Có “bó tay” với bản quyền điện ảnh?
Thứ Ba, ngày 17/12/2013 - 22:50

(Toquoc)- Vấn đề thực hiện bản quyền trong lĩnh vực điện ảnh ở nước ta vẫn còn chưa thực sự được tôn trọng. Hy vọng từ giữa tháng 12/2013, Nghị định 131 có hiệu lực sẽ cải thiện tình trạng thả nổi này.

Thủ phạm là internet?

Vấn đề bản quyền điện ảnh ở nước ta được đạo diễn, NSND Đặng Nhật Minh nhận xét: “Không có lĩnh vực nào mà bản quyền bị vi phạm trắng trợn như điện ảnh. Trong cơ chế nhà nước bao cấp làm phim thì người ta cho làm phim là tốt rồi, phim làm ra được chiếu ở đâu thì đạo diễn còn không được thông báo”.

Nhiều bộ phim truyền hình chưa phát sóng đã bị in đĩa lậu, nhiều bộ phim nổi tiếng thế giới tràn ngập trên mạng internet cho khán giả xem miễn phí. Một lần nữa, sau lời kêu gọi “nghe có ý thức”, xem ra, những nhà làm điện ảnh Việt lại phải kêu gọi “xem có ý thức”.

Có “bó tay” với bản quyền điện ảnh? - ảnh 1

Cần nhiều yếu tố để vấn đề bản quyền điện ảnh ở nước ta được coi trọng (ảnh minh họa)

Nhắc lại chuyện chưa cũ, khi giữa tháng 7 vừa qua, các hãng phim lớn của Mỹ đã phải nhờ Hiệp hội Điện ảnh Hoa Kỳ (MPA) gửi đơn yêu cầu Bộ VHTTDL xử lý 3 trang web của Việt Nam chia sẻ các bộ phim thuộc sở hữu của các thành viên MPA. Theo đó, chỉ mất 2.000 đồng, người xem có thể ngồi trước mạng internet để xem trọn vẹn nhiều bộ phim mới ra mắt, phim bom tấn, phim thuộc bản quyền của các hãng nổi tiếng Universal City Studios LLC, Warner Brothers Entertainment Inc, Paramount Picture Corporation…

Trước đó cũng chưa lâu, khoảng đầu năm 2012, khi nhà sản xuất bộ phim truyền hình “Những đứa con biệt động Sài Gòn” còn đang “rập rình” bán đứa con tinh thần của mình cho các đài truyền hình thì đĩa phim đã đầy các cửa hàng băng đĩa. Thậm chí, “Bụi đời Chợ Lớn”- bộ phim bị cấm chiếu nhưng cả bản full cũng đầy đủ trên mạng. Thậm chí, một đạo diễn đã hài hước nói: “Ở Việt Nam, muốn xem phim gì cứ lên mạng là có”.

Thất thoát của các nhà làm phim và nhà nước từ việc khán giả xem phim miễn phí trên mạng chưa từng được thống kê, song theo ông Đào Việt Dũng- Trưởng phòng Thương mại điện tử (Công ty Đầu tư phát triển an ninh công nghệ cao) cho biết: Thống kê của công ty trên một trang mạng, có 7 chương trình video gồm 2 chương trình ca nhạc và 5 bộ phim, nếu mỗi người xem chỉ trả 1.000 đồng thì chỉ trong vòng nửa năm, số tiền đã lên đến 95 tỷ đồng. Tuy nhiên, ở nước ta, việc sử dụng video đều không có bản quyền, các trang mạng chỉ đưa video lên để thu hút người truy cập sau đó bán quảng cáo. Việt Nam hiện có khoảng 400 web sử dụng video (phim và nhạc), với 90% lượng người dùng ineternet đều sử dụng sản phẩm video thì lượng tiền bản quyền bị thất thoát sẽ là khổng lồ.

Năm 2012, khoảng 40 tỷ đồng thu được từ bản quyền điện ảnh là con số quá nhỏ bé so với những thất thoát vừa kể trên.

Cũng theo ông Dũng, ở Hàn Quốc, trước đây, năm 2006, việc xem phim trên mạng internet đã làm thất thoát của ngành điện ảnh nước này hơn 23 nghìn tỉ đồng. Điều này cho thấy, ineternet đã góp phần vào việc khó quản lý bản quyền điện ảnh. Tuy nhiên, khó không phải là không quản lý.

Cần một tổ chức quản lý tập thể?

Nhiều quốc gia đã chặn ineternet để hạn chế phần nào tình trạng này, tuy nhiên, đây không phải là biện pháp khả thi với Việt Nam. Theo ông Đặng Xuân Hải- Chủ tịch Hội Điện ảnh Việt Nam, vấn đề là phải có một tổ chức quản lý tập thể đứng ra, có đủ tính pháp lý để thực hiện việc giám sát và thu tiền bản quyền điện ảnh.

Còn theo ông Đào Việt Dũng, sau khi sửa Luật Điện ảnh, ở Hàn Quốc, tình trạng thất thu tiền bản quyền điện ảnh đã không còn nhờ có sự bắt tay giữa các đơn vị thực hiện và có Hiệp hội đứng ra thực hiện sát sao. Ông Dũng cho rằng, ở ta hay ở nước nào cũng vậy, vấn đề là phải có một cơ quan thực sự vào cuộc, thực sự sát sao với công việc để thực hiện vấn đề này chứ không chỉ là bàn thảo.

Tuy nhiên, đây chưa phải là vấn đề cốt lõi. Nhiều vấn đề tồn tại là đặc thù của điện ảnh Việt Nam cần được làm rõ. Trong đó, điều quan trọng là sự phân định rạch ròi giữa quyền tác giả và quyền sở hữu tác phẩm điện ảnh- một khái niệm còn chưa rõ ràng ở nước ta. Theo đạo diễn Đặng Nhật Minh chia sẻ, bộ phim “Đừng đốt” được nhiều nơi mời chiếu, vừa qua, Hội Hữu nghị Nhật Việt có đề nghị in đĩa chiếu phim nhưng khi họ liên hệ với ông thì phía BHD- đơn vị sở hữu bản quyền- đòi tiền bản quyền cao khiến việc chiếu phim không thực hiện được. Đây là một hạn chế khiến điện ảnh Việt khó mà ra với nước ngoài.

Để vấn đề bản quyền tác phẩm điện ảnh được tôn trọng và thực hiện một cách chặt chẽ thì cần nhiều yếu tố, trong đó là sự đồng bộ từ Luật đến các nghị định, đến các đơn vị thực thi. Ngày 15/12/2013, Nghị định 131/2013/ND-CP về Quyền tác giả và công tác bảo vệ, kiểm soát, chống và xử phạt vi phạm quyền tác giả chính thức có hiệu lực. Đây cũng là một bước đi quan trọng của các cơ quan chức năng giúp bảo vệ các tác phẩm điện ảnh trong và ngoài nước cũng như nâng cao tính công khai của nền điện ảnh nước nhà./.

Dạ Minh

Từ khóa:

Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

 Đổi mã
Gửi Nhập lại

Từ khóa tìm kiếm

Từ khóa tìm kiếm