Mỹ tăng tốc tháo gỡ các nút thắt ở Trung Đông
21-12-2015 05:57

Cuộc chiến chống IS và các quan hệ quốc tế xung quanh nó là “ma trận” không dễ hóa giải.

2015 đã trở thành một năm Trung Đông. Tạo ra sự thay đổi này là nước Nga với việc thực hiện bước đột phá can thiệp quân sự vào Syria.

Sau một năm Liên quân do Mỹ cầm đầu tiến hành không kích IS, nguyên Chủ tịch Hội đồng Tham mưu liên quân Mỹ, tướng Martin Dempsey, thừa nhận cuộc chiến chống IS rơi vào “bế tắc chiến thuật”. Bế tắc vốn là do Mỹ và các nước phương Tây thực hiện một cuộc chiến tranh nước đôi: Vừa tiêu diệt lực lượng IS, vừa làm suy yếu lực lượng của chính quyền Assad nhằm hỗ trợ cho phe đối lập Syria thân phương Tây mở rộng hoạt động ở Syria. Không việc gì ra việc gì. Nga đã kịp thời lợi dụng tình trạng bế tắc trên chiến trường vào lúc làn sóng người tỵ nạn Trung Đông tràn sang châu Âu, để thực hiện cuộc can thiệp quân sự vào cuộc xung đột ở Syria-Iraq. Việc nước Nga tham chiến đã đả kích mạnh mẽ vào cuộc chiến nửa vời của Mỹ và phương Tây, đảo lộn bàn cờ địa-chính trị Trung Đông.

Theo một “thuyết âm mưu”, Nga đã khiêu khích Thổ Nhĩ Kỳ - một thành viên NATO - dẫn tới việc Thổ bắn hạ máy bay SU-24 của Nga ngày 24/11. Chỉ một ngày sau đó, Nga tuyên bố đưa S-400 vào Syria. Một nhà bình luận Trung Đông nói: Tổng thống Thổ, ông Ordogan, đã thực hiện được giấc mơ của ông Assad muốn Nga triển khai S-400 ở Syria. Theo số liệu của CNN đến ngày 31/10/2015, Mỹ tiến hành 6473 phi vụ không kích, các thành viên khác của Liên quân tiến hành 1574 phi vụ. Trong số các vụ không kích của Mỹ, 3198 vụ tiến hành tại Iraq và 2275 vụ tại Syria. Việc Nga triển khai S-400 tạo ra một bước ngoặt của cuộc chiến tranh ở Syria-Iraq. Với S-400, Nga có thể “khóa” bầu trời Syria đối với các máy bay chiến đấu của NATO. Trong khi đó, từ trên không, máy bay Nga tiêu diệt các vị trí IS ở Syria; đồng thời cũng đánh vào các vị trí do phe đối lập Syria kiểm soát. Quân đội Assad được hỗ trợ đắc lực của không quân Nga, tổ chức phản công các đối thủ của mình. Nếu chiến sự cứ kéo dài theo kiểu này, phe đối lập được Mỹ và phương Tây hậu thuẫn sẽ bị tiêu hao nặng nề và ảnh hưởng đến vị thế trong cuộc đàm phán về tương lai chính trị ở Syria.

Mỹ tăng tốc tháo gỡ các nút thắt ở Trung Đông - ảnh 1
Ngoại trưởng Nga và Mỹ tỏ ra rất thoải mái trong cuộc họp báo kết thúc Hội nghị về giải pháp chính trị cho vấn đề Syria

Mỹ nhượng bộ để thúc đẩy giải pháp chính trị Syria

Trong chuyến thăm Mátxcơva ngày 15/12, Ngoại trưởng Mỹ John Kerry đã đề nghị Nga tập trung đánh phá các vị trí IS thay vì nhằm vào các lực lượng đối lập Syria. Mỹ đã vận động Nga thúc đẩy giải pháp cho cuộc xung đột. Hai nước đã đồng bảo trợ Nghị quyết của Hội đồng bảo an Liên hợp quốc ngăn chặn các nguồn thu nhập tài chính của IS. Đây là một đòn “điểm huyệt” độc địa đối với IS - đánh vào dạ dày của Nhà nước Hồi giáo tự xưng. Theo một đánh giá của Mỹ, mỗi năm IS thu được nửa tỷ USD từ rất nhiều nguồn. Đáng kể là thu nhập dầu lửa bán qua biên giới Thổ Nhĩ Kỳ. IS kiểm soát 60% các mỏ dầu ở Syria.

