Ông Duterte với cuộc tranh chấp Biển Đông
16-05-2016 06:07

(Tổ Quốc)-Tổng thống mới Philippines sẽ theo lập trường thực dụng, dung hòa, cân bằng trên cơ sở quyền lợi đất nước.

>>Tín hiệu gì từ Tổng thống mới của Philippines?

Davao Rodrigo Duterte sẽ trở thành cái tên quen thuộc đối với những người theo dõi vấn đề Biển Đông trong 6 năm tới. Lập trường của ông sẽ ảnh hưởng không nhỏ đến việc giải quyết vấn đề Biển Đông, nhất là Manila sẽ nắm chức Chủ tịch luân phiên của ASEAN vào năm 2017.

Vị thị trưởng thành phố Davao thuộc miền Nam Philippines được bầu nhờ những thông điệp thẳng thắn, mạch lạc trước những vấn đề đối nội hóc búa, như tham nhũng, tội phạm tràn lan, cách biệt giàu nghèo, cơ sở hạ tầng lạc hậu... Người dân muốn có sự thay đổi trong đời sống của họ. Biển Đông không phải là quan tâm nổi bật của cử tri.

Những gì làm được để thể hiện sự giận dữ của người Philippines do bị Trung Quốc chèn ép tại Biển Đông thì chính quyền Aquino đã làm. Người Philippines đã đưa Trung Quốc ra Tòa Trọng tài thường trực (PCA). Họ ngay từ đầu không phải đã “bài Trung Quốc”. Tại nước này, người Hoa có hơn 1 triệu, chiếm 2% dân số, nhưng Hoa kiều kiểm soát trên 35% kim ngạch thương mại và nhiều ngành kinh tế quan trọng. Về chính trị, ba đời tổng thống gần đây đều là gốc Ho; tổ tiên của Tổng thống thốn Aquino (Mẹ và Con) là người Phúc Kiến.

Nhưng họ chỉ kiện Trung Quốc sau vụ Trung Quốc lừa Philippines trong vụ bãi cạn Scarborough trong tranh chấp diễn ra từ tháng 4 - 6/2012. Khi hai bên cùng thỏa thuận rút các tàu hải giám ra khỏi vùng tranh chấp, tàu Philippines rút đi nhưng Trung Quốc đưa tàu trở lại và từ đó kiểm soát bãi cạn này. Đòi lại quyền tiếp cận để đánh cá tại Scarbourough là một trong các mục tiêu của vụ khiếu kiện của Philippines tại PCA. Người ta hy vọng tháng 6 này Tòa sẽ ra phán quyết. Các phán quyết của Tòa không còn phụ thuộc vào ai cầm quyền tại Philippines.

Ông Duterte với cuộc tranh chấp Biển Đông - ảnh 1
Vị tổng thống mới có đáp ứng nguyện vọng của người dân Philippines muốn có sự thay đổi trong đời sống đất nước?

Trung Quốc rất muốn chính quyền Duterte sẽ thỏa hiệp với Bắc Kinh về vấn đề Biển Đông. Họ muốn làm yếu sự hiện diện của Mỹ tại Philippines. Nhưng chính sự hiện diện này cùng với phán quyết của PCA tạo đòn bẩy để chính quyền mới mặc cả với Trung Quốc.

Carl Baker, Giám đốc Diễn đàn Thái Bình Dương của Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS) ở Washington, cho rằng ngay cả khi ông Duterte cho thấy sự tiếp nhận kém nồng ấm đối với Mỹ, thỏa thuận an ninh mới giữa hai nước, theo đó cho phép Mỹ luân phiên điều binh sĩ tới Philippines, sẽ vẫn được giữ nguyên, nhờ vào một phán quyết của Tòa án Tối cao đưa ra trước cuộc bầu cử.

Vấn đề Scarborough phụ thuộc vào việc Trung Quốc có chịu rút khỏi hoặc chia sẻ quyền đánh cá với Philippines tại bãi cạn Scarborough hay không. Trung Quốc chưa từng có chút thỏa hiệp nào đối với bất kỳ nước nào trong vấn đề Biển Đông. Chủ trương của họ là lấn tới. Mà nếu có thỏa hiệp thì cũng là “ba bước tiến, hai bước lùi”, nghĩa là cuối cùng cũng giành được một kết quả mà họ mong muốn. Huống hồ, Scarborough nằm trong dự án chiến lược của Trung Quốc lập “tam giác chiến lược” đảo Phú Lâm (Hoàng Sa) – đá Chữ Thập (Trường Sa) – bãi Scarborough để họ kiểm soát trung tâm Biển Đông.

Ông Duterte trong đêm thắng cử đã nói nước đôi về khả năng đấu tranh để giành lại quyền kiểm soát bãi cạn này. Nhưng nếu Trung Quốc xây tiền đồn ở bãi cạn Scarborough thì không một tổng thống Philippines nào có thể theo đuổi quan điểm mềm mỏng trong giải quyết tranh chấp.

Đối với một vấn đề nhạy cảm, gai góc như tình hình Biển Đông, rất khó để ông Duterte cố định chính sách. Có lẽ vì vậy mà ngay sau khi nói Scarborough hiện ở thực trạng “không phải của anh, cũng chưa phải của tôi”, Tổng thống đắc cử Phillipines đã phải nói thêm sẽ kêu gọi đàm phán đa phương trong xử lý tranh chấp ở Biển Đông, trong đó cả cả Mỹ và Nhật Bản.

Ông Duterte cũng hướng tới cùng Trung Quốc khai thác dầu khí trong vùng biển tranh chấp. Điều này chỉ có thể đạt được nếu Philippines có những nhân nhượng mà Bắc Kinh chấp nhận được. “Gác tranh chấp cùng khai thác” do Trung Quốc đề ra từ thời Đặng Tiểu Bình chưa từng đưc thực hiện tại biển Hoa Đông cũng như Biển Đông. Với thái thái độ bài Trung rất mạnh ở Philippines, sẽ rất khó cho ông Duterte thuyết phục ai đó tin vào bất kỳ thỏa thuận nào với Trung Quốc. 

Với tuyên bố sẽ thương thảo song phương với Trung Quốc để đổi lấy lợi ích kinh tế, nhiều khả năng ông Duterte sẽ nỗ lưc xây dựng các kênh tiếp xúc cấp cao với Trung Quốc, đàm phán về các thỏa thuận hơp tác chung ở Biển Đông, tìm kiếm nguồn đầu tư từ Trung Quốc, nhất là đối với các dự án cơ sở hạ tầng. Trung Quốc sẽ áp dụng “ngoại giao kim tiền” để tác động vào Phillipines, đổi lấy những nhượng bộ chiến lược, mà kiểm soát Biển Đông chính là một trong các mục tiêu chiến lược đó.

Không thể dựa trên phát ngôn của một ứng cử viên trong lúc tranh cử để phán đoán về chính sách thực của người ấy. Mặc dù các nhà chính trị Philippines nổi tiếng ở tính thực dụng, nhưng lợi ích quốc gia vẫn là cái neo cho những dao động chính sách của họ. Dù chính sách của ông Duterte như thế nào thì Việt Nam và Philippines đã thiết lập quan hệ đối tác chiến lược, trong đó có hợp tác đảm bảo an ninh biển./.

Người bình luận

 

 

Từ khóa:

Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

 Đổi mã
Gửi Nhập lại