Đón Tết ở trại Hoả Lò

(Toquoc)-Cách đây cả tháng, những bức tường bao quanh khu trại giam có "công suất" giam giữ lớn nhất nhì toàn quốc này đã được quét vôi trắng tinh tươm. Và giờ là những cây quất, cành đào thật lớn, đồ trang trí đủ màu, dây đèn nhấp nháy chăng khắp vườn cây, lộng lẫy chẳng kém gì phố xá náo nhiệt ngoài kia.

12g30, Thượng tá Bùi Ngọc Bình - Giám thị Trại giam số 1 Công an TP Hà Nội (mà người dân hay gọi bằng cái tên nôm là trại Hoả Lò) mới được ăn trưa. Nhưng là cơm hộp dã chiến. “Các cán bộ ở đây ai cũng vậy cả. Các trại giam khác tỷ lệ giữa cán bộ và người bị giam giữ chỉ có 1:3, còn ở trại này thì là 1:9, 1:10. Số lượng người bị giam giữ lúc nào cũng trên dưới 5000 nên ngày Tết cán bộ làm công tác phân trại bận hơn con mọn” - Thượng tá Bùi Ngọc Bình phân trần với khách.

Chuyển quà của ngươì thăm thân vào trại (Nguồn: Báo Công an nhân dân)

Những ngày cận kề Tết cổ truyền này, mọi hoạt động ở trại Hoả Lò bắt đầu từ 5 giờ sáng. Cán bộ nhà xa thì phải dậy từ 3 rưỡi sáng để kịp đến trại làm việc. Công việc bếp núc ở trại vốn lúc nào cũng quá tải khi có tới hàng nghìn can phạm, phạm nhân cần ăn uống. Trung bình ngày thường mỗi bữa phải chuẩn bị nấu gần 2 tấn gạo, hàng chục tấn rau cỏ, thực phẩm tươi sống. Còn ngày Tết, số lượng thực phẩm đúng đủ định lượng theo chính sách của Nhà nước là gấp 3 lần ngày thường. Thế nên cán bộ phải đến thật sớm, về thật muộn, làm cả trưa và ăn tại chỗ mới kịp tổ chức cho bữa chiều.

 Bữa ăn ngày Tết trong trại giam cũng đầy đủ giò, chả, thịt gà, thịt lợn, măng, miến như một mâm cỗ truyền thống bình thường. Nhưng không phải cả nghìn can phạm, phạm nhân ai cũng ăn giống ai. Thực đơn thì lên theo từng bữa, từng ngày và thực phẩm cũng nhập về từng ngày. Đúng đủ định lượng nhưng đồng thời phải đảm bảo thực phẩm được ăn hết, không thiếu cũng không được thừa. Những người khoẻ mạnh thì ăn theo thực đơn chung, nhưng những người đang ốm yếu lại có thực đơn riêng. Người đang suy dinh dưỡng thì cần tăng lượng thực phẩm, người bị thừa cân, người mắc bệnh thì lại có chế độ kiêng khem. Nhất là những người đang trong thời gian tạm giữ để điều tra, xét xử thì việc chăm sóc, đảm bảo sức khoẻ cho can phạm là điều hết sức quan trọng.

Trung tá Phạm Ngọc Thịnh - Phân trại trưởng Phân trại quản lý phạm nhân cho hay: “Lo nhất ngày Tết là vệ sinh an toàn thực phẩm. Khối lượng lương thực, thực phẩm cần chế biến nhiều như thế, chỉ cần sơ suất trong khâu nhập thực phẩm, chuẩn bị bữa ăn là dễ dàng xảy ra ngộ độc, hậu quả khôn lường. May là trong suốt những năm công tác tại vị trí này, tôi chưa gặp phải sự cố nào”.

Trung tá Thịnh cũng cho hay: nguồn thực phẩm được nhập về trại vào những ngày Tết được kiểm tra gắt gao hơn nhiều ngày thường. Những món được mang vào buồng giam giữ cho phạm nhân, can phạm ăn Tết như giò chả, bánh chưng là thứ phải đặt hàng kỹ lưỡng nhất. Ngoài việc đồ ăn phải ngon, thì các cán bộ có trách nhiệm phải căn ke thời gian nhập hàng, đảm bảo hàng mới chế biến, làm sao để thời tiết có nóng bức, đồ ăn cũng không bị hỏng.

Tuy thế, các cán bộ trại vẫn phải “trực chiến” 24/24, lỡ chẳng may có sự cố thực phẩm thì còn kịp xử lý cũng như đảm bảo tuyệt đối về an ninh. 22 năm trong nghề thì gần 20 năm Trung tá Thịnh đón giao thừa tại trại. Có năm lãnh đạo tâm lý cho về nhà sau khi đã thực hiện xong công tác thì vợ con cũng đã đi ngủ cả. Cả đời chưa biết đưa vợ con đi chơi đâu xa vì quanh năm ngày tháng chỉ ở trong trại từ sáng sớm đến tối mịt, kể cả ngày nghỉ. Trung tá Thịnh nhớ lại lời chia tay cười ra nước mắt của một phạm nhân được mãn hạn tù: “Ban ở lại chung thân nhé. Em về đây.” Còn con trai anh khi được ai đó hỏi về nghề nghiệp của bố thì luôn trả lời: “Bố cháu làm nghề vận hành nồi hơi”. “Thì đúng như thế. Quanh năm lo chuyện điều hành bếp núc, ăn uống cho can phạm, phạm nhân. Chỉ riêng tổ bếp đảm nhiệm công tác này đã lên tới 500-550 phạm nhân phục vụ. Thành ra tôi chưa bao giờ dám xin nghỉ phép mặc dù có chế độ. Mình nghỉ thì lấy ai làm thay hộ mình. Nhìn xung quanh, các anh em cán bộ ở đây và cả ban giám thị trại cũng chẳng ai nghỉ phép hay có được nhiều cái giao thừa bên gia đình, vợ con” – Trung tá Thịnh chia sẻ.

