(Toquoc)-Phi tần trong xã hội phong kiến Trung Quốc là một nhóm người đặc biệt, gần gũi với Vua chúa.
(Toquoc)-Phi tần trong xã hội phong kiến Trung Quốc là một nhóm người đặc biệt, gần gũi với Vua chúa và mỗi vị thường có mối quan hệ khá thân thiết với một người hoặc một nhóm thế lực trong triều. Các phi tần đôi khi có ảnh hưởng rất lớn đến cục diện quyền lực triều chính.
Cách chọn phi tần vì thế có những giai đoạn rất phức tạp. Bài viết không có tham vọng trình bày vấn đề này một cách có hệ thống, vì không có đủ tài liệu và nhất là do trình độ hiểu biết còn rất hạn chế. Vì vậy chỉ dám “cưỡi ngựa xem hoa” lướt qua một vài triều đại phong kiến xem cách các vị Thiên Tử Trung Quốc xưa chọn phi tần ra sao.
Chế độ phi tần đời Chu
Theo sử sách, sau khi trải qua các triều đại Hoàng đế, Hạ, Thương đến đời nhà Chu (11 thế kỷ trước Công nguyên), Trung Quốc chính thức bước vào xã hội phong kiến. Khi nói tới có bao nhiêu thê thiếp của hoàng đế Trung Quốc qua các triều đại phong kiến, người Trung Quốc thường dùng câu “ba cung, sáu viện, bẩy mươi hai phi” hoặc “hậu cung xinh đẹp ba ngàn người” để hình dung.
Trong “Lễ ký” ghi chế độ hậu phi của triều nhà Chu như sau: “Thiên tử đời xưa có sáu hậu cung, ba phu nhân, chín tần hai mươi bảy thị nữ tám mươi mốt thiếp”. Có nghĩa là hoàng đế có 6 cung nương nương, 3 phu nhân. 9 phi tần, 27 thị nữ, 81 vợ, cộng tất cả lại là 126 ngưòi với các cấp bậc khác nhau. Đây là những ghi chép bằng chữ sớm nhất trong lịch sử Trung Quốc về “chế độ hậu phi”.
Tây Thi thời Xuân Thu và là một trong tứ đại mỹ nhân trong lịch sử Trung Quốc
Cửu hầu thời Trụ, dâng con gái đẹp của mình cho vua Trụ, người con gái này không ưa Trụ hoang dâm, kết quả bị Trụ giết, và ngay Cửu hầu cũng bị giết rồi lấy thịt chế thành tương để trừng phạt. Nhưng cũng có những phi tần như Muội Hỷ, lợi dụng tài sắc của mình lung lạc hoàng đế làm sụp đổ cả một triều đại và sau này không ít các hoàng cung công chúa đã trở thành “món hàng giao dịch” của các hoàng đế.
Đời Tần
Nguồn gốc chọn lựa phi tần đời Tần chưa chặt chẽ. Có người là con gái chư hầu hoặc đại thần, được cha mẹ hiến cho hoàng đế. Có người bị vua chúa cướp về cũng có người nằm trong cảnh vừa dùng lễ vừa dùng vũ lực đe doạ lấy về.
Đời Hán
Đến đời Hán, phi tần được tuyển chọn từ dân gian đã thành chế độ. Trong “Hán Nghi chú” có ghi: “Mỗi năm vào đầu tháng tám, triều đình thu thuế má… của thiên hạ, và cũng nhân dịp này trưng thu cả con gái đẹp trong nước bằng cách phái 3 loại quan tới các vùng quê xung quanh Lạc Dương (thủ đô) tìm kiếm những người đẹp nhất trong số thiếu nữ từ 13 đến 20 tuổi, mang về cung”.
Những người đó phải qua một quá trình lựa chọ vô cùng khắt khe về cơ thể con người, dáng đi… ngoài các bộ phận lộ ra ngoài như mặt mũi tay chân răng miệng, làn da, làn tóc… mà còn kiểm tra kỹ cả các bộ phận bí mật trên cơ thể xem có nở nang, đầy đặn, đảm bảo sinh con đẻ cái hay không? Thậm chí cả hơi thở, mùi nách… cũng bị soi xét rất kỹ, ai không đạt yêu cầu sẽ bị loại không thương tiếc
Phi tần lúc này đã có cấp bậc rạch ròi và được đãi ngộ rất cao. Ví dụ chức Nữ Thánh Nga được hưởng lương tương đương chức Quan nội hầu với 2000 thạch năm, Bát tử tương đương Trọng Tiện, 1000 thạch, Thất tử tương đương Hữu Lê trưởng 800 thạch, Trưởng tử tương đương Ngũ đại phu, 600 thạch v.v.
Hậu cung phi tần càng nhiều, công tác quản lý càng thêm khó, riêng việc bảo toàn nòi giống đích thực, việc chống tệ thông dâm, loạn dâm.. đã phát sinh bao thủ tục phiền hà.. Chế độ thái giám được sinh ra từ đó.
