(Toquoc)-Liệu Mỹ có đánh đòn phủ đầu hay đồng minh Tel Avip sẽ tấn công trước? Kịch bản cuộc xung đột sẽ ra sao? Nga, Trung có nhảy vào và chiến tranh thế giới lần thứ 3 có nổ ra?
(Toquoc)-Hôm nay, 18/1, Uỷ ban Quân vụ Mỹ sẽ tổ chức một cuộc họp kín về Iran. Giới phân tích nhận định, xác suất xảy ra cuộc xung đột vũ trang giữa Mỹ và Iran hiện nay cao hơn bất kỳ thời điểm căng thẳng nào từ năm 1988. Nhưng liệu Mỹ có đánh đòn phủ đầu hay đồng minh Tel Avip sẽ tấn công trước? Kịch bản cuộc xung đột sẽ ra sao? Nga, Trung có nhảy vào và chiến tranh thế giới lần thứ 3 có nổ ra?
Căng thẳng giữa Mỹ, phương Tây - Iran liên tục leo thang trong những ngày gần đây: Tehran đe doạ phong toả eo biển Hormuz nằm trên tuyến vận chuyển dầu toàn cầu cùng một loạt các cuộc tập trận và tuyên bố tập trận liên tục tại vùng biển vịnh Persian đang dậy sóng để phô trương sức mạnh; Iran đổ lỗi cho Mỹ và Israel gây ra vụ ám sát một nhà khoa học hạt nhân Iran; Mỹ và các nước phương Tây gia tăng sức ép với Iran về chương trình tinh luyện uranium; Tòa án Iran kết án tử hình Amir Hekmati – công dân Mỹ gốc Iran... Bấy nhiêu diễn biến dồn dập sẽ hình thành những kịch bản nào cho cuộc xung đột này?
Israel sẽ khai ngòi cho cuộc chiến được Mỹ và phương Tây hậu thuẫn?
Nader Mousavizadeh, Giám đốc Điều hành Hãng tư vấn và phân tích chiến lược Oxford, nhận định sẽ khó có khả năng Mỹ tấn công Iran trong năm 2012, và một cuộc chiến chống Iran nếu xảy ra thì Israel sẽ là kẻ châm ngòi.
Theo Nader Mousavizadeh từ lâu, Mỹ, Israel và một số nước khác được cho là có can dự vào một chiến dịch phối hợp nhằm phá hoại, làm trì hoãn hoặc gián đoạn chương trình hạt nhân của Iran, và những nỗ lực này đến nay cũng đã đạt được những thành công nhất định, cụ thể là Iran chưa thể vượt qua được ngưỡng cửa hạt nhân.
Israel có thể khai ngòi một cuộc chiến chống Iran với sự hậu thuẫn của Mỹ?
Mối đe dọa chủ chốt hiện nay là những nhân vật quan trọng trong giới lãnh đạo Israel không tin rằng phương Tây có đủ ý chí và thực lực để ngăn chặn Iran trở thành quốc gia hạt nhân. Nếu kết hợp giữa nhận định cho rằng những thay đổi lan rộng ở thế giới Arập là nguồn gốc của những bất ổn và thù địch nhằm vào Israel với thực tế là một Iran có thực lực hạt nhân sẽ làm thay đổi đáng kể cán cân quyền lực tại khu vực, đe dọa vị thế chiến lược của Israel thì rõ ràng, nguy cơ về một cuộc chiến sẽ gia tăng trong năm 2012.
Các mối quan hệ hiện nay giữa Israel và Mỹ chứa đựng sự ngờ vực mạnh mẽ trong giới lãnh đạo cao cấp hai nước, giữa Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu và Tổng thống Mỹ Barack Obama. Điều này có thể góp phần thêm vào quyết định tiến hành hành động quân sự chống Iran.
Về khả năng một cuộc tấn công Iran, Nader Mousavizadeh nhận định, hiện nay chính phủ và giới quân sự Mỹ và Anh - đồng minh chiến lược của Mỹ - không hứng thú về một cuộc chiến chống Iran. Nếu chiến tranh xảy ra thì sẽ vào mùa Xuân 2012 bởi các nhân tố về tính thời điểm. Một cuộc chiến sẽ khó có thể xảy ra vào giai đoạn đầu ngay sau khi tổng thống cũ tái đắc cử hoặc một tổng thống mới vừa nhậm chức.
