Người làng biển
14-11-2015 11:46


Nhà sát biển. Mỗi sáng, Kiên chỉ cần đi vài bước chân qua khỏi con đường nhựa mới đổ là đến mép sóng. Đêm. Không ngủ được, anh nằm nghe gió trở. Ngoài bãi, mòi nước vỗ vào bờ cát, rất gần mà nghe như rất xa. Âm…âm…âm… Con sóng rút ra xa tít rồi lại cuộn đổ vào bờ âm…âm…âm. Tiếng sóng cứ nhẩn nha dội vào đêm vắng tênh, theo lối gió trùm khắp làng biển, những người buồn càng buồn thêm, những người nhớ càng nhớ thêm. Giường bên kia, mẹ trở mình nói trổng vào đêm “Mọ* kêu buồn thiệt!”, ba lục đục ngồi dậy châm thuốc hút “Nồm lên rồi!.” Anh không buồn cũng không nhớ, trong người lửng lửng lơ lơ đã mấy hôm nay. Nguyên cớ bắt đầu từ việc sau hai năm tốt nghiệp đại học vẫn không tìm được chỗ làm. Hồ sơ gửi đi tóa lọa. Kiên cũng lui tới đến mòn đàng chết cỏ những nơi cần đến nhưng chỉ nhận được mấy câu trả lời cũ còn hơn quả đất “Không có chỉ tiêu”. Nhưng vậy là vẫn còn lịch sự chán, có nơi họ còn khinh khỉnh nhìn anh như một kẻ ăn mày từ đầu đến chân rồi lạnh lùng trả lời chỏng lỏn “Không cần!”. Kiên bất mãn, đến tất cả những nơi anh đã nộp hồ sơ đòi về. Có nơi còn trong một góc tủ nào đó. Có nơi tìm mãi không ra đành hạ một lời hẹn mơ hồ hơn cả gió mây “Thôi để đây, chúng tôi nghiên cứu dần”. Đợi cha trở về sau chuyến biển, khi ông đang ướt lướt thướt đội chiếc thúng trên đầu như một con sứa biển khổng lồ và đen trũi bước vào sân, Kiên đã tuyên bố “Chuyến sau con đi biển với cha!” Ông trừng mắt “Mi nói chi? Tau biết rồi, tau nghe họ nói rồi. Muốn có việc phải chạy. Vài chục đến vài trăm triệu. Mai mi đi hỏi, họ cần mấy, tau thế chấp cả chiếc tàu cho mi. Mấy cũng chơi…”. Mẹ anh than “Cha chài, mạ lái, con câu/ Sống nhờ bọt nước biết đâu mà giàu”. Cha anh kiên quyết không cho anh trở lại đi biển đánh cá cùng ông “Không biển dã chi hết! Biển bạc…!” Ông vừa bực dọc nói vừa ném mạnh mớ lưỡi câu trong tay vào thúng “Chuyến ni lỗ tiền dầu! Mi chộ chưa, tau được chi nơi biển mà mi còn theo…”.

Mẹ đứng ở chái bếp nhìn ra không nói gì, chỉ buông một tiếng thở dài còn dài hơn con đường hai năm nay Kiên đi tìm việc…

Kiên biết tính cha, nói là làm mà phải làm cho bằng được, nhưng anh vẫn cố vặc lại: “Mắc chi rứa, kiếm ăn thì kiếm mô chẳng được. Con đi biển. Việc nơi thuyền chơ việc mô mà phải thế chấp hắn

- “Mi bước lên thuyền, tau chặt cẳng…!

