Sốt xuất huyết: Triệu chứng và cách phòng chống hiệu quả
08-11-2016 08:00
(Tổ Quốc) - Hai tuần trở lại đây, khoa Nhi -Bệnh viện Bạch Mai và khoa Khám bệnh - Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương  liên tục tiếp nhận bệnh nhân sốt xuất huyết .

PGS.TS Nguyễn Tiến Dũng, nguyên Trưởng khoa Nhi-Bệnh viện Bạch Mai cho biết, bệnh nhi sốt xuất huyết (SXH) đến khám chủ yếu rơi vào nhóm trẻ 2 tuổi trở lên đến từ các khu vực Hoàng Mai, Triều Khúc, Thanh Trì. Còn tại BV Nhiệt đới Trung ương, đa số bệnh nhân đến khám, theo dõi điều trị ngoại trú, chỉ những trường hợp có dấu hiệu cảnh báo, hạ tiểu cầu nặng mới phải nhập viện điều trị.

Triệu chứng và cách xử lý?

Theo PGS.TS Dũng, thời tiết mưa rét, ẩm ướt khiến nhiều trẻ mắc các bệnh hô hấp, bệnh tay chân miệng, sốt xuất huyết… Khuyến cáo mới của Tổ chức Y tế thế giới (WHO) cho hay, với bệnh nhi mắc SXH nhẹ, đơn thuần với các triệu chứng như nổi ban, đi ngoài… có thể dùng thuốc hạ sốt paracetamol, uống oresol bù nước. Bệnh nhân có thể được theo dõi, điều trị tại nhà theo tư vấn của bác sĩ, nhưng tuyệt đối không được dùng aspirin và ibuprofen.

Sốt xuất huyết: Triệu chứng và cách phòng chống hiệu quả - ảnh 1Triệu chứng Sốt xuất huyết.

PGS.TS Dũng cho hay,ì aspirin ngăn sự tập kết tiểu cầu, chống đông máu nên làm cho việc chảy máu do SXH gây ra không cầm được (nhất là xuất huyết đường tiêu hóa khi bị SXH dễ khiến tình trạng bệnh thêm trầm trọng. Tương tự, thuốc ibuprofen hạ sốt nhanh nhưng rất nguy hiểm vì nó ảnh hưởng đến đông máu thì nguy cơ chảy máu càng cao hơn, thậm chí có thể bị chảy máu ào ạt. 

Với những ca SXH nặng ở trẻ em sẽ có các triệu chứng như đau bụng vùng hạ sườn phải, trẻ nôn nhiều, kích thích vật vã, chảy máu niêm mạc mũi, răng, lợi nhiều, có đi ngoài ra máu… Còn ở người lớn là các dấu hiệu đau bụng, chảy máu, kích thích… WHO khuyến cáo, cần đưa bệnh nhân đi khám và nhập viện điều trị chứ không nên chờ đến khi sốc nặng mới đưa vào viện.

PGS. Dũng cũng cảnh báo, cần đặc biệt chú ý bệnh SXH trên cơ địa trẻ béo phì, trẻ dưới 1 tuổi hoặc bệnh SXH ở người già, phụ nữ có thai, người có bệnh mạn tính khác như: bệnh tim mạch, bệnh gan… Với những đối tượng này bệnh rất dễ nặng lên nhanh chóng.

Không nên xem thường sốt xuất huyết

Theo TS.Trương Đình Bắc, Phó Cục trưởng Cục Y tế dự phòng - Bộ Y tế, với bệnh SXH, thời kỳ sốt khoảng 3-7 ngày, ủ bệnh khoảng 1 tuần, sau đó sốt và sốt cao đột ngột, đau người, đau mình mẩy, đau hốc mắt, đau vùng thái dương, 3 ngày sau có thể có biểu hiện nôn, buồn nôn và thường hạ sốt đi. Ở giai đoạn hạ sốt này cũng có những biểu hiện cần quan tâm, đó là giảm tiểu cầu có thể giảm xuống dưới 100.000/mm3, dễ cô đặc máu, xét nghiệm hematocrit có thể tăng trên 20% so với ban đầu. Đây là những dấu hiệu rất nguy hiểm. SXH rất dễ chảy máu trong khi đánh răng hay vết tiêm, có thể xuất huyết tiêu hoá, nôn ra máu... Biểu hiện nguy hiểm nhất của SXH là sốc và tử vong nếu không được cứu chữa kịp thời.

