Quan hệ Nga-Trung sự phối hợp chiến lược đang tăng lên
22-06-2015 06:23

(Toquoc)-Nga đang đi vào quỹ đạo chiến lược của Trung Quốc, trong đó có vấn đề Biển Đông.

Nền chính trị toàn cầu thường được xem xét theo góc độ lợi ích chiến lược. Trung Quốc và Nga đang xích lại gần nhau trong những mối quan hệ được xem là gần gũi nhất, tốt đẹp nhất trong lịch sử bang giao giữa hai nước.

Ngày 18/6, trong cuộc gặp với Phó Thủ tướng Trung Quốc Trương Cao Lệ bên lề Diễn đàn kinh tế quốc tế St. Petersburg (SPIEF 2015), Tổng thống Putin tuyên bố quan hệ đối tác chiến lược Nga-Trung đang phát triển mạnh mẽ, trong khi đó, ông Trương Cao Lệ nhấn mạnh quan hệ hai nước hiện đang ở mức cao. Trong khuôn khổ SPIEF 2015, Ủy ban liên chính phủ Nga - Trung về đầu tư đã phê chuẩn 29 dự án hợp tác mới trị giá hơn 20 tỷ USD. Bên cạnh đó, các công ty hai nước cũng ký thỏa thuận hợp tác khảo sát tiền xây dựng và thiết kế tuyến đường sắt cao tốc “Moskva – Kazan”. Trong tương lai, dự án này có thể trở thành một bộ phận của tuyến đường cao tốc “Moskva - Bắc Kinh” và của dự án “Con đường tơ lụa mới” (trên bộ) liên kết Trung Quốc với các thị trường châu Âu và Trung Đông.

Việc Mỹ và phương Tây bao vây cấm vận Nga sau vụ Nga sáp nhập Crimea đã đẩy Nga vào vòng tay Trung Quốc. Trung Quốc đắc lợi. Trong quan hệ hợp tác mới Trung-Nga, Trung Quốc là đối tác mạnh hơn. Kim ngạch thương mại Nga-Trung không quá 100 tỷ USD, trong khi chỉ số này của Trung Quốc với Mỹ là trên 600 tỷ USD.

Báo mạng Lenta.ru (Nga) hồi tháng 4/2015 đăng bài phỏng vấn Alexander Gabuev - Giám đốc Chương trình Nước Nga với khu vực châu Á-Thái Bình Dương, thuộc Trung tâm Carnegie Moskva, cho rằng khi Nga rơi vào tình huống như hiện nay, mặc nhiên cũng đã mở ra những cơ hội mới cho Trung Quốc. Nhiều công ty phương Tây đã rời bỏ thị trường Nga. Và các đối thủ cạnh tranh của họ đến từ Trung Quốc không mất chút công sức cạnh tranh nào, sẽ lấp đầy những chỗ trống mà các doanh nghiệp phương Tây bỏ lại. Nhưng người Trung Quốc sẽ chỉ đầu tư vào những lĩnh vực mà họ cảm thấy có lợi.

Quan hệ Nga-Trung sự phối hợp chiến lược đang tăng lên - ảnh 1
Hải quân Nga và Trung Quốc tập trận tại Địa Trung Hải và Thái Bình Dương năm 2015. Dự kiến tập trận Biển Đông 2016

Trong không ít vấn đề, nước Nga đang đi vào quỹ đạo chiến lược của Trung Quốc. Nhân chuyến thăm Moskva của ông Tập Cận Bình hồi tháng 5/2015, Tổng thống Putin đã thông báo phối hợp giữa chiến lược “Nhất đới Nhất  lộ” (Một vành đai kinh tế trên bộ, Một con đường tơ lụa trên biển) với Liên minh Kinh tế Á-Âu (EAEU). Thông báo này đánh dấu việc ông Putin từ bỏ ý tưởng mà ông đã theo đuổi 5 năm nay về một đại liên kết trải dài từ Lisbon tới Vladivostok do Nga chủ đạo.

Phát biểu tại diễn đàn SPIEF 2015, Tổng thống Putin khẳng định liên minh Nga-Trung không phải là liên minh quân sự chống nước thứ ba, mà là một liên minh chính trị, kinh tế.