Người làng biển - ảnh 1
Làng biển (ảnh: Internet)

Kiên không rõ lục tích làng biển quê mình, anh chỉ nghe nói đây là một vùng đất trẻ. Khoảng những năm nửa cuối thế kỷ 15, 16 gì đó, hai triều đại phong kiến Trịnh- Nguyễn phân tranh, nhà Nguyễn muốn giữ chặt vùng đất phía Nam đèo Ngang nên phái một số quần thần từ trong Huế ra đây trấn giữ, họ gồng gánh theo vợ con họ mạc. Từ chỗ đi theo nghĩa vụ, dần dần họ định cư luôn, sinh con đẻ cái, mở xóm mở làng, lập quê mới. Đến nay người quê Kiên vẫn nói giọng đậm chất Huế. Chắc là do di truyền âm sắc. Hồi ấy có ba vị quan ra trấn giữ vùng đất này nên hiện nay làng biển của Kiên có ba họ: Họ Nguyễn, họ Hoàng và họ Lê. Kiên họ Hoàng, họ lớn nhất làng. Những lúc đã ngà ngà say, cha Kiên thường tự hào “Họ tau con nhà quan ở trong Huế tê” Một lần cũng đã lâu lâu lắm có người đồng niên với cha cự nự lại “Con cháu nhà quan răng ông không làm ông ni mụ nọ mà cũng làm thằng đi biển. Hơn chi tui!”. Cha cảm thấy mình bị hạ nhục, dòng họ mình bị hạ nhục. Đêm đó ông trở về nhà, không nói không rằng ôm cả một vàng lưới rộng có mấy sải nước ra trước sân đốt cháy rần rật “Tau thề con tau không đứa mô đi biển…” rồi ông kêu bầy con 7 đứa lại “Mấy đứa bây, đứa mô học ngu tau quăng xuống biển. Bây đừng mần xấu mặt tổ tiên nghe chưa” Mấy anh em Kiên chưa biết chuyện gì xảy ra nhưng cũng rập ràng dạ ran. Mẹ Kiên ngồi bên bậu cửa khóc “Họ nói chi kệ họ! Mất của tui 2 chục triệu rồi còn chi” “Hai chục triệu bằng nhục à. Cọp mỏ*!” Không biết do di truyền ren thông minh của tổ tiên hay sao mà anh em Kiên học hành cũng được. Ngày Kiên thi đậu vào đại học nông nghiệp Huế ba Kiên như rửa được mối nhục năm nào “Tau biết chơ! Biết chơ! Răng rồi con tau cũng làm sáng mặt tổ tiên.” Mẹ Kiên làu bàu nói hất “Tổ tiên chết bảy mươi đời rồi biết chi, sáng mặt ông thì có…”. Ở làng biển của Kiên, chuyện có người thi đậu vào đại học quả thực là một sự kiện lớn, đàn ông ngồi vá lưới ngoài bãi hay đàn bà đang gõ chiếc dùi cui lên sống lưng con dao phay chặt cá cho khách ngoài chợ đều bàn tán râm ran về chuyện này. Ngày anh khăn gói nhập trường, cả nhà nhộn nhịp người vào ra, kẻ cân khuyếc người cân cá cơm khô, có người còn kho cả một nồi cá ngừ to tổ chảng mang sang cho Kiên. Kiên thấy mình như một vì tinh tú rơi xuống làng biển, sướng rơn người. Cha động viên “Gắng lên con. Họ mình mi là đứa đầu tiên thành đạt, nối lại nghiệp tổ tiên…”. Kiên đi, bỏ lại sau lưng ngôi làng nằm loi thoi bên mép sóng, bỏ lại những đêm trăng sáng ngời bờ cát, bỏ lại những chuyến biển thú vị sóng gió thử lòng trai, bỏ lại câu hẹn của cô bạn gái đầu đời “Đi rồi nhớ mà về lại đó nghe!” “Về chơ! Không về nhớ mà chết à!” Kiên nhớ khi mới tập tễnh nghề đi biển, Kiên và cha thường ra bó gối ở đầu mui thuyền. Gió biển mang cả hơi muối thổi táp vào mặt cha, mặt Kiên chát mặn, tóc cha tóc Kiên cứng quèo, dựng đứng như tóc ca sỹ xịt keo chuẩn bị lên sâu khấu. Hai cha con nhìn nhau cười vang. Cha bày Kiên nhìn con nước đoán luồng cá, chọn vùng biển thả luới, dừng thuyền buông câu… Suốt 4 năm đi đại học Kiên nhớ biển quay quắt… Mười mấy năm được sinh ra và lớn lên bên biển, Kiên quen với hương vị biển có khi tanh nồng mùi cá tươi, có khi mặn mòi mùi mắm mẹ chượp trong vại sành, Kiên quen với tiếng sóng âm âm từ ngoài bãi vọng vô. Lên thành phố, thiếu dư vị biển, anh mắc bệnh mất ngủ, bên tai lúc nào cũng văng vẳng lời cô bạn gái “Đi rồi nhớ mà về lại đó nghe!”. Kiên tốt nghiệp đại học trong niềm tự hào của cha. Vừa đặt thùng các tông đựng sách vở áo quần xuống hôm trước, hôm sau cha đã giục Kiên đi xin việc, ai hỏi Kiên ông đều trả lời “Mần việc trong tỉnh” nghe oai oai là. Vậy mà giờ đây Kiên thông báo cho ông cái tin này. Với ông đó là tin sét đánh, vậy hóa ra chính con ông lại làm nhục ông à “Không, không thể được. Kiểu chi con ông cũng phải làm cán bộ. Lúc đầu lèn quèn, may răng tổ tiên phù hộ, hắn nòi quan hắn có chức chi thì răng?! Không oai à?”.