Nếu một cuộc chiến xảy ra thì là bởi Israel châm ngòi và sau đó sẽ kéo theo sự tham dự của Mỹ, ngay lập tức hoặc ở giai đoạn giữa của cuộc chiến. Cuộc chiến này có nguy cơ cao trở thành một cuộc chiến lớn tại khu vực.
Trong khi đó, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Leon Panetta cho biết Washington đang “đặt các lựa chọn trên bàn, bao gồm sử dụng vũ lực” một khi Tehran xử tử Amir Hekmati – công dân Mỹ về tội làm gián điệp hay phong toả eo biển Hormuz.
Nikolai Patrushev, người đứng đầu hội đồng An ninh của điện Kremlin, lo ngại Israel sẽ đẩy Mỹ vào một cuộc xung đột quân sự với Iran theo “kịch bản can thiệp quân sự” như tại Libya. Israel nhiều lần đã ám chỉ sẽ có hành động quân sự chống lại Iran (với sự hậu thuẫn của Mỹ) nhằm ngăn nước này phát triển hạt nhân.
Có muốn chiến tranh xảy ra?
Anoushiravan Ehteshami – chuyên gia về Iran tại đại học Durham (Anh), nhận định: “Việc Mỹ và phương Tây áp đặt các lệnh trừng phạt cứng rắn hơn với Iran về chương trình phát triển vũ khí hạt nhân đã khiến lãnh tụ tối cao Ayatollah Khamenei bị dồn vào chân tường và còn rất ít lý do để thoả hiệp. Khi không còn gì để mất, Tehran sẽ tiến hành các biện pháp trả đũa nhằm thay đổi cuộc chơi theo ý họ”.
Trên thực tế, đại giáo chủ Khamenei cảnh báo: “Iran sẽ không ngồi yên và bị động trước kẻ thù. Iran sẽ huy động toàn lực để chống trả bất kỳ sự xâm lược hoặc mối đe doạ đến từ bên ngoài và bên trong. Iran sắp sửa bước vào một trận chiến quan trọng, tương tự như người Hồi giáo chiến đấu với những người vô thần vào thế kỷ trước”.
Theo giáo sư Farideh Farhi, đại học Hawaii, Khamenei chưa bao giờ là người nói suông. Khi Mỹ và Israel phối hợp tập trận quân sự trong khu vực, Iran tiết lộ về việc trang bị loại tên lửa mới. Vị lãnh tụ tối cao muốn chứng tỏ rằng trong bất kỳ tình thế nào, ông ta cũng sẽ không chịu “xuống nước”. “Việc Tehran đe doạ phong toả eo biển Hormuz có thể là điên rồ, nhưng việc Mỹ hoặc Israel tấn công Iran còn điên rồ hơn. Iran có thể chịu được bất kỳ cuộc tấn công nào, trong lúc cuộc chiến tranh mới nhiều khả năng sẽ khiến chính trị – kinh tế Mỹ và EU suy yếu”, giáo sư Farhi nói.
Tuy nhiên, theo Anthony Cordesman, nhà phân tích tại trung tâm Nghiên cứu chiến lược quốc tế Mỹ, nhìn nhận Iran thật sự không muốn nổ ra xung đột với Mỹ, mà chỉ muốn gây căng thẳng ở mức độ vừa phải để đẩy giá dầu, kích động lòng yêu nước của người dân trước cuộc bầu cử trong nước vào tháng 3/2012.
Tình hình leo thang hay thậm chí chiến tranh sẽ là cơ hội để các phe đối lập trong nội bộ chóp bu Chính phủ Iran tranh thủ khẳng định mình, trong viễn cảnh cuộc bầu cử tổng thống và Quốc hội năm 2013. Đó cũng sẽ là cơ hội để lực lượng vệ binh cách mạng Hồi giáo Iran được có dịp thể hiện mình. Một cuộc chạm trán quân sự trực tiếp sẽ giúp phá vỡ thế cô lập ngoại giao trong khu vực, vốn luôn lo ngại vũ khí hạt nhân và sự lớn mạnh của nhánh Hồi giáo dòng Sunni. Như vậy, đối với Iran, việc chọn vị thế là nước duy nhất dám thách thức siêu cường Mỹ bỗng nhiên trở nên có lợi.
