Thành nhà Hồ sau lễ vinh danh

(Toquoc)- Bảo tồn di sản và đưa di sản vào phát triển du lịch là hướng đi của tỉnh Thanh Hóa đối với di sản văn hóa thế giới Thành nhà Hồ sau lễ vinh danh.

Phục dựng hay bảo tồn nguyên trạng?

Trăm năm bia đá cũng mòn, công trình đá kỳ vĩ và duy nhất ở Việt Nam tồn tại đã 600 năm và hiện nay cũng có những điểm sụt lún cần phục hồi. Bên cạnh đó là hệ thống các cung điện, đền đài, các dấu tích trong lòng đất chưa được khảo cổ cần được nghiên cứu, tìm hiểu để làm rõ diện mạo lịch sử của vương triều Hồ. Phục dựng lại một số cung điện, đền thờ nhà Hồ… Đó là những công việc sẽ phải làm đối với lịch sử, hiện tại và cả với tương lai mà lễ vinh danh Thành nhà Hồ là Di sản văn hóa thế giới mới chỉ là bước khởi đầu.

Sở VHTTDL Thanh Hóa đã đề xuất 13 đề án trong đó có nhiều đề án đề nghị phục dựng lại khuôn viên đền đài, thành quách trong khu vực di tích Thành nhà Hồ như: phục dựng Kiến trúc Chính điện khu vực thành Nội, phục dựng Môn Lâu… Tuy nhiên, nhiều nhà khoa học cho rằng, việc cần thiết là khai quật khảo cổ để làm rõ giá trị, diện mạo lịch sử, văn hóa của vương triều Hồ hơn là việc phục dựng, bởi trên thực tế, không có một tài liệu khoa học nào còn tồn tại về các đền đài, kiến trúc trong khu vực Thành nhà Hồ để làm căn cứ phục dựng. Nếu cứ phục dựng thì có thể làm sai lệch lịch sử.

Sẽ tiếp tục khai quật khảo cổ Thành nhà Hồ để làm rõ diện mạo lịch sử triều Hồ

GS Tống Trung Tín, Viện trưởng Viện khảo cổ học Việt Nam cho biết: “Phục dựng là việc không nên, vì chúng ta không có tài liệu khoa học nào để căn cứ. Việc cần thiết là khảo cổ, tìm hiểu những tầng di sản còn vùi dưới lòng đất để làm rõ diện mạo văn hóa, lịch sử của triều Hồ”.

GS Tín cũng cho rằng, với đặc thù là di tích bằng đá, tồn tại bền vững qua 6 thế kỷ, Thành nhà Hồ không phải là di sản khó bảo tồn. Cái khó là việc phục hồi những đoạn thành sụt lún, chống xuống cấp.

Còn theo ông Hồ Quang Sơn- Ủy viên BCH trung ương Hội Di sản Việt Nam, Chủ tịch Liên chi Hội Di sản Văn hóa Việt Nam tại Thanh Hóa cho biết: “Chúng tôi đã đề nghị UBND tỉnh Thanh Hóa và đã được phê duyệt việc trùng tu, tôn tạo lại Ly Cung- quê hương của Hồ Quý Ly, người dân địa phương còn gọi là cung Bảo Thanh nằm trên địa bàn thôn Kim Phát, xã Hà Đông, huyện Hà Trung. Đây là di tích được công nhận là Di sản cấp quốc gia từ năm 1997. Tỉnh đã khai quật từ 1979- 1981 nhưng nhiều lý do này khác vẫn để lại nguyên trạng. Sắp tới, chúng tôi sẽ tiến hành trùng tu, tôn tạo lại, trong đó sẽ xây dựng đền thờ Hồ Quý Ly và Vương triều Hồ, hiện giờ mới có một miếu nhỏ thờ các vua Hồ và vua Trần”. Theo ông Sơn, việc xây đền thờ các vua Hồ là cần thiết để tưởng nhớ người đã có tầm nhìn chiến lược, xây dựng nên một kinh thành có một không hai ở nước ta, giờ đã được công nhận là Di sản văn hóa thế giới.

