Quan hệ Trung-Nhật-Hàn có dấu hiệu tan băng
02-11-2015 05:42

Các động lục kinh tế, chính trị đã thúc đẩy 3 nước Đông Bắc Á làm lành và làm cho kế sách thực dụng thắng thế.

Quan hệ quốc tế là một cuộc chơi mà phần thắng chỉ thuộc về nước nào có tầm nhìn, sự kiên trì và nắm được nghệ thuật sử dụng các đòn bẩy chiến lược, chiến thuật trong quan hệ với các nước khác. Những lạnh nhạt và nồng ấm, đấu tranh và hợp tác của quan hệ tay ba Trung-Nhật-Hàn trong ba năm qua và cuộc gặp cấp cao mới đây là một minh chứng sinh động cho cái triết lý phổ biến nêu trên.

Quan hệ Trung-Nhật-Hàn có dấu hiệu tan băng - ảnh 1

Kể từ khi chính phủ Nhật Bản ngày 10/9/2012 chính thức tuyên bố quốc hữu hóa 3 hòn đảo thuộc quần đảo Senkaku/Điếu Ngư, quan hệ Trung-Nhật đã xấu đi một cách tồi tệ. Người Trung Quốc đã điên cuồng đốt phá các sản phẩm, các cơ sở kinh doanh Nhật Bản. Đến khi Shinzo Abe lên cầm quyền tháng 12/2012, nhà chính khách này lại đẩy quan hệ giữa Nhật Bản với hai nước láng giềng lên một nấc căng thẳng mới với các hành động “xét lại lịch sử” mà nước Nhật đã gây ra với Trung Quốc và Hàn Quốc trong nửa đầu thế kỷ 20. Không những thế, từ năm 2013, chính phủ Shinzo Abe lại tìm cách đưa ra các tu chính án liên quan đến Hiến pháp hòa bình 1947, mà đỉnh cao là vào tháng 9/2015, Quốc hội Nhật Bản thông qua đạo luật an ninh mới cho phép nước này tham chiến bảo vệ đồng minh trong các xung đột vũ trang. Đạo luật này không trực tiếp sửa đổi Hiến pháp 1947, nhưng đã làm cho bản Hiến pháp ấy mất đi cái tinh thần “hòa bình” của nó. Điều đó chỉ có thể diễn ra với sự đồng ý của Mỹ - nước đã giúp biên soạn bản Hiến pháp này. Quan hệ Nhật-Mỹ đã được nâng tầm cao mới với việc hai nước ký các nguyên tắc chỉ đạo hợp tác an ninh quốc phòng, vào tháng 4/2015. Ngay sau đó, ông Shinzo Abe trở thành thủ tướng Nhật Bản đầu tiên được mời phát biểu trước lưỡng viện Hoa Kỳ, trong khi Quốc hội Mỹ lại không mời Chủ tịch Trung Quốc đăng đàn phát biểu. Đầu tháng 10 năm nay, Nhật Bản và Mỹ đã giải quyết xong những bất đồng trong một số nội dung đàm phán, góp phần hoàn tất TPP.

Những bước đi đối nội, đối ngoại của chính phủ Abe sau gần ba năm cầm quyền dường như  nhắm đến bước cải thiện quan hệ với Trung Quốc và phần nào đó với Hàn Quốc, khi ngày 1/11 vừa qua Thủ tướng Abe đã cùng với Thủ tướng Trung Quốc Lý Khắc Cường và Tổng thống Hàn Quốc Park Geun-Hye gặp nhau ở Seoul, thỏa thuận: “Chúng tôi chia sẻ quan điểm rằng hợp tác ba bên đã được khôi phục hoàn toàn nhân dịp hội nghị thượng đỉnh này”. Cái chữ “khôi phụ hoàn toàn này” cần được bôi đậm trong các bản phân tích thời sự.

Trung Quốc chắc chưa thể xuống thang trước nước láng giềng cứng đầu cứng cổ Nhật Bản nếu nền kinh tế Trung Quốc không phát triển chậm lại. Kế hoạch 5 năm lần thứ 13 của Trung Quốc đã xác định mức tăng trưởng hàng năm của nền kinh tế nước này là 6,5% - khá cao so với các nền kinh tế phát triển thế giới nhưng lại là một tỷ lệ làm cho người Trung Quốc trở nên khiêm tốn hơn.  Nhưng kinh tế chưa phải là tất cả động lực, mà những điều chính phủ Nhật Bản làm trong 3 năm ngắn ngủi đã tạo thế, buộc Bắc Kinh phải lôi kéo Nhật Bản vào một tập hợp lực lượng mới để đối trọng với “xoay trục” của Mỹ.

Hàn Quốc cũng xuống thang một vài nấc sau khi Tổng thống Park Geun-Hye thăm Bắc Kinh hồi tháng 9 và Mỹ hồi tháng 10. Ngoài ra, trước một Bình Nhưỡng nóng lạnh thất thường, Seoul cần ngồi cùng chiếu với Bắc Kinh, Tokyo (tất nhiên với cả Washington nữa), để kiềm chế bớt Triều Tiên và tìm kiếm giải pháp liên Triều.

Tổng thống nước chủ nhà Park Geun-Hye bày tỏ hy vọng ba nước sẽ tiến bước trên con đường cùng tồn tại và hợp tác. Tổng thống Hàn Quốc cho rằng ba nước đang làm sâu sắc thêm sự phụ thuộc lẫn nhau về mặt kinh tế mặc dù các cuộc tranh cãi liên quan đến các vấn đề chính trị và an ninh đang cản trở các nước láng giềng này phát huy tối đa tiềm năng hợp tác. Ngoài ra, Tổng thống Park Geun-Hye cũng nhất trí phối hợp với lãnh đạo Trung Quốc và Nhật Bản để hướng tới hoàn thiện Hiệp định đối tác kinh tế toàn diện (RCEP). Trong khi đó, Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe cũng kêu gọi các nhà lãnh đạo ba nước góp phần đẩy nhanh đà tăng cường sự hợp tác ba bên – điều sẽ tăng uy tín của ông trong giới kinh doanh Nhật Bản. 

Bất chấp những tranh cãi về lãnh thổ và quan điểm lịch sử, các nhà lãnh đạo ba nước cam kết thúc đẩy hợp tác ba bên trên tinh thần “đối diện với lịch sử một cách trung thực và hướng tới tương lai”. 

Đồng thời, khi kinh tế thế giới tiếp tục đình trệ và khủng hoảng mô hình tăng trưởng, các liên kết kinh tế toàn cầu không mang lại cái pháo cứu sinh cho các nền kinh tế. Năm 2015 cho thấy liên kết kinh tế khu vực nổi lên với tầm quan trọng đặc biệt. Ba nền kinh tế Đông Bắc Á nỗ lực thúc đẩy các cuộc thương lượng hướng tới một thỏa thuận thương mại ba bên vốn chiếm tới 20% nền kinh tế thế giới, với tham vọng trở thành “tam trụ” của châu Á, một đối trọng với TPP do Mỹ cầm đầu, mà Trung Quốc và Hàn Quốc không phải là thành viên.

Dư luận không trông đợi sẽ có những bước đột phá lớn, mặc dù giới quan sát sẽ theo dõi mọi tiến triển trong nỗ lực ký kết một thỏa thuận tự do thương mại ba bên. Điều chắc chắn, đó là kế sách thực dụng thắng thế./.

Người bình luận

Từ khóa:

Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

 Đổi mã
Gửi Nhập lại