• Đường dây nóng

    0901.22.33.66 - toasoan@toquoc.gov.vn

  • Liên hệ quảng cáo

    091.358.6788

Xuất khẩu gạo – bài toán khó sẽ được giải sau ngày 6/4/2020

Thời sự 04/04/2020 14:21

(Tổ Quốc) - Có thể nói dừng hay xuất khẩu gạo hiện nay khó không khác gì tình huống quyết định kéo pháo ra trong chiến dịch Điện Biên Phủ. Khó bởi Chính phủ cần phải cân nhắc làm sao để đảm bảo chắc về an ninh lương thực lợi về kinh tế... Trong khi đó, dịch Covid-19 đang diễn biến khó lường…

Xuất khẩu gạo – bài toán khó sẽ được giải sau ngày 6/4/2020 - Ảnh 1.

Hoạt động chế biến và xuất khẩu gạo tại tỉnh Long An

 Theo đề nghị của Bộ trưởng Bộ Công Thương, ngày 23/3/2020 Văn phòng Chính phủ đã ra Thông báo  số 121/TB-VPCP kết luận của Thủ tướng  việc dừng xuất khẩu gạo. Nhưng ngay sau đó, Bộ này đã vội ký văn bản số 2101/BCT-XNK xin Thủ tướng cho tạm ngưng thực hiện mục b, khoản 2 và một phần mục c khoản 2 của thông báo trên.  Sự "tiền hậu bất nhất" của Bộ Công Thương cho thấy  quyết định xuất khẩu gạo trở thành bài toán  khó hiện nay.

 Xuất khẩu gạo – áp lực rất lớn lên Chính phủ

Việc Bộ Công Thương vội ký văn bản này bởi khi thực hiện thông báo kết luận của Thủ tướng Chính phủ, nhiều doanh nghiệp cùng các  chuyên gia kinh tế lập tức có những ý kiến phản hồi.  Hầu như các doanh nghiệp xuất khẩu gạo đều đồng tình với ông Phạm Thái Bình, Giám đốc Công ty Cổ phần Nông nghiệp Công nghệ cao Trung An rằng: "Việc đình chỉ xuất khẩu, nếu không được dỡ bỏ, sẽ gây thiệt hại nặng nề cho ngành lúa gạo, từ nông dân, thương nhân đến các nhà xuất khẩu và nhập khẩu".  Ông Bình cũng đặt câu hỏi: "lượng gạo trong nước vẫn đang dư thừa, tại sao lại dừng xuất khẩu gạo?" .

Chúng ta nên bình tĩnh, chủ động với đợt sóng tăng giá, tăng lượng mua này và xuất khẩu gạo theo làn sóng đó để thu lợi nhuận. Đây là cơ hội tốt cho không chỉ nông nghiệp Việt Nam phục hồi trong mùa dịch, mà còn cải thiện vị thế của Việt Nam như một nước luôn xuất khẩu ròng lúa gạo.”

 Còn TS. Nguyễn Đức Thành, thành viên Liên minh Chính sách Nông nghiệp Việt Nam lại so sánh quyết định dừng xuất khẩu gạo lần này với năm 2008. Đồng thời cho rằng, việc ban hành chính sách như vậy là vội vàng, có thể đánh mất một cơ hội xuất khẩu gạo với khối lượng lớn và giá rất tốt. Bởi hiện nay, giá gạo xuất khẩu của Việt Nam có xu hướng liên tục tăng cao, như gạo IR 50404 loại 5% tấm tăng từ 30 - 40 USD/tấn, đạt 380 USD/tấn, cao nhất từ tháng 12/2018 đến nay.

Và ông Nguyễn Đức Thành cũng khuyến nghị, chúng ta nên bình tĩnh, chủ động với đợt sóng tăng giá, tăng lượng mua này và xuất khẩu gạo theo làn sóng đó để thu lợi nhuận. Giá cả và nhu cầu có thể tăng dần, thậm chí tăng mạnh, trong các tháng 4-5, chúng ta vẫn nên chủ động đi theo con sóng đó.

Đây là  cơ hội tốt cho không chỉ nông nghiệp Việt Nam phục hồi trong mùa dịch, mà còn cải thiện vị thế của Việt Nam như một nước luôn xuất khẩu ròng lúa gạo. Thực tế, lúc này cho thấy nhu cầu nhập khẩu gạo tăng rất nhanh trên nhiều thị trường. Đặc biệt tại thị trường Trung Quốc đã tăng gấp 2-3 lần so với thời gian gần đây.  Ngay thị trường Philippines, Malaysia cũng tiếp tục tăng nhập vào. 

