Ông Biden thăm Trung Quốc: sứ mệnh không mấy thành công
Thứ Hai, ngày 09/12/2013 - 04:45

(Toquoc)-Quan hệ Mỹ-Trung càng lộ rõ bằng mặt, không bằng lòng, mạnh ai nấy làm.

Việc Bắc Kinh thiết lập Vùng nhận dạng phòng không (ADIZ) 10 ngày trước chuyến thăm Bắc Kinh của ông Joe Biden đã đặt Phó Tổng thống Mỹ vào thế tiến thoái lưỡng nan. Vụ việc phần nào làm lệch hướng chuyến thăm của Phó Tổng thống Mỹ tới Đông Bắc Á, mà mục tiêu ban đầu là tái khẳng định quyết tâm của Mỹ thực hiện chính sách xoay trục sang châu Á, rằng, châu Á-Thái Bình Dương vẫn nằm trong trục chính của chính sách đối ngoại của Mỹ. Hai năm qua, Mỹ bị lôi kéo vào cuộc xung đột ở Trung Đông, cộng thêm cuộc khủng hoảng ngân sách tại Quốc hội Mỹ. Mỹ đã không muốn để chương trình nghị sự Trung Đông choán hết các ưu tiên đối ngoại như nhiều năm trước đây. Chuyến thăm phần nào để bù đắp lại những lúng túng về đối ngoại của Mỹ thể hiện qua việc Tổng thống Mỹ BarackObama hủy bỏ tham dự các diễn đàn đa phương APEC, Thượng đỉnh châu Á (EAS), cũng như các chuyến thăm đã được trù liệu tại Đông Nam Á.

Tranh cãi về chủ quyền quần đảo Senkaku/Điếu Ngư đang phản ánh logic chiến lược của sự cạnh tranh Trung-Nhật, đó là giành sự thống trị hàng hải khu vực. Tokyo đang khai thác chiến lược chuyển trục sang châu Á của Mỹ để thực thi một thái độ quyết đoán hơn với Trung Quốc, với hy vọng giành được sự ủng hộ lớn hơn của Mỹ. Việc Nhật Bản nỗ lực trở thành đối trọng với Trung Quốc cũng phù hợp với lợi ích của Mỹ. Vào lúc cán cân lực lượng tại châu Á-Thái Bình Dương đang thay đổi ngày càng nghiêng về phía có lợi cho Trung Quốc, riêng một mình Mỹ hay một nước lớn nào khác không thể kiềm chế được Trung Quốc. Cho nên củng cố quan hệ đồng minh và tăng cường phối hợp an ninh quân sự với Nhật Bản, Hàn Quốc là nội dung cốt lõi của chính sách xoay trục sang châu Á dưới chính quyền Obama.

Ông Biden thăm Trung Quốc: sứ mệnh không mấy thành công - ảnh 1
Chủ tịch Tập Cận Bình dành 4 tiếng đồng hồ gặp gỡ "người bạn lâu năm" Joe Biden nhưng không hề nhân nhượng trong vấn đề ADIZ

Mỹ rất muốn đứng lên trên các xung đột khu vực để đóng vai trò trọng tài. Nhưng bằng việc thiết lập ADIZ, về ngắn hạn, Trung Quốc nhằm đặt Mỹ trước việc đã rồi và không thể thi triển lập trường nước đôi. Việc thiết lập ADIZ nằm trong ý đồ chiến lược dài hạn của Trung Quốc. Nó thách thức vai trò của Mỹ tại Đông Á nên cả phía khách và chủ nhà đều không thể thay đổi quan điểm của nhau hay nhượng bộ về vấn đề ADIZ tại các cuộc gặp Bắc Kinh. Cho nên, đằng sau quan hệ hợp tác Mỹ-Trung, mạnh ai nấy làm, đường ai nấy đi.