Tuy nhiên, việc Thứ trưởng Quốc phòng Nga tuyên bố tại Đối thoại Shangrila 2015 (Singpore) rằng hải quân Nga sẽ tập trận với một số nước tại Biển Đông vào năm 2016 là một sự phối hợp giữa Nga với Trung Quốc tại vùng biển này. Đành rằng Nga làm như vậy là để gửi một thông điệp tới Mỹ, nước đang xoay trục sang châu Á, nơi Biển Đông đang trở thành tiêu điểm của đấu tranh Mỹ-Trung. Nhưng vào lúc Trung Quốc đang hành động ngang ngược thay đổi nguyên trạng ở Biển Đông thông qua các dự án xây dựng các cơ sở quân sự trên những đảo nhân tạo, thì cuộc tập trậy này nếu diễn ra lại trở thành lá phiếu “thuận” của Nga đối với các nỗ lực gây hấn của Trung Quốc. Giới quan sát cho rằng Nga đang từ bỏ lập trường trung lập trước đây của họ trong vấn đề Biển Đông.

Tuy nhiên, quan hệ giữa Nga và Trung Quốc luôn tồn tại những khác biệt về lợi ích. Các thời kỳ hòa hợp thường ngắn hơn các thời kỳ bất đồng. Nghi kỵ chiến lược luôn tồn tại nhiều khi lấn át nỗ lực xây dựng tin cậy chiến lược.

Hai nước đều quan tâm tới Trung Á, cạnh tranh và phân chia ảnh hưởng ở Trung Á. Hai nước phối hợp trong nhiều chương trình trong tổ chức hợp tác Thượng hải (SCO), thống nhất mục tiêu loại bỏ ảnh hưởng của Mỹ và Tây Âu khỏi Trung Á. Quan hệ kinh tế ngày càng gia tăng của Trung Quốc với vùng Trung Á đang tiếp tục được đẩy mạnh với các kế hoạch lập một quỹ 16,3 tỷ USD để tài trợ cho các dự án đường sắt, đường bộ, đường ống dẫn khí đốt trong khắp vùng. Trong hợp tác năng lượng, Bắc Kinh không bỏ trứng vào một giỏ Nga. Trung Quốc đã xây dựng mạng lưới ống dẫn khí đốt Trung Á-Trung Quốc, bắt đầu từ Turkmenistan, chạy qua Uzbekistan, Kyrgyzstan và Kazakhstan nối vào tỉnh Tân Cương, phía Tây Trung Quốc. Năm 2014, Trung Quốc khởi công một đường ống dẫn khí đốt mới chạy từ Tajikistan đến Tân Cương. Một hệ thống đường ống khác sẽ cung cấp dầu từ ngoài khơi biển Caspian của Kazakhstan tới tây bắc Trung Quốc.

Do không thể đối trọng với Trung Quốc về kinh tế, Nga phát huy vai trò chủ đạo trong lĩnh vực an ninh để duy trì ảnh hưởng của mình. Theo nhật báo Nikkei (Nhật Bản), Bắc Kinh tạm thời thể hiện không mấy quan tâm tới lĩnh vực an ninh và có khả năng muốn phân chia ảnh hưởng với Nga tại Trung Á theo mô hình “Trung Quốc chi phối về kinh tế, Nga chi phối về quân sự”.

Mới đây, Nga đã tuyên bố sẽ tăng 50% số quân đồn trú tại Tajikistan lên 9.000 quân. Nga cũng sẽ điều máy bay không người lái tới căn cứ không quân tại Kirgistan.

Ngoài ra còn có yếu tố cá nhân: hai ông Putin và Tập Cận Bình hơn kém nhau một tuổi (Vladimir Putin sinh năm 1952, Tập Cận Bình sinh năm 1953) rất thân cận nhau và họ có những nét tương đồng trong phong cách lãnh đạo.

Đối với Nga và Trung Quốc, việc có những đồng minh hùng mạnh là mục tiêu đáng giá. Nhưng cả hai nước sẽ rất khó tìm được những lợi ích lớn từ nhau, đủ để tạo ra một mối quan hệ liên minh ràng buộc lớn và lâu dài./.

Người bình luận

Từ khóa:

Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

 Đổi mã
Gửi Nhập lại