Ông Vương Văn Việt- Phó Chủ tịch UBND tỉnh Thanh Hóa  cho biết: “Thanh Hóa sẽ tập trung quy hoạch bảo tồn tôn tạo và phát huy giá trị của Di sản văn hóa thế giới Thành nhà Hồ. Chúng tôi sẽ đầu tư công sức để tập trung trí tuệ của các nhà khoa học trong nước và những nhà khoa học quốc tế trong công tác khai quật khảo cổ trên cơ sở tôn trọng những giá trị vốn có của di sản và Luật di sản quy định. Đặc biệt, sẽ phục hồi tôn tạo các điểm di tích đã xuống cấp. Bên cạnh đó, sẽ đẩy mạnh khai thác, phát huy giá trị di sản”.

Sẽ xây dựng Khu Du lịch văn hóa lịch sử Thành nhà Hồ

Sau một năm được UNESCO công nhận là Di sản văn hóa của nhân loại (27/6/2011), cảnh quan gần khu vực Thành nhà Hồ đã có nhiều thay đổi. Đường đi được mở rộng hơn, xung quanh thành đã có đường cho du khách tham quan, trụ sở của Trung tâm bảo tồn di sản Thành nhà Hồ cũng đã được xây dựng. Với những đầu tư bước đầu, chính quyền và nhân dân tỉnh Thanh Hóa mong muốn, Di sản Văn hóa thế giới Thành nhà Hồ sẽ góp phần thu hút du khách, phát triển du lịch, góp phần đẩy mạnh kinh tế của vùng đất giàu di sản xứ Thanh.

Thành nhà Hồ sẽ trở thành một khu du lịch văn hóa lịch sử

Ông Vương Văn Việt cho biết, Thanh Hóa sẽ có kế hoạch đầu tư xứng đáng cho di sản trong đó có cơ sở hạ tầng du lịch, tăng cường quảng bá, kết nối các tour du lịch Thành nhà Hồ với các điểm du lịch trong, ngoài tỉnh và quốc tế. Ông Việt khẳng định: “Sau khi được công nhận là Di sản văn hóa thế giới, bên cạnh niềm tự hào về một công trình văn hóa của cha ông mình được thế giới ghi nhận thì Thành nhà Hồ đã thu hút rất nhiều du khách cả trong nước và quốc tế đến tham quan. Lợi ích của di sản là ở đó, chúng ta phải biết khai thác và phát huy giá trị”.  

Theo đề án của Sở VHTTDL Thanh Hóa, sẽ xây dựng một khu du lịch văn hóa lịch sử Thành nhà Hồ với quy mô 19 ha gồm các khu: trung tâm đón tiếp và dịch vụ công cộng, trung tâm văn hóa, lễ hội và các trò chơi dân tộc, khu khách sạn cao cấp và dịch vụ ăn uống, khu vui chơi giải trí, khu công viên văn hóa… Điểm du lịch này sẽ được kết nối với khu du lịch di tích Lam Kinh, khu du lịch Hàm Rồng, khu du lịch biển Sầm Sơn, biển Hải Hòa, suối cá Cẩm Lương tạo thành một chuỗi du lịch di sản, nghỉ dưỡng hấp dẫn du khách trong và ngoài nước.

Chị Phạm Thị Mai- một người dân sinh sống gần khu di tích Thành nhà Hồ vui vẻ chia sẻ: “Nếu nhà nước, tỉnh đầu tư phát triển du lịch ở đây thì tốt quá, người dân sẽ được hưởng lợi từ việc làm du lịch thay vì hiện nay chúng tôi chỉ biết đến trồng lúa”. Hiện người dân xung quanh khu di tích đã bước đầu “rục rịch” làm dịch vụ phục vụ du khách. Một số “bảo tàng tư nhân” (vẫn đang là những bộ sưu tập quy mô nhỏ) cũng đã được các nhà dân giới thiệu góp phần làm đa dạng hơn những điểm dừng chân của du khách khi đến với Thành nhà Hồ. Đó là những tín hiệu vui để Di sản văn hóa thế giới Thành nhà Hồ được giới thiệu nhiều hơn tới du khách trong nước và quốc tế, góp phần phát triển du lịch, văn hóa của mảnh đất giàu di sản xứ Thanh./.

Hà An

Ảnh: A. Tuấn