lên mồn một.

Đánh thức tiềm lực của Nguyễn Duy viết từ năm 1980 đến năm 1982 thì kết thúc, nhưng mãi còn là một bài thơ thời sự cho vụ án Đoàn Văn Vươn. Xin bắt đầu bằng câu:

Tôi lớn lên bên bờ bãi sông Hồng

trong màu mỡ phù sa máu loãng

giặc giã từ con châu chấu, con cào cào

mương máng, đê điều ngổn ngang chiến hào

trang sử đất ngoằn ngoèo trận mạc

giọt mồ hôi nào có gì to tát

bao nhiêu đời mặn chát các dòng sông

Không hiểu ông Đoàn Văn Vươn có đọc bài thơ này của Nguyễn Duy không vì chưa chắc người nông dân chân lấm tay bùn đã biết lướt web và sử dụng Internet thành thạo như người thành thị. Nhà thơ Nguyễn Duy đi bằng thơ trước thời kỳ đổi mới. Nông dân Đoàn Văn Vươn tự phát  trước khi các nhà lập pháp và dư luận đang bàn cãi về việc sửa đổi Hiến pháp trong đó có đề cập đến việc sửa đổi quyền sở hữu đất đai đã được quy định tại Hiến pháp năm 1980.

Nhà thơ Nguyễn Duy vẫn hợp thời với nông dân Đoàn Văn Vươn trong những câu thơ này:

Đã đi qua những huyền thoại cũ mèm

những đồng lúa không trồng mà gặt

những ruộng cá không nuôi mà sẵn bắt

những ghểnh cẳng, vuốt râu làm chơi ăn thật

miếng ăn nào không nước mắt mồ hôi

Và:

Xin em nhìn kia - người cuốc đất

(tôi cũng từng chai tay cuốc đất)

cái cuốc theo ta đời này đời khác

lưỡi cuốc nhỏ nhoi liếm sạch cánh đồng rồi

rướn mình cao

chĩa cuốc lên trời

bổ xuống đánh phập

đẹp lắm chứ cái tạo hình cuốc đất.

 

Xin em nhìn kia – người gánh phân gánh thóc

(tôi cũng từng mòn vai gánh phân gánh thóc)

kẽo kẹt hai vai một nhịp cầu vồng

đẹp lắm chứ cái tạo hình gồng gánh.

 

Nhưng cái đẹp này em có chạnh lòng không?

cái đẹp gợi về thuở ngày xưa ngày xửa

nhịp theo tiết tấu chậm buồn

cái đẹp ấy lẽ ra không nên tồn tại nữa!

Đánh thức tiềm lực của Nguyễn Duy được cố Thủ tướng Võ Văn Kiệt khen hay vì có tư duy đi trước chính sách. Hành vi tự phát của nông dân Đoàn Văn Vươn đã đánh động đến người cầm quyền hành pháp cao nhất là Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng . Thơ Nguyễn Duy đã đánh thức tiềm lực lập pháp, nông dân Đoàn Văn Vươn tự phát đánh thức và kêu gọi sự sửa đổi của Hiến pháp.

Tiếng súng Đoàn Văn Vươn cảnh báo hành động “tức nước vỡ bờ” của người dân bị dồn đến bước đường cùng phản ứng lại một thực trạng xã hội mà  Đánh thức tiềm lực của Nguyễn Duy đã từng cảnh báo:

Cần lưu ý

lời nói thật thà có thể bị xử tội

lời nịnh hót dối lừa có thể được tuyên dương

đạo đức giả có thể thành dịch tả

lòng tốt lơ ngơ có thể lạc đường

 

Cần lưu ý

có cái miệng làm chức năng cái bẫy

sau nụ cười là lởm chởm răng cưa

có cái môi mỏng hơn lá mía

hôn má bên này bật máu má bên kia…

30 năm đã trôi qua từ khi bài Đánh thức tiềm lực ra đời, nông dân Đoàn Văn Vươn đã đánh thức bài thơ này bằng những hành vi và nỗi buồn, sự uẩn ức rất đáng là đối tượng của thi ca.

Từ khóa:

Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

 Đổi mã
Gửi Nhập lại