Do chưa có vắc xin phòng bệnh nên các biện pháp để dự phòng bệnh này vẫn tập trung vào các biện pháp phòng chống muỗi đốt, diệt muỗi, lăng quăng, bọ gậy, tích cực tham gia các chiến dịch vệ sinh môi trường, làm sạch khu dân cư, đặc biệt khi có chiến dịch phun hoá chất dập dịch thì người dân cần hợp tác mở cửa để phun thuốc có hiệu quả cho cả khu vực của mình.

Theo các chuyên gia, SXH được khẳng định là bệnh nguy hiểm và diễn biến cấp tính, đặc biệt là có thể dẫn tới trụy tim mạch và tử vong. Nhiều trường hợp tử vong do SXH ở các bệnh viện theo ghi nhận của ngành y tế thì chủ yếu là do đến bệnh viện muộn, người dân khi bị SXH thì chủ quan, lơ là, tự mua thuốc về nhà điều trị, tự mời bác sĩ tư đến nhà truyền dịch và không có sự theo dõi của cơ quan y tế. Khi quá nặng mới đưa đến bệnh viện thì việc cứu chữa sẽ rất khó khăn.

Do đó, các bác sĩ khuyến cáo, khi bị  SXH không tự ý mua thuốc, không tự uống thuốc hạ sốt, nên tăng cường bù dịch bằng đường uống (như sử dụng oresol hoặc nước hoa quả), tránh lạm dụng truyền dịch tại nhà và cần phát hiện sớm các dấu hiệu tiền sốc như co giật, run rẩy, chân tay lạnh, sốt cao... thì cần phải đến ngay cơ sở y tế để có cấp cứu kịp thời, tránh nguy hiểm đến sức khoẻ.

Dinh dưỡng cho bệnh nhân sốt xuất huyết

TS.BS Phan Bích Nga, Giám đốc Trung tâm Khám Tư vấn dinh dưỡng Trẻ em - Viện Dinh dưỡng Quốc gia lưu ý, khi bị SXH, cơ thể bệnh nhân thường mất nước nên cần bù nước, nhất là nước hoa quả (ưu tiên các loại có nhiều natri, kali như: nước dừa, nước chuối xay, nước hồng xiêm chín nghiền…) và dùng oresol để bù lại lượng nước mất đi. Không được kiêng khem quá, bổ sung dinh dưỡng hợp lý, giàu vitamin, khoáng chất, đủ năng lượng để giúp cho sức đề kháng cơ thể tăng lên chống đỡ bệnh tật. Tăng cường những loại có nhiều vitamin C tốt để bảo vệ thành mạch, chống yếu thành mạch, đỡ nguy cơ xuất huyết, do đó cần tăng các loại nước quả như cam, quýt, bưởi, chanh. Cho trẻ ăn thức ăn lỏng, giàu dinh dưỡng, dễ tiêu hóa như cháo, súp, sữa…

TS. Nga cũng lưu ý không nên dùng thực phẩm có màu sẫm quá, nhất là màu đỏ vì trong quá trình xuất huyết nếu bị nôn ra máu hoặc xuất huyết tiêu hoá mà thức ăn giống như máu thì mình không phân biệt được. Cần tuân thủ theo chỉ định của bác sĩ về chế độ ăn uống, truyền cái gì và khi nào cần thăm khám, không nên để quá nặng dẫn đến tình trạng khó cứu chữa./.

Tuấn Minh

Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

 Đổi mã
Gửi Nhập lại