Tuy nhiên, trong tương quan lực lượng, nếu chiến tranh xảy ra, Iran có thể bị thua. Trong bối cảnh đó, hai giải pháp có thể chọn lựa cho cả hai bên. Một là tiếp tục cuộc đấu “võ mồm”, hai là triển khai quân lực có giới hạn trong mục tiêu phô trương sức mạnh. Theo tác giả, cách thứ hai có thể giúp thúc đẩy hai bên nối lại đàm phán mà không bị mất sĩ diện.
Phản ứng của Nga, Trung
J.E. Dyer, sĩ quan tình báo Hải quân nghỉ hưu Mỹ cho rằng, Mỹ nếu tiến hành trừng phạt Iran rất có thể dẫn đến sự can thiệp quân sự của Trung Quốc và Nga. Nga đã bắt đầu có hành động quân sự đáp trả Mỹ và NATO, bao gồm điều tàu sân bay đến Địa Trung Hải tổ chức tập trận.
Lo ngại Mỹ phát động các chiến dịch quân sự đối với Iran, Nga đã bắt đầu tập kết lực lượng ở biên giới Nga ở phía nam, sơ tán gia đình quân nhân ở các chốt quân sự khu vực Caucasus, đồng thời đã tổ chức một cuộc tập trận quy mô lớn ở biển Caspian, mô phỏng tình huống nguồn dầu mỏ và khí đốt của nước này bị phương Tây đe dọa quân sự.
Trong khi đó, một tướng lĩnh quân đội Trung Quốc cho rằng, Mỹ tấn công Iran sẽ dẫn đến Chiến tranh thế giới thứ Ba. Năm 2011 Trung Quốc tổ chức tập trận ở Pakistan – tiếp giáp biên giới phía đông Iran, đồng thời đang tiến hành xây dựng quân sự ở phía bắc Pakistan, hơn nữa đã có khả năng tương đối điều động lực lượng tới Ấn Độ Dương.
Hiện nay, Nga và Trung Quốc đã thông qua nhiều cách thức, cho biết họ không có ý định tham gia bất kỳ hành động này của Mỹ đối với Iran, cũng không có hứng thú chờ đợi Obama tái tạo cục diện thế giới cho Nga và Trung Quốc.
Trong chuyến thăm Bắc Kinh ngày 10/1 của Bộ trưởng Tài chính Mỹ, Timothy Geithner, nhằm thuyết phục Trung Quốc về các biện pháp cấm vận dầu mỏ đối với Iran, Thứ trưởng ngoại giao Trung Quốc đã phát biểu dứt khoát trước báo giới về lập trường của Trung Quốc: “Iran là một đối tác cung ứng dầu mỏ lớn cho Trung Quốc, vì thế chúng tôi hy vọng sự nhập khẩu (dầu mỏ từ Iran) của Trung Quốc sẽ không bị phương hại, vì chúng tôi cần nó để phục vụ cho sự phát triển của chúng tôi”.
Ngày 12/1, Mỹ đã áp đặt các biện pháp trừng phạt nhằm vào công ty Zhuhai Zhenrong của Trung Quốc, theo đó cấm công ty này làm ăn ở Mỹ. Washington cho rằng Zhuhai Zhenrong là nhà cung cấp lớn nhất sản phẩm dầu mỏ tinh chế cho Iran. Động thái này của Mỹ đã vấp phải phản ứng gay gắt từ Trung Quốc. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Lưu Vi Dân cho hay: "Chúng tôi rất thất vọng và kiên quyết phản đối hành động này”.
Ông Lưu cho rằng, việc Mỹ áp đặt các lệnh trừng phạt đơn phương nhằm vào công ty Zhuhai Zhenrong dựa theo luật pháp Mỹ, "là vô cớ, đi ngược lại nội dung và tinh thần nghị quyết của Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc về vấn đề hạt nhân của Tehran".
Trong một diễn biến mới, các nhà phân tích đặt dấu hỏi về việc quân đội Israel và Mỹ vừa quyết định hoãn cuộc tập trận quy mô lớn vào đầu năm nay. Quân đội Israel xác nhận chương trình cải thiện hệ thống quốc phòng và hợp tác với lực lượng Mỹ được dời lại vào nửa cuối năm 2012, nhưng không tiết lộ lý do cụ thể. Các nhà phân tích cho rằng đây có thể là động thái tháo ngòi cho quả bom xung đột đang chờ phát nổ./.
V.V