Đời Tây Tấn
Vũ đế Tây Tấn, Tư Mã Viêm năm 273 đã ra lệnh, khi nhà vua tuyển cung phi nhà nào đem giấu con gái sẽ phạm tội “khi quân” bị xử tử, trước khi ông ta chọn phi tần cấm dân chúng cưới vợ gả chồng… Đến năm thứ hai đã có tới hơn 5000 mỹ nữ được gọi vào cung để nhà vua lựa chọn. Ngoài ra ông ta còn tuỳ ý lùng sục các nhà dân hễ thấy cô gái nào vừa ý là xông vào nhà chiếm đoạt.
Do số cung tần mỹ nữ ngày một đông, nên mới thành lệ hoàng đế cưỡi xe dê luân phiên ngự giá mỗi đêm, và một số phi tần khôn ngoan, để được huởng ân sủng của hoàng đế đã tìm cách để lá xoan cành trúc, rắc rượu trước nhà để lôi kéo xe dê dừng lại cửa phòng, hoàng đế vào nghỉ.
Đời Đường
Những năm Khai Nguyên đời Đường, thiên hạ thái bình triều Đường cực thịnh, Huyền Tôn bắt đầu sống truỵ lạc, hàng năm đều cho tìm kiếm lựa chọn gái đẹp vào cung, những người được tuyển vào cung nhưng không được vua yêu dần biến thành một loại nô bộc trong cung. Theo “Tân Đường thư quan giả truyện” những năm đó đã có khoảng 40.000 cung nữ tại các cung vua, cung thái tử, hoàng tử…
Dương Quý Phi, phi tần đời Đường, một trong "tứ đại mỹ nhân Trung Quốc"
Đời Nguyên
Người Mông Cổ vào thống trị trung nguyên, theo truyền thống dân tộc gọi hoàng hậu là “khả đôn”, giữ chế độ cung của ngưòi Hán, mỗi cung cũng có một hoàng hậu, dưới có một số phi tần, cho nên một hoàng đế có thể có một hoàng hậu, hai hoàng hậu, thậm chí một số hoàng hậu, như Hốt Tấ Liệt có tới 4 hoàng hậu. Cháu trưởng Thành Cát Tư Hãn có tới 26 vợ. Các hạng phi tần tuỳ theo cấp bậc mỗi người ở trong một số lều quây quần cạnh nhau họp thành một thị trấn sầm uất.
Đời Minh
Năm Hồng Vũ thứ 14 (1381) nhà vua ra lệnh chọ các con gái trong độ tuổi 13-19 tại Tô Châu, Hàng Châu, Gia Lăng.. thuộc hai tỉnh Chiết Giang, Giang Tây về làm nữ tử hậu bị cung. Năm 1621, hoàng đế Hy Tôn đã tập hợp được hơn 5000 người để lựa chọn, qua những qui tắc lựa chọn nghiêm ngặt như đã nói trên, cứ từng đợt, từng đợt loại bớt người xuống còn 1000, rồi xuống còn 300 cuối cùng chỉ được 50 người đủ tiêu chuẩn phi tần.
Đời Thanh
Đầu đời Thanh chưa lập qui chế hậu cung, mãi tới năm Thuận Trị thứ 15 (1658) mới có. Theo “Thanh sử cảo Hậu phi truyện” ghi: “từ sau đời Khang Hy chế độ tuyển phi mới đầy đủ. Hoàng hậu ở cung giữa, hoàng quí phi một người, quí phi hai người, phi bốn người, quí nhân, thường tại không định số miễn là đủ đáp ứng đòi hỏi, chia nhau ra ở trong 12 cung đông tây”.
Đời nhà Thanh yêu cầu hậu cung rất cao, nói chung con gái đẹp đều phải thuộc người trong bát kỳ (đất gốc của tộc Mãn) rất ít chọn trong Hán tộc, Hàm Phong chỉ chọn được 4 gái đẹp người Hán, gọi họ là Tứ xuân nương nương. Nữ 13 tuổi được gọi là “vừa tuổi” quá 16 tuổi đã bị gọi là “quá tuổi” đã quá tuổi nói chung không được tham dự lựa chọn cho các cấp bậc cao hơn. Ở độ tuổi còn thích hợp thì được quyền tham dự đợt lựa chọn lần sau, nếu không khi quá 20 tuổi không được về nhà, nếu bị tàn tật qua phê chuẩn của hoàng đế có thể được miễn lựa chọn. Phàm những người đã được hoàng đế phong danh hiệu thì cho đến chết vẫn không được ra khỏi cung, lấy chồng.
Dương Quốc Anh (gt)
Bài 2: Làm vua, nghề bất hạnh nhất lịch sử Trung Quốc
