Bối cảnh chính trị mới ở Mỹ Latinh
19-04-2016 05:52

(Tổ Quốc)-Khó khăn kinh tế và lạm dụng quyền lực chính trị làm lung lay nền tảng cầm quyền của cánh tả.

Cuộc bầu cử tổng thống ở Peru, với việc bà Keiko Fujimori dẫn đầu các ứng cử viên vòng 1, như một giọt nước làm tràn ly của những biến động chính trị tại Mỹ Latinh.

Peru – thời điểm thắng thế của cánh hữu

Cuộc bầu cử tổng thống lần này được xem là thời điểm mang tính quyết định đối với Peru. Keiko Fujimori, thuộc đảng Lực lượng Nhân dân, dẫn đầu vòng 1 với 39,5% số phiếu ủng hộ. Pedro Pablo Kuczynski, thuộc đảng Peru Thay đổi, với 21,6% số phiếu. Hai người sẽ đối đầu nhu trong cuộc bầu cử vòng 2 tổ chức vào ngày 5/6 đều theo đường lối chính trị cánh hữu. Dù kết quả bầu cử như thế nào, đảng Lực lượng Nhân dân do bà Keiko lãnh đạo sẽ kiểm soát Quốc hội với 60% số ghế sau cuộc bầu cử ngày 10/4 vừa qua.

Năm 2011, việc Ollanta Humala thắng Keiko Fujimori trong vòng 2 cuộc bầu cử đã được cộng đồng quốc tế nhận định như một mốc mới thắng thế của làn sóng cánh tả Mỹ Latinh. Ollanta Humala đã áp dụng chính sách kinh tế tự do, đưa nền kinh tế Peru phát triển khá mạnh trong khu vực. Nhưng những chuyển biến kinh tế chưa đủ để nâng cao thu nhập của tầng lớp lao động bình dân. Chất lượng cuộc sống thay đổi rất ít, giáo dục và y tế vẫn kém phát triển. Tầng lớp bình dân quay sang ủng hộ lực lượng Fujimori. Kenji Fujimori - em trai bà Keiko - là ứng cử viên giành được nhiều phiếu nhất tại thủ đô Lima trong cuộc bầu cử Quốc hội Peru vừa rồi.

Keiko Fujimori kế thừa một di sản thuận nghịch từ người cha là Alberto Fujimori. Ông này làm tổng thống từ năm 1990-2000. Các chính sách kinh tế của ông nhấn mạnh đến các hình thức kinh tế thị trường, tư hữu hóa và cải thiện môi trường đầu tư. Cuộc cải cách mạnh bạo dưới thời Fujimori đã giúp Peru tăng trưởng kinh tế với tốc độ vượt 12% vào năm 1994. Peru cũng như Việt Nam trở thành những điểm sáng phát triển đôi bờ Thái Bình Dương và cùng gia nhập tổ chức Hợp tác Kinh tế châu Á-Thái Bình Dương (APEC) năm 1998. Nhưng Alberto Fujimori đã phạm những sai lầm lớn về lạm dụng quyền lực, tham quyền cố vị, vi phạm nhân quyền và tham nhũng, bị Quốc hội Peru phế truất năm 2003 và hiện đang bị tù do những tội danh khi còn cầm quyền. Nhưng người dân bình thường Peru vẫn giữ ấn tượng tốt đẹp về những thành tựu phát triển kinh tế dưới thời Fujimori và đa số ủng hộ gia đình Fujimori trở lại cầm quyền.

Bối cảnh chính trị mới ở Mỹ Latinh - ảnh 1
Venezuela: Các cửa hàng thiếu nhu yếu phẩm trầm trọng

Brazil: Tổng thống Dilma Rousseff bị luận tội

Trong khi đó, nữ tổng thống Brazil đang bị cuốn vào vòng xoáy khủng hoảng chính trị và kinh tế nghiêm trọng.

Ngày 17/4, phe đối lập tại Hạ nghị viện Brazil đạt được 2/3 số phiếu để luận tội tổng thống, dẫn tới khả năng chấm dứt 13 năm cầm quyền cánh tả của đảng Lao động. Thượng nghị viện sẽ bỏ phiếu vào tháng 5. Trong trường hợp 2/3 thượng nghị sĩ bỏ phiếu luận tội tổng thống, bà Rousseff sẽ phải từ chức trong vòng 180 ngày.

Cuộc bỏ phiếu là đỉnh điểm của cuộc tranh cãi gay gắt suốt nhiều tháng qua. Từ đầu tháng 3/2016, hàng triệu người Brazil liên tục xuống đường yêu cầu Tổng thống Dilma Rousseff từ chức.

Nữ tổng thống Brazil bị cáo buộc đã có những mánh khóe bất hợp pháp nhằm che đậy những thâm hụt ngân sách chính phủ trong kỳ tái cử năm 2014 của bà. Nhiều người cũng quy trách nhiệm cho bà đối với tình hình kinh tế sa sút. Nền kinh tế lớn thứ 7 thế giới và lớn nhất Mỹ Latinh như một con tàu không người cầm lái. Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) năm 2015 suy giảm 3,8% - mức tệ hại nhất 25 năm qua, lạm phát 10%. Tổng kim ngạch đầu tư của nhà nước giảm 40% trong năm tài khóa 2015. Trong một năm, tính đến tháng 11/2015, số người thất nghiệp tăng 40% so với cùng thời kỳ năm 2014. Hiện nay, hơn 9 triệu người Brazil trong tuổi lao động không có việc làm.

Bối cảnh chính trị mới ở Mỹ Latinh - ảnh 2
Ngày 13/3/2016, 2,4 triệu người Brazil xuống đường đòi Tổng thống từ chức

Các vụ tham nhũng lớn ở công ty dầu mỏ quốc gia Petrobras góp phần làm lung lay nền tảng cầm quyền của đảng Lao động. Vụ bê bối tham nhũng bị phanh phui từ tháng 3/2014. Tính đến nay đã có hơn 100 cá nhân chính thức bị kết tội tham nhũng, rửa tiền và thành lập băng đảng. Khoảng 50 chính trị gia, trong đó có nhiều nghị sĩ và thống đốc bang, nằm trong diện bị điều tra. Cựu Tổng thống Brazil Luiz Inacio Lula da Silva, người đỡ đầu cho bà Rousseff, đang phải trả lời cơ quan tư pháp về tội tham nhũng, bị nghi ngờ nhận hối lộ, bao che cho các vụ rửa tiền.

Ngày 12/4, cựu Thượng nghị sĩ Gim Argello đã bị bắt giữ do vướng vào cáo buộc nhận hối lộ trong đường dây tham nhũng quy mô lớn tại Tập đoàn dầu khí Petrobras. Sự việc đã bộc lộ một thực tế đáng quan ngại về việc các chính trị gia Brazil, vốn có trọng trách chống tham nhũng, lại sử dụng quyền hạn của mình thực hiện những hành vi sai trái.

Cùng với Brazil, Venezuela đang rơi vào khó khăn kinh tế nghiêm trọng, ngày càng dựa vào Trung Quốc như một phao cứu sinh. Nền tảng chính trị của “pháo đài” cánh tả của Mỹ latinh này đang lung lay. Một sự đảo chiều chính trị đã diễn ra tại khu vực này. Thời kỳ hoàng kim của cánh tả Mỹ Latinh đã kết thúc, cánh hữu bắt đầu lên ngôi./.

Hoài Nam

 

 

Từ khóa:

Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

 Đổi mã
Gửi Nhập lại