Do hoàn cảnh đưa đẩy mà Trung Quốc trở thành trọng điểm của chuyến thăm của Phó Tổng thống Mỹ tới Đông Bắc Á. Ông Biden buộc phải xử lý một vấn đề ngoại giao tế nhị: Bảo vệ đồng minh, phê phán đối thủ tiềm tàng của Mỹ, trong khi phải ngăn chặn các căng thẳng liên quan đến các tranh chấp biển đảo tại biển Hoa Đông phát triển thành một cuộc xung đột lớn hơn. Mặt khác sự mềm yếu của Mỹ sẽ khuyến khích Trung Quốc hành động hung hăng hơn về quân sự.

Bắc Kinh sẽ không thích thú gì trước việc vị khách Mỹ làm lớn vấn đề này. Phó Tổng thống Mỹ cũng không muốn vấn đề ADIZ đầu độc bầu không khí chuyến thăm chính thức được trù bị từ lâu. Ông Biden lại không thể không đưa ra một thông điệp mạnh mẽ bày tỏ sự không tán thành của Mỹ đối với lãnh đạo nước chủ nhà về ADIZ.

Giới quan sát người Trung Quốc nhân dịp này đã đưa ra những lời khuyên nhủ và “chỉ dẫn” về thái độ cần có của vị khách đến từ Washington. Một cách gián tiếp, lãnh đạo Trung Quốc ra “đòn phủ đầu” để vị khách không đi quá đà trong khi đề cập ADIZ. Ngay sau khi ông Biden đến Bắc Kinh, Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc tuyên bố rằng Vùng nhận dạng phòng không đã là một “thực tế cuộc sống” mà thế giới cần chấp nhận. Ngày 5/12, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Hồng Lỗi còn hối thúc Mỹ tôn trọng quyết định thiết lập ADIZ trên biển Hoa Đông của Bắc Kinh với thái độ khách quan và bình đẳng. Thông cáo báo chí của Bộ Ngoại giao Trung Quốc nêu rõ, tại cuộc gặp với Phó Tổng thống Mỹ Biden tại Bắc Kinh, các nhà lãnh đạo Trung Quốc đã nhấn mạnh lập trường của Bắc Kinh rằng quyết định thiết lập ADIZ phù hợp với luật pháp và quy tắc quốc tế.

Phó Tổng thống Mỹ cầm chắc đã chuyển tải bức thông điệp cần thiết về việc Mỹ không tán thành ADIZ, nhưng tránh đề cập công khai vấn đề ở Bắc Kinh. Ông Tập Cận Bình nói với “người bạn lâu năm” Biden: “Cả hai bên cần tôn trọng lợi ích cốt lõi và các mối quan tâm của nhau, tích cực mở rộng hợp tác thực tế và giải quyết một cách đúng đắn những vấn đề nhạy cảm và các khác biệt”.

Tại Tokyo, Phó Tổng thống Mỹ lên án hành động thiết lập ADIZ của Trung Quốc như một nỗ lực “đơn phương thay đổi nguyên trạng”; cùng với Thủ tướng Nhật Bản khẳng định chống lại “bất cứ hành động nào đe dọa an toàn hàng không dân dụng”. Lập trường cứng rắn về ADIZ được nhà lãnh đạo Mỹ lặp lại khi từ Bắc Kinh đến thăm Seoul trong chặng dừng chân thứ ba.

Lưu Vệ Đông, chuyên gia Viện Mỹ trực thuộc Viện Hàn làm khoa học xã hội Trung Quốc, nhận xét: “Washington thường có các cách đề cập khác nhau khi gặp gỡ các nhà lãnh đạo khác nhau. Mỹ tất nhiên không tán thành việc Trung Quốc thiết lập Vùng nhận dạng phòng không, nhưng cũng không muốn tạo ra xung đột với Bắc Kinh”.

Thành ra, cuộc gặp cấp cao Mỹ-Trung tại Bắc Kinh có thể xem là một thắng lợi ngoại giao của Bắc Kinh, còn đối với phía Mỹ, như tờ báo lớn của Mỹ Wall Street Journal ngày 5/12 nhận xét, “giọng điệu của ông Biden tại Bắc Kinh thiếu mạnh mẽ”./.

Người bình luận

 

Từ khóa:

Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

 Đổi mã
Gửi Nhập lại

Từ khóa tìm kiếm

Từ khóa tìm kiếm