Đề cập tới vấn đề an ninh lương thực, GS Võ Tòng Xuân,  Hiệu trưởng Trường ĐH Nam Cần Thơ cho rằng, chỉ cần chừa đủ lượng gạo khoảng 1,5 triệu tấn đảm bảo an ninh lương thực cho 2 tháng tiếp theo. Vì đến tháng 5, người dân ĐBSCL với hơn 1,5 triệu ha trồng lúa  dự tính sẽ thu hoạch  được từ 5,3 - 5,5 triệu tấn gạo. Còn lại khoảng 4 triệu tấn để xuất khẩu. "Tội tình gì mình phải để lại, không có lý do gì để giữ lại hết. Vậy nên cần tiếp tục xuất khẩu gạo để nông dân có dịp hưởng lợi, có kinh tế khá hơn". GS Võ Tòng Xuân nói.

Trong khi đó, Bộ NN&PTNT cho biết,  dự kiến sản lượng lúa năm 2020 cả nước đạt 43,5 triệu tấn. Trong đó, vụ Đông Xuân sản lượng ước đạt trên 20 triệu tấn lúa và sẽ kết thúc thu hoạch trước 30/6. Chưa kể, nhu cầu tiêu thụ lúa cả nước ước tính khoảng 29,96 triệu tấn, sẽ dư khoảng 23,5 triệu tấn cho xuất khẩu.

Xuất – cần phải xem xét thật kỹ lưỡng

 Thực ra, áp lực để Chính phủ ra quyết định dừng xuất khẩu gạo chính là nỗi lo khi trả lời câu hỏi: Chúng ta có thể đảm bảo an ninh lương thực cho cả nước hay không trong bối cảnh   đại dịch Covid-19  đang diễn ra rất phức tạp, ảnh hưởng nghiêm trọng đến toàn bộ nền kinh tế nước ta cũng như  nhiều nước trên thế giới. Chúng ta nghĩ gì khi một số nước và vùng lãnh thổ lo lắng  tăng cường mức dự trữ lương thực?

Tiếp đến là nỗi lo về tác động của thiên nhiên như hạn hán, nhiễm mặn đang tác động xấu tới miền Tây Nam bộ,  gây  ảnh hưởng không nhỏ đến sản xuất nông nghiệp nước. Có thể nói đó là những vấn đề  rất khó lường  dễ dẫn tới  cảnh báoViệt Nam phải đối mặt với tình trạng thiếu gạo nếu tốc độ xuất khẩu tiếp tục cao như hai tháng đầu năm 2020.

Việc xuất khẩu gạo trong bối cảnh hiện nay cần phải xem xét kỹ lưỡng, thận trọng. Bởi mục đích quan trọng của chúng ta lúc này là đảm bảo an ninh lương thực, giảm thiểu việc gián đoạn chuỗi sản xuất lúa gạo, bảo vệ quyền lợi hợp pháp, chính đáng cho người nông dân và các tổ chức kinh doanh liên quan.

Vì thế, theo Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc  việc xuất khẩu gạo trong bối cảnh hiện nay cần phải xem xét kỹ lưỡng, thận trọng. Bởi  mục đích quan trọng của chúng ta lúc này  là,  đảm bảo an ninh lương thực, giảm thiểu việc gián đoạn chuỗi sản xuất lúa gạo, bảo vệ quyền lợi hợp pháp, chính đáng cho người nông dân và các tổ chức kinh doanh liên quan. Đồng thời, không  để xảy ra tình trạng khan hiếm hàng hóa, giá cả leo thang, ảnh hưởng tới đời sống của người dân, tác động đến chỉ số giá tiêu dùng.

Trước những ý kiến của các doanh nghiệp, chuyên gia, Thủ tướng Chính phủ đã yêu cầu Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn chủ trì, phối hợp với Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương và các cơ quan liên quan đẩy mạnh sản xuất nông nghiệp trên các vùng miền. Đặc biệt ở những nơi có tiềm năng, lợi thế, bảo đảm đủ nhu cầu lương thực trong nước và một phần phù hợp cho xuất khẩu.  

Đồng thời, yêu cầu các Bộ Nông nghiệp và Phát triên nông thôn, Bộ Tài chính và các cơ quan liên quan có  văn bản chính thức về việc xuất khẩu gạo trong bối cảnh hiện nay gửi Bộ Công Thương trước ngày 5/4/2020. Bộ trưởng Bộ Công Thương hoàn thiện phương án đề xuất gửi Thủ tướng Chính phủ trước ngày 6/4/2020.

 Có lẽ việc dừng hay tiếp tục xuất khẩu gạo, Bộ Công Thương cũng nên tính đến Hiệp định Thương mại tự do giữa Việt Nam và Liên minh châu Âu (EVFTA) sắp được phê duyệt. Đây cũng là cơ hội cho gạo Việt Nam với hạn ngạch 80.000 tấn gạo (gồm 30.000 tấn gạo xay xát, 20.000 tấn gạo chưa xay xát và 30.000 tấn gạo thơm). Đặc biệt, EU sẽ tự do hóa hoàn toàn đối với gạo tấm, trong đó, đối với sản phẩm từ gạo, EU sẽ đưa thuế suất về 0% sau một lộ trình nhất định. 

Và dừng hay xuất khẩu gạo quả là bài toán khó mà Thủ tướng phải quyết sau ngày 6/4/2020.

Lý Hà

NỔI BẬT TRANG CHỦ