Nghe tiếng dép lẹt xẹt Kiên biết cha đã dậy, ngó ra ngoài mùng anh thấy đốm lửa từ điếu thuốc cha ngậm trên miệng lúc nào cũng đỏ lừ, tưởng chừng bốc cả lửa ngọn. Anh biết vậy là cha rít ghê lắm, mỗi khi có chuyện chi bực bội trong người cha thường rít thuốc kiểu ấy. Kiên cản, cha đừng hút thuốc kiểu nớ, hại người ghê lắm, ai đời hút thuốc mà nót cả khói vô bụng như cha. “Kệ tau! Cục tức ứ lên tận cổ không nót xuống thì vất đi mô…”. Nghe tiếng cha đằng hắng mấy lần “Thằng Kiên, dậy tau nói…” Kiên lồm cồm chui ra khỏi mùng ngồi khoanh tròn trên giường “Dạ!” “Mai mi đi hỏi nghe chưa. Mấy tiền tau lo…” “Không, con không đi!” “Răng?” “Nhục lắm! Họ người mình người, mắc chi xin xỏ bảm* rứa? Con đi biển với cha. Có ít ăn ít có nhiều ăn nhiều. Cần chi lắm!” “Mi…” Cha bật ra một tràng ho dài, sau mỗi cơn ho điếu thuốc trên tay lại cháy đỏ “Cha yếu rồi. Bữa ni đừng đi biển nữa, để con…” “Mi tưởng dễ à? Tau đi chục chuyến, được ba mất bảy. Mạ mi mặt nặng mày nhẹ, bạn tàu bỏ lên bờ cả. Mi đi với ai? Công lao tiền của tau nuôi mi mấy năm ni mi vất đi được à?” “Con không vất…” “Rứa mi bỏ mô? Tau cho mi học để mi làm ông ni mụ nọ chơ để mi về đi biển à?” Kiên không khinh thường cha nhưng anh không muốn đôi co với ông trong chuyện này. Cha mẹ cho anh hình hài vạm vỡ. 4 năm theo học anh đã có thêm nhiều hiểu biết về chuyên ngành thủy sản. Điều đó không tốt cho nghề đánh cá biển sao?! Anh sẽ dùng những kiến thức được học trong trường vào nghề biển quê anh cũng tốt chứ sao?! Thấy cha có vẻ nóng, Kiên hạ giọng dỗ dành “Cha à! Cần chi làm cán bộ nhà nước mới ông ni mụ nọ. Cha thấy trên ti vi họ chiếu không, đến cả người nông dân chân lấm tay bùn mà làm ăn giỏi cũng được ca ngợi, báo chí đưa tin rầm rầm đó thôi. Con không làm hổ danh cha mô, cha đừng lo” “Họ khác tau khác, đừng nói nhiều…”. Giường bên kia, mẹ trở mình. Mẹ ít nói và không tham gia tranh cãi chuyện gia đình. Lâu nay bà nhẫn nại chiều chồng chiều con theo kiểu nói sao làm vậy. Không hiểu sao lần này bà lên tiếng “Tui e thằng Kiên nói đúng!”. Cha văng tục “Đúng chi? Đúng cục khầy*! Mạ con bây hùa theo chắc, tau quăng…!”. Cả nhà im lặng… Ngoài kia tiếng sóng biển thưa nhặt ập vào bờ cát vọng lại buồn tênh. Kiên biết cha vì sỹ diện với người ta mà gân guốc với anh theo chuyện công ăn việc làm chứ thực ra ông cũng là người yêu biển đến đắm đuối. Kiên giống cha, anh cũng yêu biển và đã nói là làm. Thấy chưa thuyết phục được cha, vả lại anh không muốn làm cha bực dọc hơn nữa, Kiên vớ chiếc áo vắt đầu giường mặc vội vào và đi ra biển “Mi đi mô?”Con ra bãi” Cha Kiên nhìn hút theo bóng thằng con trai đầu, rồi ông cũng đứng dậy đi về phía biển để rơi lại một cơn ho dài… Mẹ Kiên với theo “Trời không nghe đất thì đất nghe trời. Mần thằng lền ôông* rồi để hắn quyết định…”.

