Thượng đỉnh Mỹ-Trung Washington kết quả nghèo nàn
28-09-2015 06:24

Trung Quốc đưa ra một số điều chỉnh sắc thái trong vấn đề Biển Đông đổi lấy sự mặc nhận ngầm của Mỹ.

Chủ tịch Tập Cận Bình tiến hành chuyến thăm nhà nước đầu tiên tới Mỹ vào thời điểm có năm điều không thuận: Một là, kinh tế Trung Quốc phát triển chậm lại, trục trặc tài chính, tiền tệ tác động quốc tế tiêu cực; hai là, vấn đề Biển Đông tiếp tục phát sinh căng thẳng; các nhà chính trị và quân sự Hoa Kỳ phản ứng gay gắt; ba là, trong cuộc vận động tranh cử tổng thống Mỹ, nhiều ứng cử viên phê phán Trung Quốc; bốn là, Quốc hội Mỹ tỏ rõ không thân thiện với Trung Quốc, không mời Chủ tịch Trung Quốc phát biểu tại phiên họp lưỡng viện, trong khi đón Đức giáo hoàng rình rang và mời Ngài phát biểu; năm là, vụ máy bay chiến đấu Trung Quốc sách nhiễu máy bay do thám Mỹ trên biển Hoàng Hải hôm 15/9 làm cho nhiều nghị sĩ có uy tín Mỹ cực lực phê phán Trung Quốc, đồng thời phê phán chính quyền Obama phản ứng yếu ớt. Thêm vào đó, Quốc hội Mỹ tiến hành một cuộc điều trần phê phán tình trạng nhân quyền tại Trung Quốc.

Hai kết quả khiêm tốn

Tại cuộc gặp Thượng đỉnh Washington 2015 này, hai bên chỉ đạt được những kết quả khiêm tốn: thỏa thuận hợp tác chống biến đổi khí hậu và ngừng các chương trình tấn công mạng v thương mại. Tuyên bố chung duy nhất là về hợp tác chống biến đổi khí hậu. Các vấn đề khác chỉ được “gói” vào phát biểu của chủ và khách trong cuộc họp báo tại Vườn Hồng - Nhà Trắng sau cuộc hội đàm ngày 25/9.

An ninh mạng là vấn đề quan tâm hàng đầu của phía Mỹ. Tại họp báo, ông Obama cho biết: “Cả Mỹ và Trung Quốc thỏa thuận sẽ không tiến hành hoặc ngầm ủng hộ các chương trình tấn công mạng nhằm giành quyền sở hữu trí tuệ, các tài liệu thương mại mật hay thông tin kinh doanh của nhau”. Chủ tịch Trung Quốc đã xác nhận thỏa thuận trên, nhưng cũng cho biết, Trung Quốc có hơn 600 triệu “công dân mạng”, không dễ  kiểm soát vấn đề này.

Trước đó, ngày 11/9, hai nước ký kết một thỏa thuận sơ bộ, nhưng những vấn đề phức tạp và gai góc thì bị gác lại.

Trong  khi đó, vấn đề mà lãnh đạo Bắc Kinh quan tâm hàng đầu là thúc đẩy mô hình “quan hệ nước lớn kiểu mới”, thì không có tiến triển gì. Nó chỉ được bà Rice, Cố vấn An ninh quốc gia Mỹ, từng đề cập một lần, chứ chưa thấy Tổng thống Obama nhắc đến lần nào.

Thượng đỉnh Mỹ-Trung Washington kết quả nghèo nàn - ảnh 1
Tàu khu trục USS Stockdal của Mỹ hoạt động tại Biển Đông, khẳng định sự hiện diện của hải quân Mỹ tại những vùng biển tranh chấp

Vấn đề Biển Đông phải chăng có mặc nhận?