Sau chuyến thăm của Ngoại trưởng Mỹ tới Mátxcơva, người ta liền thấy mối liên kết giữa cuộc chiến chống IS và việc giải quyết cuộc khủng hoảng Syria. Ngày 18/12, tại New York diễn ra cuộc họp giữa 17 nước bàn về giải pháp chính trị cho vấn đề Syria. Mỹ đã đề ra một lộ trình nhằm đẩy nhanh việc thực hiện các nội dung nêu ra ở hai cuộc họp bàn về Syria tại Vienna trong mấy tháng qua. Hội nghị New York đã đưa ra lời kêu gọi ngừng bắn và bước vào đàm phán giữa chính phủ và các lực lượng đối lập tại Syria đầu tháng 1/2016, tiến tới thành lập chính phủ quá độ, sau đó soạn thảo hiến pháp mới và tổ chức các cuộc bầu cử tự do trong vòng 18 tháng dưới sự bảo trợ của Liên hợp quốc. Thỏa hiệp với Nga, chính quyền Obama đã từ bỏ việc đòi Tổng thống al-Assad từ chức như điều kiện tiên quyết cho các cuộc thương lượng chính trị về Syria, đồng thời chấp nhận nguyên tắc tương lai của Syria do người dân  Syria tự quyết định.

Mátxcơva đã thành công trong việc kéo Mỹ vào bàn thương lượng. Trong những cuộc thương lượng kéo dài tại Mátxcơva, hai bên ắt hẳn phải thảo luận một trong các vấn đề quan trọng mà phía Nga quan tâm, đó là phương Tây xóa bỏ lệnh cấm vận đối với Nga. Điều này sẽ được gắn với tiến độ và kết quả của cuộc đàm phán giải pháp chính trị cho vấn đề Syria. Tuy nhiên, cuộc đàm phán này rất có thể sẽ kéo dài sang năm 2017, với một chính quyền mới ở Mỹ.

Trong khi đó, ngày 15/12 vừa rồi, 34 quốc gia Hồi giáo dòng sunny đã nhất trí thành lập một liên minh quân sự mới chống khủng bố với trung tâm điều phối hoạt động đặt tại thủ đô Riyadh của Ảrập Xêút. Tập hợp lực lượng mới này mang ba động cơ chính: Một, đối phó với sự lũng đoạn của các nước lớn về tình hình Trung Đông; Hai, đối phó với lực lượng IS - chịu sức ép quân sự từ phía Liên quân và Nga - bật khỏi chiến trường Iraq và Syria tràn sang các nước láng giềng; Ba, tập hợp lực lượng do Ảrập Xêút đề xướng để chống lại phiến quân Hồi giáo Yemen được Iran hỗ trợ.

Mỹ đang tăng tốc tiến hành giải pháp chính trị cho cuộc khủng hoảng tại Syria. Tuy nhiên, khó có thể đạt được một cuộc ngừng bắn tại Syria khi lực lượng IS đang kiểm soát phần lớn lãnh thổ của nước này. Mặt khác, các phe đối lập Syria không dễ thỏa thuận danh sách phái đoàn của lực lượng đối lập Syria tham gia đàm phán với chính quyền Assad.

Dù trong tình huống nào, những tháng tới cuộc xung đột vũ trang tại Syria sẽ tăng tốc, do các bên Syria đều nỗ lực làm chuyển biến tương quan lực lượng trên chiến trường có lợi cho họ, nhằm đạt lợi thế lớn hớn trong một giải pháp chính trị, ngoại giao mà Mỹ, Nga và Liên hợp quốc thúc đẩy./.

Người bình luận

Từ khóa:

Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

 Đổi mã
Gửi Nhập lại