*

Sau cái đêm cha con tranh luận về công việc của Kiên, cha Kiên ít nói hẳn. Không thấy ông rổn rảng kể chuyện thằng Kiên thế này, thằng Kiên thế nọ nữa. Ông có vẻ suy nghĩ lao lung lắm những vẫn cấm tiệt không cho Kiên bước chân lên thuyền, kể cả những lúc neo dưới bến. Anh hiểu cha và chiều cha nhưng anh sẽ tìm cách thuyết phục ông cho anh trở lại với biển. Chuyến biển vừa rồi anh lân la “Cha à, thiếu người đi bạn cha cho con theo với. Coi như cha thuê người thôi mà. Coi như con đi bạn như họ cha nghe” “Mi đừng phỉnh tau. Thương tau thì ở đó mà kiếm việc…” Nói rồi ông nhảy phắt lên thuyền, nhổ neo, nổ máy chạy. Đứng trên bờ Kiên tần ngần nhìn theo dáng cha. Trong chùm nắng rẻ quạt cuối chiều, dáng cha đứng đầu mui thuyền lừng lững, đỏ au như một súc gỗ lim, mái tóc cứng quèo của ông tung lên theo gió… Anh cười thầm, hèn chi cứ đụng chân giường là mẹ nghén. Cha anh ăn sóng nói gió, đôi khi cục súc nhưng tình cảm mặn mòi và bạo liệt. Nhỏ không biết, khi đã lớn rồi, cứ sau mỗi chuyến biển cha về là anh thấy mắt mẹ lấp lánh, mặc dù chẳng khi nào anh nghe hai người nói với nhau một lời âu yếm. Bỗng dưng Kiên nhìn xuống thân hình cũng đã cứng chắc của mình và nhớ đến cô bé ngõ trên. Nhưng lần này sự trở về của cha lại khác, mắt mẹ chưa kịp lấp lánh thì đã ngập nước. Thuyền nhà Kiên đi chưa được nửa ngày đã thấy nó lừ lừ lặng lẽ chạy vô cửa. Người nhảy xuống đầu tiên không phải là cha Kiên như mọi bận. Thuyền cập vào cầu đá, người ta cõng cha Kiên xuống và đưa thẳng vào viện. Nghe nói thuyền ra chưa đến dăm hải lý thì ông nổi cơn ho, ho rũ rượi đến lả người rồi phun ra máu tươi. Một người đàn ông như cha Kiên mà bị những cơn ho vật đổ là chuyện lạ. Sau rất nhiều xét nghiệm, siêu âm, chụp phim người ta kết luận ông bị ung thư phổi giai đoạn cuối. Cầm kết quả khám của cha trên tay, Kiên hoa mắt hoa mũi, cảm giác như có bão đổ trên đầu. Suốt mấy ngày sau đó Kiên ở trong viện cùng ông, hai cha con gần như chẳng nói gì với nhau ngoài việc ông đòi Kiên cho hút thuốc, còn giữa những cơn đau ông chỉ nằm nhìn trân trối lên trần nhà, nghĩ ngợi điều gì lung lắm, lâu lâu lại buông một tiếng thở dài nghe buồn hơn cả tiếng mọ kêu ngoài bãi. Được chưa đến chục ngày trong khi Kiên đang đứng nhìn trân ra cửa sổ, cha bỗng mở lời “Kiên, lại cha nói” Lần đó ông gần như rút ruột rút gan nói về cuộc đời sóng gió của mình.