Biển Đông là một vấn đề được phía Mỹ quan tâm ở mức độ đáng kể. Trong họp báo, ông Obama cho biết “hai bên đã trao đổi thẳng thắn về vấn đề biển Hoa Đông và Biển Đông, nhắc lại việc tất cả các nước có quyền tự do đi lại trên biển, quyền bay qua bầu trời và hoạt động thương mại không bị gián đoạn. Mỹ sẽ tiếp tục cho tàu đi lại trên biển, bay qua bầu trời và hoạt động bất kỳ nơi nào luật pháp quốc tế cho phép”.

Tổng thống Mỹ bày tỏ “quan ngại trước việc bồi đắp đảo, xây dựng và quân sự hóa các khu vực tranh chấp. Chúng tôi khuyến khích việc tiến hành việc giải quyết giữa các bên liên quan. Chúng tôi không phải là một bên tranh chấp, chúng tôi chỉ muốn đảm bảo rằng luật lệ được thực hiện”.

Chủ tịch Trung Quốc cũng không lẩn tránh vấn đề. Ông Tập cho rằng, “Các hòn đảo ở Biển Nam Trung Hoa (Biển Đông) từ thời cổ đại đã là lãnh thổ của Trung Quốc” (!).

Nhưng để xoa dịu dư luận nước chủ nhà, Chủ tịch Trung Quốc khẳng định hai lần trong phát biểu họp báo, rằng Trung Quốc “cam kết tôn trọng và ủng hộ tự do hàng hải và bay qua bầu trời mà các nước có quyền thực thi theo luật quốc tế”.

Khác với các phát biểu trước đây của các quan chức Bắc Kinh cho rằng Mỹ chẳng liên quan gì vấn đề Biển Đông, tại hợp báo, nhà lãnh đạo Trung Quốc khẳng định: “Trung Quốc và Mỹ có nhiều lợi ích chung trong vấn đề Biển Nam Trung Hoa” (Biển Đông).

Việc Mỹ “khuyến khích giải quyết giữa các bên liên quan” phù hợp với lập trường của Trung Quốc là “các nước liên quan trực tiếp cần giải quyết xung đột thông qua  thương lượng, tham vấn”.

Người đứng đầu Nhà Trắng tất nhiên không thể lên tiếng phản bác lập luận của người đứng đầu nhà nước Trung Quốc, cho rằng Biển Đông từ cổ đại đã là lãnh thổ Trung Quốc. Nhưng phải chăng có việc Mỹ mặc nhiên thừa nhận việc Trung Quốc xây cất các bãi đ ở Trường Sa khi Trung Quốc công khai thừa nhận các “quyền” tự do hàng hàng hải mà Mỹ lâu nay đòi hỏi ở Biển Đông?

Việc ông Tập dùng diễn đàn tại Nhà Trắng khẳng định các quan điểm về Biển Đông có thể gây lẫn lộn trong dư luận Mỹ, buộc các nước liên quan ở Biển Đông phải tự lên tiếng bảo vệ chủ quyền của mình. Trong tất cả các nước tranh chấp chủ quyền biển đảo với Việt Nam, không một quốc gia nào có một quá trình lịch sử xác lập chủ quyền, “nói có sách, mách có chứng” về thực tiễn quản lý các quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa như Việt Nam.

Kết quả của cuộc gặp thượng đỉnh Mỹ-Trung lần này khá nghèo nàn. Chuyến thăm không tăng cường tin cậy chiến lược giữa hai nước, trái lại tăng cường  sự thiếu tin cậy chiến lược vốn có. Còn việc nhà lãnh đạo Trung Quốc với các phát biểu về vấn đề Biển Đông tại họp báo ở Nhà Trắng có thể hiện một thỏa thuận ngầm hoặc mặc nhận ngầm hay không từ phía Mỹ, cần theo dõi với một thái độ hết sức cẩn trọng./.

Người bình luận

 

 

 

 

Từ khóa:

Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

 Đổi mã
Gửi Nhập lại