Ngày Tết, các gia đình tất bật chuẩn bị như thế nào thì trong trại cũng tất bật như thế. Khối lượng công việc thì gấp nhiều lần. Cũng phải đi mua đào, quất, băng rôn, đèn hoa, kim tuyến… để trang trí trong trại và từng khu can phạm, phạm nhân. Không khí Tết nhất tràn ngập khắp nơi cốt để các phạm nhân tăng thêm niềm vui, bớt nỗi nhớ nhà và yên tâm cải tạo. Riêng các can phạm thì phải đón Tết trong buồng giam. Theo Thượng tá Bùi Ngọc Bình, những đối tượng này đặc biệt hơn vì án với họ chưa quyết, tâm lý thường bất ổn: “Nếu các phạm nhân xác định rõ ràng về việc cải tạo tốt và chờ ngày ra tù thì các can phạm vẫn chưa biết tương lai của họ ra sao. Họ gần như không có tâm trạng gì để đón Tết. Do vậy, ngoài việc lo chuyện ăn uống cho họ thì còn phải làm công tác tâm lý. Các cán bộ thường xuyên phải xuống tận nơi trò chuyện với họ. Gọi theo ngôn ngữ của ngành là “giáo dục” nhưng thực chất là mình tâm sự, chia sẻ với họ như anh em, cha con, chú cháu, nhất là các can phạm có những biểu hiện bất thường, can phạm là phụ nữ, tuổi vị thành niên… để họ có được sự thoải mái, bình tâm nhất định”.

 Mặc dầu ngày Tết là thời gian an ninh phải tăng cường tối đa nhưng theo các cán bộ ở đây thì các can phạm, phạm nhân lại có vẻ “thuần tính” hơn bình thường rất nhiều. Khu của những người đang thi hành án thì có không khí hồ hởi hơn. Người nào cũng bày trí những món quà được phân theo chế độ và người thân gửi thành những mâm ngũ quả thật đẹp, cũng đủ cả bánh kẹo, hoa quả, bánh chưng, cân giò. Phạm nhân Cường, sinh năm 1981, đã đón 3 cái Tết trong trại vì tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản tâm sự: “Năm đầu tiên ở khu tạm giam thì tôi chẳng thiết tha gì Tết nhất. Nhưng khi chuyển xuống phân trại cải tạo thì có thể nói là vui. Mình được ra ngoài buồng giam, tham gia công tác dọn dẹp vệ sinh, phân chia quà Tết cho anh em trong tù, góp tay trang trí cho trại thêm rực rỡ. Đêm giao thừa, các cán bộ vào chúc Tết, rồi anh em trong buồng chúc nhau. Cũng bóc bánh bóc kẹo đưa cho nhau làm quà mừng tuổi đầu năm”.

Tết này Cường được giảm án và được ra tù trước thời hạn. Cường bảo: “Năm nay mình sẽ biết phải làm gì cho gia đình vào ngày Tết”.

 Cùng có chung cảm xúc với Cường là Trần Văn Minh, sinh năm 1985, cũng vào trại với tội danh chiếm đoạt tài sản. Mình còn trẻ, da trắng, đẹp trai với cặp kính cận thông minh. Minh kể: “Trong buồng giam những ngày Tết nói là vui thì không hẳn đúng. Nhưng mọi người ai cũng cảm thấy thân thiết, gắn bó với nhau hơn, có nhu cầu chia sẻ, tâm sự hơn. Cũng kiêng kỵ một số điều như ở ngoài vậy: kiêng va chạm, kiêng nhắc tới những chuyện không hay. Tôi cũng may mắn được các cán bộ sắp xếp cho một công việc đúng chuyên môn là tính toán phân chia chế độ cho các can phạm, phạm nhân. Làm việc với các phần mềm kế toán trên máy tính khiến tôi cảm thấy có ích vì được sử dụng cái nghề của mình. Công việc bận rộn cũng cuốn mình đi hết ngày, khiến mình bớt nỗi nhớ nhà và yên tâm cải tạo hơn. Vào đây mới thấy giá trị của những cái Tết mà thời gian mình tự do, vì đồng tiền mà mình lãng quên hẳn gia đình. Trong tôi luôn thường trực suy nghĩ: khi mãn hạn tù, điều đầu tiên mình làm là về quê ăn Tết với bố mẹ”.

Ở phân trại tạm giam thì không khí trầm lắng hơn, nhưng ngay cả những can phạm mang hành vi phạm tội ghê sợ nhất cũng có sự chỉn chu nhất định trong ngày Tết. Thượng tá Vũ Xuân Hồng – Phó Giám thị Trại – tâm sự: “Đêm giao thừa đi vào từng buồng giam chúc Tết, nhìn những gương mặt can phạm trong song sắt cứ ngóng ra ngoài cửa như chờ đợi điều gì khiến mình không khỏi chạnh lòng. Trong khoảnh khắc ấy, có nhiều người khóc. Người khóc vì ân hận, người khóc vì nhớ nhà, người khóc vì khao khát tự do. Có lẽ điều thiêng liêng của ngày Tết chính là làm cho người ta trở nên hướng thiện hơn”.

Để có được giây phút hướng thiện đẹp đẽ ấy, những người bên ngoài song sắt đã phải lao tâm khổ tứ, hay chí ít là những ngày phải dậy từ 3 rưỡi sáng, những bữa trưa vội vàng hộp cơm giản dị và những đêm đón xuân trong trại biền biệt tháng năm./.

Hoàng Hồng