-… Không biết ông tổ nhà mình làm quan được đến chức chi chơ từ khi cha biết cầm chèo, cầm chầm đi biển đã thấy họ nhà mình toàn sống nhờ biển, đến cha là đời thứ 8 thứ 9 chi đó rồi. Cha kiên quyết cho con ăn học để làm cán bộ nhà nước không chỉ vì sỹ diện của chắc cha. Cha mong con sung sướng con ơi, mi không hiểu cho cha…”

- “Con không muốn sướng một mình cha à. Trước tới chừ cán bộ nhà nước có ai một chắc nuôi nổi gia đình mô cha nờ. Nhà mình tiền bạc mô mà chạy chọt như nguời ta…”

- “Cha biết, mi như cha, lền ôông thời loạn không ra chiến trường là hèn, lền ôông kẻ biển không chém sóng chém gió cũng hèn, chừ ri cha đau ốm, thôi tau đành chiều mi, giao chiếc thuyền cho mi cả. Cần câu cơm của cả nhà đó con à, gắng mà nuôi đoàn em nghe con…

Nghe cha nói như một lời trăng trối, hai con mắt của Kiên đỏ như đốm lửa đầu điếu thuốc cha hút. Nói xong cha Kiên gầm lên một tiếng “Về!”. Hôm sau ông đòi đi biển, Kiên ngăn, bạn thuyền ngăn, ông lừ lừ nói mà như van xin “Cho tau đi chuyến cuối cùng. Bữa sau đã có thằng Kiên.” Xong, cũng như mọi ngày ông nhảy phắt lên thuyền, nhổ neo và nổ máy… Chuyến biển ấy, tàu nhà Kiên trúng đậm một mẻ cam cày. Cha anh nghỉ biển mấy tháng sau thì mất. Kiên giờ đã giống như cha anh mọi dạo, là một người đàn ông thực thụ của biển, cũng tráng kiện và đỏ au như một súc gỗ lim. Chỉ mẹ anh là khác, từ ngày cha anh mất, mắt bà không còn có dịp để mà lấp lánh nữa mà đã trở thành hai hố buồn. Đêm nay trời trở gió, mọ kêu ngoài bãi, mạ lại trở mình thức giấc, dậy thắp lên bàn thờ cha một que nhang. Biết Kiên cũng không ngủ bà hỏi “Mấy bữa ni răng con?” “Cũng được mạ à. Có máy có móc rồi phải khác chơ mạ. Tới đây con mua thêm vàng lưới nữa là ngon…”Ầu, buôn có bạn, bán có phường, mần chi cũng nhớ giữ lấy tình cảm anh em. Thuyền không có người đi bạn là gay lắm.” “Tộôc rợng mi nhớ kêu thằng em dậy ra bãi đi giạ ruốc nha con…” Kiên dạ: “Tôộc rợng* rồi chi nữa mạ”./.

Trương Thu Hiền


--------------------------

- Mọ: Tiếng sóng

- Bảm: Nhiều

- Lền ôông: Đàn ông

- Cục khầy: một từ có ý phủ nhận, chê bai

- Tô ộc rợng: Tảng sáng

Từ khóa:

Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

 Đổi mã
Gửi Nhập lại